Temmuzda savaş derinleşti: Rusya-Ukrayna cephesinde yıpratma savaşı büyüyor

Rusya ve Ukrayna arasında temmuz ayı boyunca süren karşılıklı saldırılar, savaşın yalnızca cephe hattında değil, enerji altyapısı, Karadeniz ve sınır bölgelerinde de yoğunlaştığını gösterdi. Moskova saldırılarını, Ukrayna’nın askeri kapasitesini zayıflatma hedefiyle sürdürürken, Kiev uzun menzilli İHA saldırılarıyla Rusya’nın enerji ve lojistik merkezlerini hedef aldı. Ay boyunca iki taraf da ağır kayıplar verdi ancak savaşın genel seyri, hızlı sonuç alınabilecek bir çatışmadan çok uzun süreli bir yıpratma savaşına doğru ilerledi.

Rusya-Ukrayna savaşında temmuz ayı, karşılıklı hava saldırılarının ve insansız hava araçlarının belirleyici olduğu bir dönem olarak geçti. Rus ordusu, özellikle Ukrayna’nın askeri altyapısını, enerji tesislerini ve lojistik merkezlerini hedef alan füze ve İHA saldırılarını artırdı. Ukrayna ise savaşın başından bu yana geliştirdiği uzun menzilli saldırı kapasitesiyle Rusya topraklarındaki askeri tesislere, petrol rafinerilerine ve yakıt depolarına yönelik operasyonlarını yoğunlaştırdı.

Ay boyunca cephe hattında en kritik gelişmelerden biri Rus ordusunun özellikle Donetsk ve Harkiv bölgelerinde ilerleme çabalarını sürdürmesi oldu. Rus birlikleri, küçük yerleşim birimleri üzerinde kontrol sağlamaya yönelik saldırılarını devam ettirirken Ukrayna ordusu savunma hatlarını korumaya çalıştı. Moskova’nın stratejisi, büyük çaplı hızlı bir taarruzdan ziyade Ukrayna ordusunun insan gücü, mühimmat ve savunma kapasitesini aşındırmaya dayalı bir ilerleme olarak değerlendirildi.

Ukrayna tarafı ise Batılı ülkelerden aldığı askeri destekle savunmasını güçlendirmeye çalıştı. Ancak Kiev yönetimi, özellikle asker sayısı ve hava savunma sistemleri konusunda ciddi baskılarla karşı karşıya kaldı. Ukrayna ordusunun en büyük sorunlarından biri, savaşın uzamasıyla birlikte cephede görev yapan askerlerin yorgunluğu ve yeni personel ihtiyacı oldu.

Karadeniz’de yeni cephe: Gemiler ve limanlar hedefte

Temmuz ayında savaşın önemli alanlarından biri Karadeniz oldu. Rusya, Ukrayna’nın limanlarını ve deniz lojistiğini hedef alan saldırılarını artırırken, Ukrayna da Rusya’nın Karadeniz kıyılarındaki askeri ve ekonomik altyapısına yönelik saldırılar düzenledi.

Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna’ya askeri yük taşıdığı iddia edilen bazı gemilerin ve liman tesislerinin hedef alındığını açıkladı. Ukrayna ise bu saldırıların sivil ticareti ve tahıl ihracatını tehdit ettiğini belirtti.

Karadeniz, iki ülke açısından yalnızca askeri değil ekonomik açıdan da stratejik öneme sahip. Ukrayna’nın tahıl ihracatı, Rusya’nın enerji ve deniz ticareti açısından kritik olan bölgedeki hakimiyet mücadelesi, savaşın daha geniş bir ekonomik boyut kazanmasına neden oluyor.

Ukrayna’nın Karadeniz’de insansız deniz araçları ve uzun menzilli İHA’larla düzenlediği saldırılar da temmuz ayında arttı. Kiev yönetimi bu saldırılarla Rusya’nın deniz gücünü ve enerji gelirlerini hedef aldığını savundu.

Batı desteği ve savaşın geleceği

Temmuz ayında savaşın uluslararası boyutu da gündemde kaldı. Ukrayna, Batılı müttefiklerinden daha fazla hava savunma sistemi, mühimmat ve uzun menzilli silah talebini sürdürdü. Özellikle Rus füze saldırılarına karşı hava savunma kapasitesinin artırılması Kiev yönetiminin öncelikli talepleri arasında yer aldı.

ABD ve Avrupa ülkeleri Ukrayna’ya askeri desteği sürdürürken, savaşın nasıl sona ereceğine ilişkin diplomatik tartışmalar da devam etti. Ancak cephedeki gelişmeler, kısa vadede bir ateşkes ihtimalinin zayıf olduğunu gösterdi.

Rusya yönetimi, Ukrayna’nın NATO üyeliği ihtimali ve Batı askeri desteğini savaşın temel nedenleri arasında gösterirken, Ukrayna ise Rusya’nın topraklarından çekilmesini müzakerenin ön koşulu olarak belirtiyor.

