NATO-Rusya savaşı ısıtılıyor

Köln – Ağustos başından bu yana gerçekleşen olaylar zinciri, Rusya ile Ukrayna arasında dört buçuk yıldan fazla bir süredir devam eden savaşın birkaç NATO üyesi ülkeyi, dolayısıyla NATO’yu içine alacak şekilde genişleme potansiyelinin öncesine göre olgunlaştırılmak istendiğini gösteriyor. NATO ve AB’nin başından itibaren Ukrayna’nın yanında savaşın parçası olduğu sır değil. Ancak bugüne kadar süreç, asıl olarak Ukrayna’nın askeri, mali ve politik olarak desteklenmesi biçiminde ilerledi. NATO’nun doğrudan savaşın içinde olma yönünde dört buçuk yıllık süre içinde zaman zaman sesler yükselse de bu henüz gerçekleşmiş değil.

Ne var ki son haftalarda birbirinden kopuk gibi görünen, aslında devamı olan olaylar zincirine bakıldığında “Batı cephesi”nde NATO’nun doğrudan Ukrayna’nın yanında savaşa müdahil olmasını isteyenlerin harekete geçtiği anlaşılıyor.

3 Ağustos’u 4 Ağustos’a bağlayan gece Doğu Almanya’da bulunan Leipzig/Halle Havaalanında, Ukrayna’ya askeri mühimmat taşımak üzere bekleyen kargo uçaklarının yanında bir çalışan tarafından tesadüfen parlayıcı yüklü bir insansız hava aracı (dron-İHA) bulundu. Ülkede geniş yankı yaratan ve halen de tartışılan patlamaya hazır dron konusunda Dresden Başsavcılığı ve Eyalet Kriminal Polisi (LKA) bünyesindeki Polis Terörizm ve Aşırılıkla Mücadele Merkezi (PTAZ) kapsamlı bir soruşturma başlattı. Somut bir delil olmadığı halde, dronun adresi olarak Rusya işaret edildi. Basın ve siyasetçiler, Rusya’nın Almanya içlerine kadar dron göndererek, Ukrayna’ya askeri yardımları engellemeye çalıştığının mesajını verdi. Almanya’nın Rusya’ya karşı daha sert bir tutum içinde olması yönündeki görüşler bir kez daha baskın hale geldi.

Güvenlik çevreleri, patlayıcı yüklü insansız hava aracının Antonov AN-124 Condor tipi Ukrayna nakliye uçağının yakınında bulunduğunu özel olarak ifade etti. Leipzig/Halle Havalimanı, NATO ve Ukrayna savaşı için askeri malzeme nakliyesinde bir aktarma merkezi işlevi görüyor. 10 Ağustos’ta “zeit online”da yer alan habere göre dron üzerinde Litvanya’da kayıtlı bir kişiye ait DNA tespit edildi.

Polonya, Letonya, Romanya hava sahalarında NATO uçakları devrede

Aynı günlerde Rusya’ya sınırı olan Baltık ülkesi Letonya ve Ukrayna’nın komşuları Polonya ve Romanya’nın hava sahalarının Rusya tarafından ihlal edildiği gerekçesiyle NATO’ya bağlı savaş uçakları harekete geçti. Her üç duruma da Rusya’nın gönderdiği dronlar sebep olarak gösterildi.

29 Temmuz’da bir seyir füzesinin Polonya topraklarına düşmesi de tansiyonu yükseltmişti. Polonya Başbakanı Donald Tusk da bir dronun Lublin kentinden yaklaşık 50 kilometre uzakta düştüğünü ve “muhtemelen” Rus menşeli olduğunu açıklamıştı.

