DEM Partili Kezban Konukçu'dan aşırı sıcaklarda çalışmayı sınırlandırma çağrısı

DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu aşırı sıcaklarda çalışma meselesini meclis gündemine taşıdı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'a soru önergesi verdi.

İklim krizinin derinleşmesiyle birlikte her yıl daha uzun süren ve şiddetlenen sıcak hava dalgalarının, işçi sınıfı ve tüm emekçiler için çalışma koşullarını insani olmaktan çıkardığını söyleyen Konukçu, ciddi bir yaşam hakkı ihlaline ve ağır bir halk sağlığı krizine dönüştüğünü belirtti.

Bir işçinin 40 dereceyi aşan sıcaklık altında, yeterli dinlenme olanağı olmadan, üretim hedefleri ve patron baskısı altında çalıştırılmasının işçinin bedeni ve sağlığı üzerinden yürütülen bir emek sömürüsü olduğunu vurgulayarak, meselenin gelir eşitsizliğinin ve iklim krizinin kesiştiği bütüncül bir adalet sorunu olduğunu söyledi.

Önergede cevaplanılması istenilen sorular şu şekilde:

Çalışma sürelerinin düzenlenmesi

İşkollarının, yapılan işin niteliğinin ve çalışma ortamının özelliklerinin dikkate alınarak, işçileri mesleki ısı stresine karşı koruyacak; hava sıcaklığı, nem ve radyant ısıyı esas alan WBGT (Islak Hazne Küre Sıcaklığı) vb. uluslararası standartlara dayalı somut ve bağlayıcı azami ısı maruziyeti sınırlarının belirlenmesine yönelik Bakanlığınızca yürütülen bir yasal düzenleme çalışması var mıdır? Varsa bu çalışma hangi aşamadadır?

Aşırı sıcak dönemlerinde günün en sıcak saatlerinde çalışmanın sınırlandırılması, çalışma sürelerinin yeniden düzenlenmesi ve işin niteliğine göre zorunlu çalışma-dinlenme programlarının uygulanmasına yönelik bir düzenleme hazırlığınız var mıdır?

Kuzey Kıbrıs, İspanya ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi ülkelerde uygulanan günün en sıcak saatlerinde dışarıda çalışmanın sınırlandırılması veya yasaklanması ile meteorolojik uyarılara bağlı esnek mesai uygulamalarının Türkiye’de de inşaat, tarım, belediye, kargo ve lojistik gibi dış mekân sektörlerinde yasal olarak hayata geçirilmesine yönelik bir planlamanız bulunmakta mıdır?

Aşırı sıcaklar ciddi ve yakın bir tehlike

Belirlenen ısı maruziyeti sınırlarının aşılması veya aşırı sıcakların “ciddi ve yakın tehlike” olarak tanımlanması halinde çalışmanın zorunlu olarak durdurulması; işçilerin çalışmaktan kaçınma hakkını ücret ve diğer haklarında herhangi bir kayıp yaşamadan kullanabilmeleri ve bu nedenle herhangi bir yaptırıma uğramamalarının yasal güvence altına alınması planlanmakta mıdır?

Son 5 yılda aşırı sıcaklara bağlı olarak meydana gelen iş kazaları, meslek hastalıkları ve işçi ölümlerine ilişkin Bakanlığınızın elindeki resmî veriler nelerdir? Bu veriler işkolu, il, yaş, cinsiyet ve çalışma biçimine göre tutulmakta mıdır? Söz konusu verilerin düzenli ve kamuoyunun erişimine açık biçimde paylaşılmamasının gerekçesi nedir?

Yüksek sıcaklıklara uzun süreli veya tekrarlayan biçimde maruz kalmanın yol açabileceği kronik böbrek hastalıkları, kalp-damar hastalıkları ve sıcak çarpmasına bağlı kalıcı sağlık sorunlarının meslek hastalığı kapsamında değerlendirilmesine yönelik Bakanlığınızca veya Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) nezdinde yürütülen bir çalışma bulunmakta mıdır? Bu risklerin SGK mevzuatında açık biçimde tanımlanmasına yönelik bir güncelleme yapılması planlanmakta mıdır?

Gelir kaybını önleyecek sosyal destek ve çalışmama ödeneği planlanmakta mıdır?

