DEM Partili Öznur Bartin: Hakkari’de madencilik talana dönüştü

Hakkâri'nin Kavaklı Köyü başta olmak üzere il genelinde yürütülen madencilik faaliyetlerini Meclis gündemine taşıyan DEM Parti Hakkari Milletvekili Öznur Bartin, Meclis Başkanlığına araştırma önergesi verdi. İl genelindeki madencilik faaliyetlerinin, su varlıklarını, mera alanlarını, tarım arazilerini, biyolojik çeşitliliği ve hassas ekosistemleri geri dönüşü güç biçimde tehdit ettiğine dikkat çeken Bartin, “Yurttaşların bilgisi ve rızası dışında yürütüldüğü ileri sürülen madencilik faaliyetleri yalnızca çevresel değil; sosyal, ekonomik ve hukuki sonuçlar doğurarak yaşam hakkı ile sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkını da doğrudan etkilemektedir. Hakkâri'de Kavaklı Köyü'nden Zap Vadisi'ne ve Cilo-Sat Dağları'na; Hasandin Yaylası'ndan Cudi'ye, Munzur'dan Akbelen'e ve Kaz Dağları'na kadar uzanan farklı coğrafyalarda yaşanan ekolojik yıkım, ülke genelinde giderek yaygınlaşan ekokırım politikalarının bir parçası niteliğindedir” dedi.

“Arazi sahiplerinin haberi olmadan madencilik faaliyeti yönetiliyor”

Yurttaşların anlatımlarına dikkat çeken Bartin, “Yaklaşık beş bin kişinin müşterek kullanımında bulunan alanlarda arazi sahiplerinin bilgisi ve rızası alınmaksızın madencilik faaliyetleri yürütülmekte; mera alanları ve doğal yaşam alanları tahrip edilerek bölgenin ekolojik bütünlüğü geri dönüşü güç biçimde zarar görmektedir. Bu başvurular, yaşanan sürecin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda hukuki ve toplumsal bir sorun hâline geldiğini göstermektedir” ifadelerine yer verdi.

“Hakkari’deki ruhsat sahaları su kaynaklarına sadece 70 metre mesafede”

Kavaklı'da yaşananların münferit olmadığına dikkat çeken Bartin, “Polen Ekoloji Kolektifi'nin verilerine göre yalnızca son bir buçuk yılda Trabzon ilinden daha büyük bir alanı ifade eden 468 bin 784 hektarlık arazi madencilik faaliyetlerine açılmış, bu alanlarda 202 mega maden projesi planlanmıştır. Aynı süreçte ÇED mekanizmalarının işlevsizleştirildiği ve ülkenin ortak doğal varlıklarının madencilik şirketlerine tahsis edildiği yönündeki eleştiriler kamuoyunda giderek artmaktadır. Bu politikaların en ağır sonuçlarının yaşandığı illerin başında Hakkâri gelmektedir. 2023 yılı itibarıyla il genelinde 20'nin üzerinde aktif maden ruhsatı bulunurken son bir yılda beş yeni ruhsat alanının daha ihale edilmesi, ilin neredeyse bütün ekolojik havzalarının madencilik baskısı altına girdiğini göstermektedir. Bazı ruhsat sahalarının yerleşim alanlarına yaklaşık 250 metre, su varlıklarına ise yalnızca 70 metre mesafede bulunması yaşam hakkı ile sağlıklı ve dengeli çevrede yaşama hakkı bakımından ciddi riskler doğurmaktadır. Şemdinli'den Yüksekova'ya, Derecik'ten Kavaklı'ya kadar uzanan geniş coğrafyada yürütülen madencilik faaliyetleri mera alanlarını, tarım arazilerini, su varlıklarını ve biyolojik çeşitliliği tehdit etmektedir” vurgusu yaptı.

“Su kirlendi, toprak verimsizleşti, hayvancılık zarar gördü”

Tahribata örnek veren Milletvekili Bartin, Hakkari’nin Kavaklı Köyünde yaşananları anlattı. Bartin, “Bölgede daha önce yürütülen madencilik faaliyetleri nedeniyle su varlıklarının kirlendiği, toprağın verimsizleştiği, hayvancılığın zarar gördüğü ve yurttaşların göçe zorlandığı uzun yıllardır dile getirilmektedir. Mahkeme kararlarına rağmen faaliyetlerin sürdürüldüğü yönündeki iddialar ise hukuk devleti ilkesi bakımından açıklığa kavuşturulması gereken ciddi bir sorundur. Öte yandan Hakkâri; Cilo-Sat Dağları, Sat Buzul Gölleri ve Zap Havzası gibi eşsiz ekosistemlere ev sahipliği yapmakta, buna karşın maden ruhsatları bu hassas alanlarda yoğunlaşmaktadır. İlin tamamının birinci derece deprem kuşağında yer alması da maden atık depolama alanları ve zenginleştirme tesislerinin yaratacağı riski artırmaktadır. Enerji ve kalkınma gerekçesiyle meşrulaştırılan bu politikalar, doğal varlıkların sermaye lehine tahsisini derinleştirirken doğanın metalaştırılmasına, yaşam alanlarının tasfiyesine ve yurttaşların topraksızlaştırılmasına yol açmaktadır” şeklinde anlattı.

Hakkâri başta olmak üzere ülkede yürütülen madencilik faaliyetlerinin ekolojik, toplumsal, ekonomik ve hukuki etkilerinin bütün boyutlarıyla araştırılması gerektiğine vurgu yapan DEM Partili Bartin, “İzin ve denetim süreçlerinin incelenmesi ve telafisi mümkün olmayan ekolojik yıkımın önlenmesine yönelik yasal ve idari tedbirlerin belirlenmesi amacıyla bir Araştırma Komisyonu kurulmasını ve Meclis Araştırması açılmasını arz ve teklif ederim” ifadelerini kullandı.