Kenze Tekstil’de haksız yere işten atılan Kader: ‘7/24 takip, tuvalete gitmek yasak, servis yok’

Diyarbakır- 21 yaşındaki Tekstil İşçisi Kader, 11 yaşından itibaren tekstil fabrikalarında çalışmaya başlamış genç bir kadın. Anne ve babasının çalışmaması dolayısıyla çok küçük yaşta çalışmak zorunda kaldığını söyleyen Kader, bugün evin tüm yükünü omuzluyor. Zara, Next, Polo, H&M gibi ünlü firmalara üretim yapan Kenze Tekstil’de maruz kaldığı mobbingi, cenaze izni sonrası işten çıkarılmasını ve Patronların Ensesindeyiz (PE) ile tanıştıktan sonra patronlara karşı verdiği mücadeleyi tüm ayrıntılarıyla anlatıyor.

Çalışma hayatına henüz çocukken İstanbul’da atılmış Kader. 5 kız, 1 erkek kardeşi olduğunu anlatıyor ve o süreci şu sözlerle dile getiriyor: “Ailemin maddi durumundan dolayı okuyamadım. Çok isterdim okumayı, kendi mesleğimin sahibi olmayı... Babam, annem çalışmıyor. Biz 6 kız kardeş, 1 erkeğiz. Aramızda 2-3 yaş fark var. Ben ve iki ablam çalışmaya başladık. İki ablam da evlendi. 3 buçuk yıl önce ailemle Diyarbakır’a döndüğümde daha İstanbul’dayken bölgenin ilk triko fabrikalarından olan Kenze ile anlaştım. Şu an evin büyüğü olarak ben varım. Kira, faturalar hepsi benim üzerimde. Bir küçüğüm 18 yaşında, MESEM’li, o da şu an tekstilde çalışıyor. Diğer üç kardeşim okuyor.”

‘Git dinlen deyip izin verdiler, istifa dilekçemi işleme koydular’

Kader’in işten çıkarılma süreci, dayısının vefatı sonrası izinden dönünce patlak vermiş: “Bir cuma günü dayım vefat etti, taziye köyde olacağı için pazartesi gelemeyeceğimi sözlü olarak şefime bildirdim, tamam dedi. Pazar günü hatırlatma mesajı attım. Salı günü işe gittiğimde şefim, ‘Maalesef 1’e 2 kesintin oldu ve sana tutanak tutuldu’ dedi. ‘Size haber verdim, cenaze sonuçta, ne yapabilirim?’ dedim. Müdür bey sözlü iletilen izinleri kaldırmış. O anki sinirle muhasebeye çıkışımı verdim.” Ancak arkadaşları, “3 yıllık tazminatın var, 10 gün sonra yıllık iznin var, yazık etme” diyerek Kader’i ikna edince istifasını geri çekmiş: “İstifamı geri çekmek için Müdürümüz Feyyaz Bey’in yanına gittim, ‘Sana cuma gününe kadar izin veriyorum, git dinlen’ dedi. Ona güvenerek çantamı alıp çıktım. Akşam saat 6’da insan kaynaklarından mesaj geldi: ‘Kader merhaba, iş çıkışın verilmiştir’ diye. Ertesi gün patron Harun Bey’in yanına gittim, tazminatımı istedim. ‘Hayır veremiyoruz, git hukuken alabiliyorsan al’ dediler.”

‘Bana dava açıp avukat ve ara bulucu ücretini istediler’

Olayın ardından Patronların Ensesindeyiz ağı ile temasa geçen Kader, hakkını hukuki yollardan aramaya başlıyor. PE avukatı aracılığıyla patronlarla görüştükten sonra yaşananları şöyle anlatıyor: “Akşam size haber vereceğiz, değerlendireceğiz dediler. Tazminatımı vermeyi kabul ettiği akşam biz haber bekliyoruz adamdan... Bir gün sonra onlar bana dava açmış. İhbar tazminatı, arabulucu parasını ve avukat parasını benden talep ettiler. Ara bulucu bile ‘Ben hayatımda ilk defa böyle bir şeyle karşılaşıyorum, işveren nasıl işçiye dava açabilir’ dedi. Zara denetimcisi ile görüştükten sonra davayı geri çektiler. Şimdi biz hukuki süreç başlattık.”

