YKS yerleştirme sonuçları açıklandı: Özellerle makas açılıyor, son sınıflar yerleşemiyor

 

İstanbul – Yükseköğretim kurumları sınavı (YKS) 2026 sonuçları açıklandı. Toplam 2 milyon 187 bin 747 kişinin yerleştirme puanı hesaplandı, bunların 1 milyon 279 bin 439’u (yüzde 58.5) yerleştirmeye başvurdu. Başvuranların 730 bin 854’ü (yüzde 57.1) bir programa yerleşti.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Erol Özvar, kontenjanların doluluk oranını ‘tarihi doluluk’ olarak nitelendirse de özellikle lise türleri düzeyindeki yerleştirmeler; ortaöğretim düzeyindeki eşitsizlikleri ortaya koyuyor. Başta büyük şehirlerde üniversite okumanın masrafları olmak üzere yoğun genç işsizliği, düşük ücretler, atanmış yönetimlerle dizayn edilen üniversite yapıları yükseköğretim açısından yeni bir tablo yaratıyor.

Doluluk artmadı, kontenjanlar azaltıldı

Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezinin (ÖSYM) yerleştirme sonuçlarına ilişkin paylaştığı verilere göre, 657 bin 764 kişilik örgün yükseköğretim kontenjanının yüzde 94.2’si doldu. Devlet üniversitelerinde doluluk oranı yüzde 99.5 oldu. Ancak kontenjan doluluk oranları için ‘tarihi’ dense de bunda geçtiğimiz sene ve bu pek çok bölümde kontenjanların düşürülmesinin etkisi büyük. 2024’te örgün yükseköğretim kontenjanı 800 bin 481 kişilikti. Yani kontenjan neredeyse 150 bin kişi düşürüldü.

Tercih yapma oranları düşüyor

Özellikle son sınıf öğrencilerinin tercih yapma düzeyinde ciddi bir düşüş var. Yerleştirme puanı hesaplanan öğrenciler arasında tercih yapanların oranı 2019’dan bu yana en düşük seviyeyi gördü. 2019’da yüzde 63.2 olan oran 2022’de barajın kaldırılmasıyla yüzde 73.4’ü görse de 2022’den sonra yeniden düştü, 2026’da ise yüzde 58 oldu. Son sınıf düzeyinde durum daha vahim. 2022’de yüzde 59.4 olan oran ilerleyen yıllarda sırayla yüzde 55.2, yüzde 49.8, yüzde 48.6 oldu. 2026’da ise bu oran yüzde 45.7’ye kadar düştü.

Son sınıfta puanı hesaplanan her üç kişiden ikisi yerleşemedi

Açıklanan verilerde özellikle son sınıf düzeyinde yerleştirme puanı hesaplanan, yani tercih yapmaya hak kazanan kişi sayısı 766 bin 971 oldu. Ancak tercih yapanların sayısı 350 bin 354’te kaldı. Yani liseden yeni bitiren ve tercih yapma hakkı kazananların yarısından fazlası tercih yapmadı. 218 bin 441’i ise bir programa yerleşti. Yani puanı hesaplananların ancak yüzde 28.5’i bir programa yerleşti. Bir programa yerleşenlerin içinde örgün lisansa yerleşenlerin oranı yüzde 56. Pandemi öncesinde, 2019’da bu oran yüzde 59’du. Ayrıca programa yerleşen son sınıf düzeyindeki öğrenci sayısı (218 bin 441) son 7 senenin en düşük sayısı.

Özeller yerleştirmede farklı önde

Özel lise ve özel fen liselerinden toplamda 77 bin 183 öğrencinin yerleştirme puanı hesaplanırken bunların 25 bin 312’si tercih yaptı, 19 bin 403’ü ise yerleşti. Yani tercih yapanların yerleşme oranı yüzde 76.7 oldu. Son sınıf düzeyinde ise bu oran yüzde 62.3. Yani özel liselerde yerleşme oranı ortalamaya göre neredeyse 15 puan daha yüksek. Özel liselerle Anadolu liseleri kıyaslandığında da özel liselerden yerleşme oranının daha yüksek olduğu görülüyor. Özel liselerde 2022’den bu yana başvuranlar arasındaki yerleşme oranı düzenli olarak yüzde 70’in üzerinde seyrederken Anadolu liselerinde ise bu oran 2023 senesi hariç son 5 sene içinde hiç yüzde 70’in üzerine çıkmadı. 2019-2020 yıllarında yüzde 0.1 olan fark, son yıllara gelindiğinde yüzde 11’e kadar çıktı.

Meslek liseliler lisansa gitmiyor

Farklı türlerdeki meslek liseleri ve mesleki teknik liselerden 472 bin 931 kişinin yerleştirme puanı hesaplandı. Bunlardan 279 bin 8’i yerleştirmeye başvurdu. Başvuranların 108 bin 510’u (yüzde 38.9’u) yerleşti. Ancak dikkat çeken nokta, tercih yapanların yüzde 84.5’inin ön lisans ya da açık öğretim programlarına yerleşmiş olması. Yani meslek lisesi çıkışlı olup da bir lisans programına yerleşebilenlerin oranı yüzde 15’te kaldı. Ayrıca meslek liselerinde yerleşme oranı da düşüyor. Tercih yapanlar arasında yerleşenlerin oranı son 5 senede sırasıyla yüzde 37.7, yüzde 42.5, yüzde 45.7, yüzde 39.1 ve yüzde 38.9 oldu.

İş bulma süresi uzun, ücretler düşük

DİSK-AR’ın temmuzda yayımladığı son rapora göre 15-24 yaş arasında dar tanımlı işsizlik oranı gençlerde ortalama yüzde 12.8. Genç kadınlarda ise bu oran yüzde 17.3. Cumhurbaşkanlığı İnsan Kaynakları Ofisinin üniversite mezunu gençlerin ilk işini bulma süresine ve aldıkları ücrete ilişkin verileri gençlerin ‘bulduğu işlerin’ durumunu ortaya koyuyor. Örneğin psikoloji mezunu gençlerin yüzde 34.6’sı, felsefe mezunlarının yüzde 31.9’u, harita mühendisliği mezunlarının yüzde 30.1’i, iç mimarlık mezunu geçlerin yüzde 34.9’u asgari ücretle çalışmaya başlıyor. Psikoloji mezunlarının yüzde 38.6’sı, hukuk öğrencilerinin yüzde 20.4’ü, bilgisayar mühendisliği öğrencilerinin yüzde 20.9’u, coğrafya mezunlarının yüzde 46.7’si mezun olduktan sonra bir yıldan daha uzun sürede iş bulabiliyor.