Açık alanda çalışanlar, gebe çalışanlar, kronik hastalığı bulunanlar, ileri yaştaki emekçiler, göçmen ve mevsimlik tarım işçileri ile kayıt dışı ve güvencesiz çalışanlar, engelliler gibi kırılgan grupları aşırı sıcakların yıkıcı etkilerinden korumak amacıyla sıcak hava dalgalarında gelir kaybını önleyecek sosyal destek ve çalışmama ödeneği benzeri bir mekanizma kurulması planlanmakta mıdır?

Bakanlığınızca işverenlere; gölgelik alan ve serinleme noktaları oluşturma, ücretsiz ve kolay erişilebilir içme suyu sağlama, ısı kaynaklarını yalıtma, etkili iklimlendirme ve havalandırma sistemleri kurma ve zorunlu dinlenme-serinleme molaları uygulama yükümlülüklerinin somut, ölçülebilir ve denetlenebilir hale getirilmesi planlanmakta mıdır? Bu yükümlülüklerin ihlali halinde etkili ve caydırıcı yaptırımlar uygulanacak mıdır?

Yeterli iklimlendirme ve havalandırma sistemi bulunmayan veya yüksek ısı üreten fabrika, atölye, depo ve maden gibi kapalı işyerlerinde son iki yılda kaç iş sağlığı ve güvenliği denetimi gerçekleştirilmiştir? Bu denetimler sonucunda aşırı sıcak veya yetersiz havalandırma nedeniyle kaç işletmeye idari yaptırım uygulanmış, kaç işyerinde çalışmanın durdurulmasına karar verilmiştir?

Sıcaklığa bağlı iş kazaları, meslek hastalıkları ve ölümlerine ilişkin veri toplanıyor mu?

Bakanlığınızca iklim krizinin ve aşırı sıcakların çalışma yaşamı üzerindeki etkilerine karşı; işçi sendikaları, Türk Tabipleri Birliği (TTB), Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) ve ilgili meslek örgütlerinin doğrudan katılımıyla, ısı stresine ilişkin yasal düzenlemelerin hazırlanması, uygulanması, denetlenmesi ve güncellenmesini kapsayan bütüncül bir “İklim ve İşçi Sağlığı Eylem Planı” hazırlanacak mıdır?

İşyerlerinde gerçekleştirilen risk değerlendirmelerinin toplumsal cinsiyet perspektifini içermesi; gebe çalışanlar, regl dönemindeki işçiler, menopoz dönemindeki işçiler, ileri yaştaki emekçiler, kronik hastalığı bulunanlar, açık alanda çalışanlar, göçmen ve mevsimlik işçiler ile kayıt dışı ve güvencesiz çalışanların özgül risklerini dikkate alacak biçimde yapılması zorunlu hale getirilecek midir?

Sıcaklığa bağlı iş kazaları, meslek hastalıkları ve ölümlerine ilişkin düzenli, şeffaf, erişilebilir ve kamuoyuna açık bir resmî veri toplama mekanizması oluşturulmuş mudur? Oluşturulmamışsa bu mekanizmanın kurulmasına yönelik bir takvim bulunmakta mıdır?

Kapsamlı ve bağlayıcı bir yasal çerçeve hazırlanacak mı?

Yüksek sıcaklıklara sürekli veya tekrarlayan biçimde maruz kalan işçilerin düzenli sağlık gözetiminden geçirilmesi; özellikle kalp-damar, beyin-damar, solunum ve böbrek hastalıkları ile sıvı-elektrolit dengesi bakımından izlenmelerinin sağlanması yönünde Bakanlığınızca bir düzenleme yapılması planlanmakta mıdır?

Katar, İspanya, Belçika, Kaliforniya ve benzeri ülke ve eyaletlerde uygulanan WBGT temelli sınırlar, çalışmanın durdurulması, zorunlu dinlenme ve serinleme süreleri ile diğer koruyucu önlemlere ilişkin modeller Bakanlığınız tarafından incelenmiş midir? İncelenmişse, bu uygulamalardan hareketle iklim adaleti ile emek haklarını birlikte güvence altına alan Türkiye’ye özgü kapsamlı ve bağlayıcı bir yasal çerçeve hazırlanması planlanmakta mıdır?