Kenze Tekstil’de haksız yere işten atılan Kader: ‘7/24 takip, tuvalete gitmek yasak, servis yok’

Diyarbakır – 21 yaşındaki Tekstil İşçisi Kader, 11 yaşından itibaren tekstil fabrikalarında çalışmaya başlamış genç bir kadın. Anne ve babasının çalışmaması dolayısıyla çok küçük yaşta çalışmak zorunda kaldığını söyleyen Kader, bugün evin tüm yükünü omuzluyor. Zara, Next, Polo, H&M gibi ünlü firmalara üretim yapan Kenze Tekstil’de maruz kaldığı mobbingi, cenaze izni sonrası işten çıkarılmasını ve Patronların Ensesindeyiz (PE) ile tanıştıktan sonra patronlara karşı verdiği mücadeleyi tüm ayrıntılarıyla anlatıyor.

Çalışma hayatına henüz çocukken İstanbul’da atılmış Kader. 5 kız, 1 erkek kardeşi olduğunu anlatıyor ve o süreci şu sözlerle dile getiriyor: “Ailemin maddi durumundan dolayı okuyamadım. Çok isterdim okumayı, kendi mesleğimin sahibi olmayı... Babam, annem çalışmıyor. Biz 6 kız kardeş, 1 erkeğiz. Aramızda 2-3 yaş fark var. Ben ve iki ablam çalışmaya başladık. İki ablam da evlendi. 3 buçuk yıl önce ailemle Diyarbakır’a döndüğümde daha İstanbul’dayken bölgenin ilk triko fabrikalarından olan Kenze ile anlaştım. Şu an evin büyüğü olarak ben varım. Kira, faturalar hepsi benim üzerimde. Bir küçüğüm 18 yaşında, MESEM’li, o da şu an tekstilde çalışıyor. Diğer üç kardeşim okuyor.”

‘Git dinlen deyip izin verdiler, sonra işten attılar’

Dayısının vefatı üzerine şefine haber vererek pazartesi işe gitmeyen Kader, salı günü döndüğünde ise habersiz devamsızlık gerekçesiyle hakkında tutanak tutulduğunu öğrendi. Müdürün sözlü izinleri iptal ettiğini duyunca öfkeyle istifa eden Kader ancak arkadaşlarının ısrarıyla tazminatını ve yıllık iznini yakmamak için istifasını geri çekti. Müdür Feyyaz Bey’in “Cumaya kadar dinlen” sözüne güvenip eve giden Kader’e, aynı günün akşamı insan kaynaklarından kovulduğu mesajı geldi. Ertesi gün patron Harun Bey’den tazminatını talep ettiğinde ise “Vermiyoruz, git hukuken alabiliyorsan al” yanıtını aldı.

‘Avukat ve ara bulucu ücretini istediler’

Patronların Ensesindeyiz (PE) ağı aracılığıyla hukuki mücadele başlatan Kader, PE avukatıyla yapılan görüşmede patronların tazminatı ödeyeceklerini söylese de ertesi gün kendine dava açarak ihbar tazminatı ile ara bulucu ve avukat masraflarını talep ettiklerini belirtti: “Ara bulucu bile ‘Ben hayatımda ilk defa böyle bir şeyle karşılaşıyorum, işveren nasıl işçiye dava açabilir’ dedi. Zara denetimcisi ile görüştükten sonra davayı geri çektiler. Şimdi biz hukuki süreç başlattık.”

Açıklamaların ardından panikleyen fabrika yönetimi, işçilerin Instagram’daki haberleri beğenmesini yasakladı ve Kader’i haberleri sildirmesi için “Ailene söyleriz, bu haberleri geri çek diye” sürekli babasıyla tehdit ettiler. Pes etme noktasına gelse de PE’nin desteğiyle direncini koruduğunu belirten Kader işçilere cesaretli olma çağrısında bulundu. Birlikte hareket etmenin gücünü anladığını ve fabrikadaki herkesin sesi olduğunu belirterek, tüm işçileri haklarını öğrenmeye ve korkmadan birlik olmaya davet etti.

‘Denetimcilere balık bize makarna’

Yüzde 80’ini kadınların oluşturduğu Kenze, devletten aldığı teşvikle kira ve elektrik ücreti ödemezken işçiler zam istediğindeyse pek çok bahane öne sürüyor. Asgari ücretin 2-3 bin lira üstüne çalıştıklarını anlatan Kader, bu yıl zam yapılmadığını, işten çıkarılması ve fabrikanın gündem olması sonrası zam yapıldığı ayrıntısını paylaştı.

Kader çalışma koşullarını ve Zara, Next, H&M gibi markaların göstermelik denetimlerini şöyle anlattı: “Denetim geldiğinde hiçbir şekilde kimseyle muhatap olunmuyor, sadece insan kaynakları ve patronla... Bize denetim geldiğinde, etrafı kontrol ettiğinde ortada ona götürülen meyve tabakları, çerez tabakları... Biz makarna yiyorduk, öğlen gözlerimizin önünde balık pişirilip içeriye verildiğini görüyorduk. Bize makarna verip siz balık yerseniz tabii ki de güzel olur. İşten atılmam sonrası Zara denetçisi ile görüştüm. Bana ‘Biz siparişlerimizi çektik, sana her türlü desteği sunacağız dediler ama ne arayan var ne soran. Zara’nın itibarı zedelenmesin de işçiye ne olursa olsun.”

Çalışma saatleri ve yemekler ise ayrı bir sorun: “12 saat boyunca fabrikada duruyoruz. Sabah 06.30’da gidiyorum, parmağımı okutuyorum ama 07.30’da çalışmaya başlıyorum. Akşam mesaiye kaldığımız zaman gece 10-11’e kadar çalıştırıyorlardı. Mola yarım saat ve o yarım saatte bize kahvaltılık veriyorlardı. Domates, zeytin, peynir... Bir insan kahvaltılıkla gece o saate kadar doyabilir mi? Yemekler zaten berbattı.”

Mobbingin olağanlaştığı Kenze’de, işçilerin makine başında geçirdiği her saniye kontrol altında. “Gelip başımıza kronometreyi açıyorlar, o işin altında iş yaparsan prim vermiyoruz diye tehdit ediyorlardı” diyen Kader, yöneticilerin tutumunu şu çarpıcı örnekle anlattı: “Müdürümüzün odası 7/24 bize bakıyor. Aslında gözleriyle bizi taciz ediyor. Molalardan yarım saat önce tuvalete gitme yasağı vardı. Haberlerde bu durumları anlattıktan sonra yasağı kaldırdılar. Mesaiye kalmak istemeyenlere servis çıkarmıyorlardı. ‘Kendi koşullarında nasıl gidersen git’ deniliyordu.