Yoksulluk büyüdü, geri dönüşüm ek işe dönüştü

İstanbul - Ücretlere yılda bir kez zam yapılırken, temel tüketim maddelerine her gün zam geliyor. Bu zamlar artık halkın kanıksadığı bir normale dönüştü. Ancak kanıksanan bu zamlar, evin içinde kaynayan tencereyi kaynatılamaz hale getirirken, insanların bireysel çıkış yollarını da sonuna kadar zorlamasına neden oluyor.

Çocuklar evlerde yalnız bırakılıyor; kadınlar ve erkekler geçinebilmek için çalışıyor ama yine de kazandıkları yetmiyor. Bu nedenle ek iş peşinde koşan yığınlar haline geldik. Ek işlere şimdi bir de belediyelerin geri dönüşüm merkezlerine taşınan PET şişeler, okul dönemi bittikten sonra toplanıp götürülen kitaplar ve defterler eklendi. Kadınlar da evlerinde kullandıkları plastik, karton ve benzeri malzemeleri biriktirip geri dönüşüm merkezlerine götürmek zorunda kalıyor.

Aysun, iki çocuk annesi. Kendisi de eşi de emekli olmasına rağmen geçinebilmek için çalışmaya devam ediyor. Dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırının üzerinde yaşayabilmesi için aylık yaklaşık 120 bin lira gelire ihtiyacı var. Emekli olup çalışmak bile bunu sağlamıyor. Bu nedenle Aysun da evde kullandıkları plastikleri ve kartonları geri dönüşüm merkezlerine götürmek zorunda kalanlardan.

Aysun yaşadıklarını şöyle anlattı: “İki çocuğum üniversiteye gidiyor. Başka şehirde okutmaya gücümüz yetmedi, yüzde 50 burslu olarak üniversiteye yazdırdık. Evdeki hesap çarşıya uymadı. Her yıl artan üniversite ücretleri, çocukların temel ihtiyaçları, faturalar ve mutfak masrafları derken yetiştiremiyoruz. Küçük de olsa katkısı olur diye evde kullandığımız ürünleri belediyenin geri dönüşüm merkezlerine götürüyoruz.”

Necla çalışmıyor. Eşi site görevlisi. Ek iş olarak geri dönüşüm malzemeleri toplayıp satıyor.

“Eşim dört yıldır geri dönüşüm malzemeleri topluyor. Sürekli çalıştığı geri dönüşüm firmaları var. Belediyenin geri dönüşüm uygulaması her mahallede tam anlamıyla oturmadığı için zorluklar yaşanıyor. Kişi başına günlük en fazla 200 adet ürün sisteme girilebiliyor. Eşim topladığı malzemeleri iki günde bir götürüyor ve ikimizin hesabına da giriş yapıyor. Bugün geri dönüşüm malzemelerini alüminyum, bakır, plastik ve kağıt olarak ayrıştırdığımızda daha fazla kazanç elde edebiliyoruz.”

Gece 2’ye kadar hurda topluyor

Eşinin asgari ücretle çalıştığını söyleyen Necla, “Geçinmekte zorlanıyoruz. Bu iş olmasa ne yaparız bilmiyorum. Eşim mecburen ek iş yapıyor. Geçim çok zorlaştığı için bu işi yapmak zorunda. Ama bu iş onu çok yoruyor. Çocuklarına ve ailesine zaman ayıramıyor. Çoğu zaman sabah saat 05.00’te çıkıp hurda topluyor. Akşam sitedeki işi bittikten sonra da gece 23.00’ten 02.00-03.00’e kadar hurda toplamaya devam ediyor. Çocuklarıyla oturup iki oyun bile oynayamıyor. Geçim derdi ne aile bırakıyor ne de insanca yaşamaya fırsat veriyor” dedi.

Nermin 60 yaşında. Dört-beş yıldır geri dönüşüm işi yapıyor. Daha önce günlük yevmiyeli işlerde çalıştığını söylüyor. Omuzunda oluşan ödem nedeniyle artık bu işlere gidemediği için akşam saat 21.00’den gece 02.00’ye kadar, sabahları ise market önlerini ve çöp konteynerlerini dolaşarak karton ve PET şişe topluyor. Nermin, topladığı geri dönüşüm malzemelerini çeşitli şirketlerin ve taşeron firmaların toplama merkezlerine, zaman zaman da belediyelerin mahallelerde kurduğu geri dönüşüm merkezlerine götürdüğünü söylüyor.

Nermin şunları anlatıyor: “Öncesinde yaşımdan dolayı düzenli iş bulamadığım için yevmiyeli işlere gidiyordum. Bir iş yerinde ağır yük kaldırırken kolumda yırtık oluştu ve çalışamaz hale geldim. Kızım kanser tedavisi görüyor. Temel ihtiyaçlarımızı karşılayabilsek bu yapılacak bir iş değil. Ben topladığım malzemeleri sürükleyerek götürüyorum. Zaten sadece bir kolumu kullanabiliyorum. Onu da kullanamazsam ne yaparım bilmiyorum. Çok yorucu. Özellikle benim gibi yaşlı insanlar için.” Kendilerine ait eve belediyenin çürük raporu verdiğini anlatan Nermin “Ev yıkıldığında ne yapacağız bilmiyorum. Zaten geri dönüşüm işiyle zar zor faturaları ve mutfak masraflarını karşılıyorum. Şimdi ev yıkılırsa bir de kira derdine düşeceğiz. Kiralar 20-25 bin lirayı buluyor” dedi.