Oscar yolunda tartışmalı tercih: Türkiye neden ‘Kesilmiş Bir Ağaç Gibi’yi seçti?

Türkiye’nin Oscar serüveni, ilk başvurunun yapıldığı 1964 yılından bu yana 33 filmlik bir birikime sahip. Akademi Ödüllerinin “En İyi Uluslararası Film” kategorisi temsilcisini belirlemek üzere her yıl toplanan Türkiye Oscar Seçim Komitesi, bu yıl 17 yapım arasından yönetmenliğini Tunç Davut’un üstlendiği, ‘Kesilmiş Bir Ağaç Gibi’ filmini Türkiye’nin adayı olarak açıkladı.

Film, festival dolaşımını yeni tamamlamış olmasına rağmen bugüne kadar ulusal ölçekte sınırlı sayıda ödülle anılıyor. Buna karşın aynı dönemde birçok ulusal ve uluslararası festivalden çok sayıda ödülle dönen başka yapımların Oscar adaylığı için tercih edilmemesi dikkat çekti.

Filmin tek ödülü var

2024 yılında Tarsus’ta çekilen, Mersin Sinema Ofisinin lojistik katkıları, Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü desteği ve TRT ortak yapımıyla tamamlanan ‘Kesilmiş Bir Ağaç Gibi’, oldukça sınırlı bir görünürlüğe sahip. Yapımın festival başarısı olarak öne çıkan tek kaydı, Boğaziçi Film Festivalinde aldığı “En İyi Kurgu” ödülü.

Türkiye Oscar Seçim Komitesi; Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü temsilcisi ile birlikte çeşitli sinema meslek birlikleri ve sektör kuruluşlarının temsilcilerinden oluşuyor.

Yönetmen komitede bulunan kuruluşun başkanı

Komitede temsil edilen kuruluşlar arasında ASİTEM, BİROY, BSB, FİYAB, SENARİSTBİR, SETEM, SESAM, SE-YAP, SİNEBİR, TESİYAP, ÇASOD, FİLM-YÖN, SİNE-SEN, SİYAD ve SODER bulunuyor.

Bu noktada dikkat çeken ayrıntı ise Oscar adayı seçilen filmin yönetmeni Tunç Davut’un aynı zamanda SİNEBİR’in yönetim kurulu başkanı olması. Tunç Davut’un bu görevi kamuya açık biyografilerinde de yer alıyor.

Pek çok film ekonomik kıskaçta

Seçimdeki bir diğer kritik nokta ise TRT ortak yapımı olması ve Kültür ve Turizm Bakanlığından doğrudan yapım desteği alması. Türkiye’de sinema sektörü desteklerin hangi kriterlere göre yönlendirildiğine yabancı değil. Nitekim yakın geçmişte yaşanan ‘Kurak Günler’ örneği hâlâ hafızalarda tazeliğini koruyor. Yönetmen Emin Alper’in uluslararası alanda birçok ödül kazanan ve geniş kitlelere ulaşan filmi ‘Kurak Günler’, Aralık 2022’de senaryodaki değişiklikler gerekçe gösterilerek, Kültür ve Turizm Bakanlığının yasal faiziyle geri istediği yapım desteğiyle gündeme gelmişti.

Eleştirel, bağımsız ve uluslararası başarı yakalamış yapımların finansal kıskaca alındığı bir iklimde; resmi kurum destekli ve politik açıdan daha az “riskli” görülen projeleri öne çıkarmak, Oscar adaylığı sürecine de yansımış görünüyor.

Aynı dönemde ödüller toplayan başka filmler vardı

Bu sene Oscar adaylığı için başvuran 17 film arasından seçim yapıldı. Bu filmlere baktığımızda şu soru öne çıkıyor: Ulusal ve uluslararası festivallerde daha görünür olan, çok sayıda ödül kazanan filmler neden tercih edilmedi?

Örneğin bu yıl boyunca festivallerde öne çıkan ve geniş tartışma yaratan yapımlar arasında “Sarı Zarflar” ve “Kurtuluş” da bulunuyordu. Bazı sinemaseverler ve film eleştirmenleri, bu filmlerin Oscar yarışında daha güçlü bir uluslararası karşılık bulabileceğini savunurken komitenin tercihi farklı oldu.

Sonuç olarak “Kesilmiş Bir Ağaç Gibi” filminin adaylığı, tekil bir “yanlış seçim” vakası değil; Türkiye’de sinema sektörünün meslek birlikleri, bakanlık ve devlet medyası üçgeninde nasıl bir ilişki ağıyla şekillendiğinin somut bir özetidir diyebiliriz.