14 Ağustos sabahı ise Letonya hava sahasında alarm verildi. Augsdaugava, Preili, Rezekne, Balvi ve Aluksne Belediyelerinde Rus dronların olduğu ifade edilirken, bu kez harekete geçen ise Türk F-16’ları oldu. 1 Ağustos’tan itibaren NATO’nun Baltık Komutanlığını Portekiz’den devralan Türkiye’nin bölgede beş F-16 savaş uçağı bulunuyor. Türkiye’nin komutanlığı 30 Kasım’a kadar devam edecek. Bu durum, önümüzdeki haftalar ya da aylarda Türkiye’yi de yakından ilgilendiren önemli gelişmelerin sahada yaşanabileceğini gösteriyor. Savaşta üstünlüğü elden bırakmak istemeyen Rusya’nın Ukrayna’da destek veren bütün hava alanlarını, limanları hedef alması şaşırtıcı olmayacaktır. Görünen o ki, Rusya stratejik olarak Ukrayna’ya doğrudan askeri teçhizat sağlayan mevzileri de hedef almaya devam edecek. Aksi takdirde, Ukrayna’nın NATO üyesi ülkelerden aldığı askeri teçhizatla Rusya’yı püskürtme olasılığı artacak. Bu plan çerçevesinde, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, geçen hafta Ukrayna’ya destek veren ülkelerin de hedeflerinde olacağını belirterek yaptığı tehdit boş sayılmamalı.

12 Ağustos Çarşamba günü Brüksel’de bir araya gelen NATO ülkeleri temsilcileri Romanya ve Polonya’ya desteklerini ifade ettiler. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, özellikle Polonya’ya yapılan saldırıyı kastederek, “Bu olay, Rusya’nın bir başka pervasız eylemi ve Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşın tehlikeli boyutunu gösteriyor” dedi. Romanya’nın NATO Büyükelçisi Dan Neculăescu de Brüksel’deki toplantıdan sonra NATO’nun sınırlarını daha etkili bir şekilde savunması gerektiğini belirtti. NATO toplantısında tahmin edilebileceği gibi Leipzig’deki olay da ele alındı.

Polonya NATO için kilit önemde

Rusya’ya karşı tetikte bekleyen Baltık ülkeleri Estonya, Letonya ve Litvanya bir yana bırakıldığında, Almanya, Polonya ve Romanya’nın hedef alınması ya da bu ülkelerde Rusya’ya karşı yükselen sesler, gerilimin tırmanma eğilimine ya da savaşın kapsamının genişleme olasılığını güçlendiriyor. Almanya, ABD’den sonra Ukrayna savaşına mali ve askeri olarak en fazla destek veren ülke. Polonya, son yıllarda Doğu Avrupa’nın en önemli ülkesi haline geldi ve NATO’nun karadan müdahale seçeneği için adeta kilit önemde. Romanya ise hem Ukrayna’ya komşu hem de Karadeniz’in kontrolü bakımından stratejik öneme sahip. Berlin-Varşova-Bükreş üçgeninde Rusya’ya karşı yapılacak ortak hamle Rusya’nın cephedeki hareket alanını daraltabilir.

NATO karargahından son olaylardan çıkarılan sonuç “Avrupa, Rusya’nın hibrit savaş girişimlerine karşı mücadele etme ve bunları caydırmada sınanmıştır” oldu. Dolayısıyla dört ülkede cereyan eden olaylar, aynı zamanda Rusya’nın hibrit saldırılarına karşı hazırlıkların sonuç verdiği biçiminde değerlendirilebilir. Hazırlıkların tamamlanması aynı zamanda savaşın seyrini değiştirecek düzeyde müdahil olmanın da gündeme gelebileceği söylenebilir.

Savaş şiddetlenecek mi?

Bir süre müzakere ile düşük yoğunluklu çatışma arasında gidip gelen Ukrayna-Rusya savaşı yeniden şiddetlenecek gibi görünüyor. İran savaşıyla meşgul olan ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden Rusya-Ukrayna müzakerelerini kısa sürede gündeme alması beklenmiyor. Bu nedenle de can kayıpları artıyor. Birleşmiş Milletlere (BM) göre, temmuz ayında Ukrayna’da, 2022’de savaşın başlamasından bu yana herhangi bir ayda kaydedilenden daha fazla sivil yaralandı veya hayatını kaybetti. Verilere göre 437 kişi öldü, 2 bin 610 kişi yaralandı. Bu yılın her ayında, bir önceki aya kıyasla kurban sayısı arttı. Temmuz 2026’da Rusya’da da sivil kurban sayısı arttı. Rus yetkililerin verilerine göre 79 sivil hayatını kaybetti, 601 kişi ise yaralandı. Ukrayna’nın batıdan aldığı dronları Rusya içlerinde kullanmaya başlaması can kayıplarının artmasında rol oynuyor.