Gezi tutukluları ve cezaevindeki seçilmişler 'çerçeve yasa'dan yararlanacak mı?

AKP tarafından TBMM'ye sunulan ve resmi adı "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi" olan 12 maddelik "çerçeve yasa" teklifinin tam metni belli oldu.

Silah bırakma ve fesih sürecinin hukuki altyapısı olarak nitelendirilen düzenlemenin açıklanmasıyla birlikte, merak edilen sorulardan biri de Gezi davası tutukluları ile cezaevinde bulunan seçilmişlerin bu düzenlemeden yararlanıp yararlanamayacağı oldu.

Gezi tutukluları yararlanabilecek mi?

Düzenleme Gezi davası nedeniyle cezaevinde tutulan isimleri kapsamıyor. Kanun teklifinin 1'inci maddesinin 2'nci fıkrasında yasanın kapsamı sınırları çizilerek şöyle tanımlanıyor:

"Bu Kanun hükümleri, PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma veya bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgütün propagandasını yapma suçları ile bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçları ve bu örgüt lehine işlenen 7/2/2013 tarihli ve 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunda düzenlenen suçları kapsar."

Gezi davası kapsamında cezaevinde tutulan Osman Kavala, Can Atalay, Tayfun Kahraman, Çiğdem Mater ve Mine Özerden'e "Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini ortadan kaldırmaya teşebbüs" ve "hükümeti devirmeye teşebbüse yardım" suçlarından ceza verildi. Yargılama dosyalarında PKK/KCK ile bağlantılı bir suçlama yer almadığı ve yasa teklifi yalnızca bu suçlarla sınırlandırıldığı için Gezi tutukluları kapsam dışında.

Seçilmişlerin durumu ne olacak?

CHP'ye ve CHP'li belediyelere yönelik "mali suçlar" iddialarıyla yürütülen operasyonlarda tutuklanan belediye başkanları ve siyasetçiler 'çerçeve yasa'dan yararlanamayacak.

"Kent uzlaşısı" gerekçesiyle görevden alınıp yerlerine kayyım atanan Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer ve Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan ise 'çerçeve yasa'dan yararlanacak. Özer'e tahliye edildiği davada "örgüt üyeliği" iddiasıyla 6 yıl 3 ay hapis cezası verilmişti. "PKK/KCK terör örgütüne yardım etmek" suçlamasıyla tutuklanan Şahan hakkında, "kent uzlaşısı" davasında 11 Şubat 2026'da tahliye kararı verilmişti. Şahan hakkındaki başka bir soruşturma nedeniyle tutuklu.

HDP'li ve DEM Partili siyasetçilerin durumu ise suçlamaların niteliğine ve hukuki statülerine göre farklılık gösteriyor. Sadece "PKK/KCK üyeliği, örgüt propagandası ve örgüte yardım" ile suçlananlar 'çerçeve yasa'dan yararlanacak. 

PKK/KCK dışındaki örgütlere yönelik suçlamalar yöneltilenler ise kapsam dışında.

Ceza erteleme mekanizması nasıl işleyecek?

Düzenleme kabul edilse dahi yürürlüğe girmesi, PKK/KCK'nin fiili varlığına son verdiğinin ve tüm silahlarını teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit ve teyit edilmesine bağlı. Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından onaylanması gerekiyor. MGK kararı Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonra kapsama giren kişilerin 6 ay içinde cumhuriyet başsavcılıklarına veya yetkili kurumlara yazılı başvuruda bulunması şartı aranıyor.

Teklife göre soruşturma, kovuşturma ve mahkumiyet hükümleri için şu erteleme süreleri öngörülüyor:

15 yıl veya daha az hapis cezası olanlar: Soruşturma, kovuşturma veya ceza infazı 5 yıl süreyle ertelenecek.

15 yıldan fazla hapis veya müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet alanlar: Soruşturma, kovuşturma veya ceza infazı 10 yıl süreyle ertelenecek.

5 veya 10 yıllık erteleme süresi içinde yeni suç işlenmezse, "kovuşturma yapılmasına yer olmadığı" veya "düşme" kararı verilecek.

Sürecin takibi için Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir kurul kurulacak, TBMM bünyesinde ise 17 üyeli bir İzleme Komisyonu görev yapacak.