‘İşçiler o kadar güçlü ki, farkında değiliz’

Yaptıkları açıklamalar sonrası fabrika yönetimi paniğe kapılıyor. İşçilere Instagram’da haberleri beğenmeleri yasaklanırken, Kader babası üzerinden tehdit ediliyor: “Ailene söyleriz, bu haberleri geri çek diye beni sürekli babamla tehdit ediyorlardı.”

Kader, bir ara pes etme noktasına gelse de PE’nin desteğiyle yeniden ayağa kalktığını söylüyor ve tüm işçilere şöyle sesleniyor: “Gerçekten ben şimdiye kadar haklarımı asla savunamadığımı, hakkımdan gelemediğimi düşünüyordum. Onların sayesinde ne kadar güçlü olduğumuzu ve aslında beraber olursak çoğu şeyin üstesinden gelebileceğimizi öğrendim. Şu an oradaki bütün işçilerin sesi olmuşum, herkes benim haberimi izliyor. Haklarını herkes öğrensin, kimse korkmasın. Gerçekten işçiler o kadar güçlü ki ama biz o gücümüzün farkında değiliz. Herkes birlik olursa şu an durum bu olmazdı.”

‘Denetimcilere balık bize makarna’

Yüzde 80’ini kadınların oluşturduğu fabrika devletten aldığı teşvikle kira ve elektrik ücreti ödemezken işçiler zam istediğindeyse pek çok bahane öne sürüyor. Asgari ücretin 2-3 bin lira üstüne çalıştıklarını anlatan Kader, bu yıl zam yapılmadığını, işten çıkarılması ve fabrikanın gündem olması sonrası zam yapıldığı ayrıntısını paylaşıyor.

Kader çalışma koşullarını ve Zara, Next, H&M gibi markaların göstermelik denetimlerini şöyle anlatıyor: “Denetim geldiğinde hiçbir şekilde kimseyle muhatap olunmuyor, sadece insan kaynakları ve patronla... Bize denetim geldiğinde, etrafı kontrol ettiğinde ortada ona götürülen meyve tabakları, çerez tabakları... Biz makarna yiyorduk, öğlen gözlerimizin önünde balık pişirilip içeriye verildiğini görüyorduk. Bize makarna verip siz balık yerseniz tabii ki de güzel olur. İşten atılmam sonrası Zara denetçisi ile görüştüm. Bana ‘Biz siparişlerimizi çektik, sana her türlü desteği sunacağız dediler ama ne arayan var ne soran. Zara’nın itibarı zedelenmesin de işçiye ne olursa olsun.”

‘7/24 takip, tuvalete gitmek yasak, mesaiye kalmayan işçiye servis yok’

Çalışma saatleri ve yemekler ise ayrı bir sorun: “12 saat boyunca fabrikada duruyoruz. Sabah 06.30’da gidiyorum, parmağımı okutuyorum ama 07.30’da çalışmaya başlıyorum. Akşam mesaiye kaldığımız zaman gece 10-11’e kadar çalıştırıyorlardı. Mola yarım saat ve o yarım saatte bize kahvaltılık veriyorlardı. Domates, zeytin, peynir... Bir insan kahvaltılıkla gece o saate kadar doyabilir mi? Yemekler zaten berbattı.”

Mobbingin olağanlaştığı Kenze’de, işçilerin makine başında geçirdiği her saniye kontrol altında. “Gelip başımıza kronometreyi açıyorlar, o işin altında iş yaparsan prim vermiyoruz diye tehdit ediyorlardı” diyen Kader, yöneticilerin tutumunu şu çarpıcı örnekle anlatıyor: “Müdürümüzün odası 7/24 bize bakıyor. Aslında gözleriyle bizi taciz ediyor. Molalardan yarım saat önce tuvalete gitme yasağı vardı. Haberlerde bu durumları anlattıktan sonra yasağı kaldırdılar. Mesaiye kalmak istemeyenlere servis çıkarmıyorlardı. ‘Kendi koşullarında nasıl gidersen git’ deniliyordu.