Ortadoğu'da boğaz savaşları

ABD’nin İsrail ile birlikte İran’a karşı başlattığı savaş Ortadoğu’nun uluslararası ticaret açısından iki kritik boğazı olan Hürmüz ve Babülmendeb’te gerilimi yükseltmeyi sürdürüyor. ABD, Hürmüz’de İran’a doğru ilerleyen Panama bayraklı bir konteyner gemisini vurduğunu açıkladı. Kızıldeniz’e açılan Babülmendeb Boğazı’nda ise Yemen’in önemli bir bölümünü yöneten Husilerin vurduğu bir gemide 7 kişinin öldüğü duyuruldu.

ABD’nin İran’ın lehine anlaşma endişesi

ABD salı günü Hürmüz Boğazı’nda İran’daki bir limana doğru ilerlediği belirtilen Panama bayraklı Vela Nova isimli bir konteyner gemisini Umman Körfezi’nde seyir halindeyken Hellfire füzeleriyle vurduğunu açıkladı. Amerikan ordusu ayrıca, ABD ablukasını aşmaya çalışan 55 ticari gemiyi başka yöne yönlendirdiğini, üçünü hareketsiz hale getirdiğini ve ikisine borda baskını düzenlediğini belirtti. İngiliz denizcilik risk yönetimi grubu Vanguard, geminin Pakistan kıyılarının yaklaşık 131 km açıklarında vurulduğunu hesapladı. ABD, nisan ayından bu yana 15 gemiye saldırdı.

Katar, Umman ile İran arasında Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz taşımacılığının geleceği konusunda yürütülen müzakerelerin önemli ilerleme kaydettiğini açıklamıştı. ABD’nin İran lehine olası bir anlaşmadan rahatsız olduğu belirtiliyor. İran, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmadan önce ABD’nin savaşına ve ablukasına tamamen son verilmesini, dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını ve bölgede ateşkes ilan edilmesini talep ediyor. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei, tüm koşullar yerine getirilene kadar Boğaz’ın kapalı kalacağını söylemişti.

Kızıldeniz de ısınıyor: Husiler bir gemi daha vurdu

Öte yandan Kızıldeniz kıyısında ise Yemen’deki iki fiili yönetim arasındaki çatışmalar sürüyor.

Suudi Arabistan destekli Yemen Başkanlık Konseyine bağlı sahil güvenlik teşkilatı, Babülmendeb Boğazı’nda bir ticari gemiye düzenlenen saldırıda 7 kişinin öldüğünü açıkladı. Geminin Mısır’a ait olduğu ileri sürüldü. Yemen’in başkenti dahil önemli bir bölümünü yöneten Husi hareketine bağlı Saba haber ajansına göre Husiler, boğazda askeri teçhizat taşıyan bir Suudi gemisini hedef aldı. Pakistan Dışişleri Bakanlığı ise saldırıda ölenlerin üçünün Pakistanlı olduğunu duyurdu.

Husiler, Suudi Arabistan’ın Sana Havalimanını vurmasının ardından 20 Temmuz’da Kızıldeniz’de Suudi Arabistan’a karşı deniz ambargosu ilan etmişlerdi.

Öte yandan Husiler, ülkenin güneybatısında Başkanlık Konseyi yönetimindeki El-Muha Limanını da balistik füzelerle hedef aldı. Husiler, 9 Ağustos Pazar günü de El-Muha Limanı ile ilçe merkezini balistik füzeler ve insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef almıştı.

Kızıldeniz’de ticaret iki yılda yüzde 50’den fazla azaldı

Babülmendeb Boğazı ve Kızıldeniz üzerinden yapılan deniz taşımacılığı, 2023 ile 2025 yılları arasında yüzde 50’den fazla azaldı. Kpler verilerine göre, Husilerin geçen ay abluka ilan etmesinden bu yana trafik daha da düştü. Abluka öncesinde günde ortalama 50 olan Boğaz’dan geçen gemi sayısı, geçen hafta ortalama 32’ye kadar indi.

Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiği ise daha da aksamış durumda. Al Jazeera’ya göre pazartesi günü Boğaz’dan sadece altı gemi geçti. Bu rakam, son 10 günlük ortalama olan yaklaşık 11 geminin ve İran’a karşı başlatılan savaş öncesi seviyeler olan 130 ila 140 geminin çok altında.

Öte yandan Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan en son tahminlere göre, “Küresel petrol arzı bu yıl günlük 4.3 milyon varil ya da yaklaşık yüzde 4 oranında düşecek.”

IEA, aylık petrol piyasası raporunda, “Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve Babülmendeb Boğazı’ndan engelsiz geçişi sağlayacak bir anlaşma hâlâ uzak olduğundan, yılın geri kalanı için arz tahminlerimizi yeniden düşürdük” dedi.

(Dış Haberler)