Kenan Budak anısına işçi forumu: 'Mücadele dağınık, öfke birikiyor'

Toplumsal Özgürlük Partisi (TÖP) çağrısıyla İstanbul'da, 12 Eylül döneminde katledilen işçi önderi Kenan Budak anısına düzenlenen etkinlikte, farklı iş kollarından işçi temsilcileri ve emek örgütü sözcüleri bir araya geldi. Forumda konuşmacılar, Türkiye kapitalizminin küresel sermaye içindeki dönüşümünden platform şirketlerinin dayattığı çalışma koşullarına, beyaz yakalı emeğin denetim altına alınmasından özel sektör öğretmenlerinin direnişine uzanan geniş bir tabloyu değerlendirdi.

Etkinliğin ilk konuşmacısı gazetemiz Evrensel yazarı Kansu Yıldırım, dünya kapitalizminin uzun süredir bir kârlılık baskısı yaşadığını, bu durumun sermayenin yoğunlaşma ve merkezileşme eğilimini derinleştirdiğini belirtti. Yıldırım, küresel servetin büyük bölümünün en zengin kesimde toplandığını, buna karşılık dünya nüfusunun yoksul yarısının servetten çok düşük bir pay aldığını ifade etti. Türkiye'nin bu tablo içinde bölgesel lojistik üs, madencilik hinterlandı ve finansal aracılık merkezi olarak yeniden konumlandırıldığını dile getiren Yıldırım, madencilik ruhsatlarındaki artışa ve yabancı sermayeli şirket sayısının son yirmi üç yılda katlanarak büyüdüğüne dikkat çekti. Emek rejimindeki dönüşümün de aynı mantığın bir parçası olduğunu belirten Yıldırım, grev yasakları, taşeronlaşma ve esnek çalışma biçimlerinin küresel sermayenin ihtiyaç duyduğu rekabetçi üretim modeline hizmet ettiğini söyledi.

Türkmen: “En kötü sendika bile sendikasızlıktan iyidir sözü artık geçerli değil”

BİRTEK-SEN Genel Başkanı Mehmet Türkmen, güncel siyasi baskıların yalnızca iktidarın kişisel tercihleriyle açıklanamayacağını, bunun uluslararası kapitalist sistemin Türkiye'ye biçtiği role uygun bir dönüşüm olduğunu vurguladı. Türkmen, tekstil işkolundan örnekler vererek, geçmişte sendikalı işyerlerinin daha avantajlı olduğunu ancak bugün bazı işçilerin sendikadan kurtulmak için grev yaptığını anlattı. Antep ve Urfa'da örgütlü olmayan bazı fabrikaların, sendikalı tek büyük işletmeye kıyasla daha iyi koşullar sunduğunu belirten Türkmen, son yıllarda ülke genelinde parçalı ama yaygın işçi direnişleri yaşandığını, ancak bu direnişlerin kalıcı örgütlülüğe dönüştürülemediğini ifade etti. Tokat, Başpınar ve Doruk Maden gibi direniş örneklerini hatırlatan Türkmen, işçilerin güven duydukları bir mücadele odağı bulduklarında aylarca direnebildiklerini söyledi.

Karanfil: "Devlet elini ‘eğitimden’ çekmedi"

Özel sektör öğretmeni İpek Karanfil, Ankara'da yirmi dört gün süren eylem ve on iki günlük açlık grevi sürecini anlattı. Karanfil, özel sektör öğretmenlerinin ve mülakat mağduru öğretmenlerin yaşadığı sorunların bireysel patron kaynaklı değil, eğitimin kırk yıldır süren piyasalaşma politikalarının bir sonucu olduğunu belirtti. Özel sektörde çalışan öğretmenlerin güvencesiz koşullara, on aylık sözleşmelere ve denetimlerde saklanma pratiğine maruz bırakıldığını dile getiren Karanfil, açlık grevinin bir kahramanlık arayışı değil, demokratik hak arama yollarının tıkanmasının sonucu olduğunu ifade etti. Ankara eylemlerinin, özel sektör öğretmenlerinin kendilerini diğer işçi kesimleriyle aynı kaderde görmelerini sağladığını söyleyen Karanfil, mücadelenin Kenan Budak'ın bıraktığı siyasal bilinçle sürdürüleceğini belirtti.

Kılıç: "Sendikalaşma hakkımız yok, dernek çatısı altında örgütleniyoruz"

Motorlu Kurye İşçileri Derneği'nden Yılmaz Seyhun Kılıç, platform şirketlerinin işçileri "iş ortağı" ya da "esnaf" olarak tanımlayarak sorumluluktan kaçtığını söyledi. Kılıç, kuryelerin telefon üzerinden algoritmalarla yönetildiğini, motor bakımı, kask, internet paketi gibi tüm maliyetlerin işçiye yüklendiğini belirtti. Motor kuryelerin işçi sayılması halinde kötü hava koşullarında çalışmaya zorlanmayacaklarını ifade eden Kılıç, son bir yılda "motor kuryeler işçi sayılsın" talebiyle yedi eylem düzenlediklerini, sendikalaşma haklarının bulunmaması nedeniyle dernek çatısı altında örgütlendiklerini dile getirdi.

Şişman: "Beyaz yakalı emek de aynı sömürü düzeninden geçiyor"

Plaza emekçisi Leyda Şişman, büro işkolunda örgütlü işçi oranının yüzde bir düzeyinde kaldığını, toplu sözleşme hakkına ulaşmanın fiilen engellendiğini belirtti. Uzaktan ve hibrit çalışma modelinin işveren maliyetlerini işçinin evine aktardığını söyleyen Şişman, dijital takip yazılımlarıyla çalışanların bilgisayar hareketlerinin, çevrimiçi kalma sürelerinin izlendiğini ifade etti. Fransa'da özelleştirme sonrası yaşanan işçi intiharlarını örnek gösteren Şişman, mobbing ve performans baskısının beyaz yakalı işçiler için ağır bir psikolojik yük oluşturduğunu belirtti ve işyeri komiteleri aracılığıyla taban örgütlenmesinin büyütülmesi çağrısında bulundu.

Gözen: "Kenan Budak'ın izini sürüyoruz"

Toplumsal Özgürlük Partisi Sözcüsü Juliana Gözen, Kenan Budak'ın 1980 öncesinde deri işçilerini örgütlerken 29 yaşında katledildiğini hatırlattı. Gözen, Budak'ın mücadelesini yalnızca ekonomik alanla sınırlamayıp siyasal bir kimlikle birleştirdiğini vurgulayarak, bugünkü işçi hareketinin de aynı perspektifle taban örgütlenmesi ve işyeri komiteleri üzerinden ilerlemesi gerektiğini söyledi. Gözen sözlerini, "Kenan Budak'ı düştüğü yerden kaldıracaksak, işçi sınıfının içinde kendimizi var etmemiz gerekiyor" şeklinde tamamladı.

Forum, konuşmacıların katılımıyla devam eden bir soru-cevap bölümüyle sona erdi.

Kenan Budak kimdir?

Kenan Budak, 70 ve 80’li yıllarda Kazlıçeşme ve Zeytinburnu hattında deri işçilerinin örgütlenmesinde öncülük etmiş devrimci bir sendika lideriydi.

Kurucuları arasında yer aldığı DİSK’e bağlı İlerici Deri-İş Sendikası genel başkanıyken, 25 Temmuz 1981 tarihinde İstanbul’un Zeytinburnu semtinde polis tarafından vurularak öldürüldü.

(Evrensel)