Savaşın gölgesinde NATO hattı ve Arktik rekabet

Rusya-Ukrayna savaşı yalnızca cephe hattında değil, NATO’nun doğu kanadı ve Arktik bölgesindeki güç mücadelesinde de yeni gerilimleri beraberinde getirdi. Temmuz ayında Polonya, Rusya ve Belarus sınırlarına yakın bölgelerde güvenlik önlemlerini artırırken, NATO’nun doğu kanadındaki askeri hareketlilik sürdü. Varşova yönetimi, Ukrayna savaşını Avrupa güvenliği açısından temel tehdit olarak değerlendirerek savunma harcamalarını ve askeri kapasitesini artırma politikasına devam etti. Polonya’nın ABD ve NATO ile askeri iş birliğini güçlendirmesi, bölgedeki gerilimin kalıcı hale geldiğinin göstergelerinden biri oldu.

Savaşın küresel rekabet boyutunda ise Grönland da yeniden stratejik tartışmaların merkezine yerleşti. Kuzey Kutbu’nda eriyen buzulların açtığı yeni deniz yolları, enerji kaynakları ve askeri konumu nedeniyle Grönland, ABD, Rusya ve Çin arasındaki rekabetin önemli alanlarından biri haline geldi. ABD’nin Grönland’a yönelik ilgisi, Rusya’nın Arktik bölgesindeki askeri varlığı ve NATO’nun kuzey kanadını güçlendirme çabalarıyla birlikte değerlendirildi. Böylece Ukrayna savaşı, Avrupa’nın doğusundan Kuzey Kutbu’na kadar uzanan daha geniş bir jeopolitik mücadele alanının parçası haline geldi. Savaşın etkileri yalnızca Ukrayna topraklarında değil, büyük güçlerin enerji, ulaşım yolları ve askeri nüfuz mücadelesi yürüttüğü farklı bölgelerde de hissedilmeye devam ediyor.

Temmuz ayının bilançosu ağır

Temmuz ayı, Rusya-Ukrayna savaşında hava saldırılarının, İHA kullanımının ve Karadeniz’deki saldırıların yoğunlaştığı bir dönem oldu. Ukrayna Genelkurmayının verilerine göre Rusya’nın temmuz boyunca verdiği personel kaybı 42 bin 860’a ulaştı. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarında ise ay boyunca 4 bin 956 uzun menzilli İHA ve 376 füze kullanıldı. Yalnızca 2 Temmuz’daki saldırılarda 496 İHA ve 74 füze kullanılırken en az 30 kişi hayatını kaybetti, 91 kişi yaralandı. 6 Temmuz’daki saldırılarda ise 68 füze ve 351 İHA kullanıldığı bildirildi; saldırılarda en az 26 kişi öldü, 120’den fazla kişi yaralandı.

Saldırıların yoğunluğu ayın ilerleyen günlerinde de sürdü. 18-19 Temmuz gecesindeki saldırılarda Rusya’nın 41 füze ve 125 İHA kullandığı bildirildi. 30 Temmuz’daki saldırılarda ise 74 füze ve 284 İHA kullanıldı. Böylece yalnızca bu dört büyük saldırı dalgasında yüzlerce füze ve binden fazla İHA Ukrayna topraklarına yöneltildi.

Savaşın önemli cephelerinden biri de Karadeniz oldu. Ukrayna, 16 Temmuz’da Rusya’ya ait en az 11 gemiyi hedef aldığını açıkladı. Bunların 5’inin petrol tankeri, 1’inin gaz tankeri, 3’ünün kuru yük gemisi ve 2’sinin römorkör olduğu bildirildi. 20 Temmuz’da ise Ukrayna 2 tanker ve 4 yük gemisi olmak üzere 6 geminin daha hedef alındığını açıkladı. Rusya da Ukrayna limanları ve gemilerine yönelik saldırılar gerçekleştirdiğini duyurdu.

Deniz taşımacılığındaki saldırıların en ağır sonuçlarından biri Golden Leo adlı ticari gemide yaşandı. 19 Temmuz’da saldırıya uğrayan gemi 26 Temmuz’da battı. Gemide bulunan 17 mürettebattan 9’u hayatını kaybederken 8 kişi kurtarıldı. Böylece yalnızca bu olayda 9 denizci yaşamını yitirdi.

Rusya’nın saldırıları Ukrayna’nın Karadeniz’deki liman altyapısını da kapsadı. Odesa, Çornomorsk, Mıkolayiv, İzmail ve Pivdenni/Yujnıy olmak üzere en az 5 önemli limanın saldırıların hedefi olduğu bildirildi. 24 Temmuz gecesi Odesa, İzmail ve Mıkolayiv Limanlarının aynı anda hedef alındığı açıklandı. Limanlara yönelik saldırılar, yalnızca askeri lojistiği değil, Ukrayna’nın tahıl ve diğer ticari ürünlerinin deniz yoluyla ihracatını da tehdit etti.

Temmuz bilançosu, savaşın yalnızca cephedeki askeri çatışmalarla sınırlı kalmadığını bir kez daha gösterdi. Binlerce İHA ve yüzlerce füzenin kullanıldığı saldırılar kentleri, enerji altyapısını ve limanları hedef alırken, Karadeniz’de ticari gemiler de savaşın doğrudan hedeflerinden biri haline geldi. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, askeri kayıplara ilişkin rakamların tarafların kendi açıklamalarına dayanmasıdır. Bu nedenle 42 bin 860 rakamı “Rus askerlerinin ölümü” değil, Ukrayna tarafından açıklanan Rusya’nın temmuz ayındaki personel kaybı olarak değerlendirilmelidir.