Farklı bir dünyanın imzası: Asperger sendromu nedir, nasıl anlaşılır?

İletişim biçimleri, ilgi alanları ve dünyayı algılama şekilleriyle toplumun genelinden ayrışan bireyler, tıpta Asperger Sendromu olarak bilinen nörogelişimsel bir durum ile yaşamlarını sürdürüyor. Günümüzde tıbbi tanı rehberlerinde “Yüksek İşlevli Otizm Spektrum Bozukluğu” şemsiyesi altında değerlendirilen bu durum, bir hastalık veya zihinsel gerilik değil; beynin bilgi işleme biçimindeki bir farklılıktır.

Asperger sendromlu bireyler, klasik otizmin aksine normal veya ortalamanın üzerinde bir zekaya sahiptir ve dil gelişimlerinde belirgin bir gecikme yaşanmaz. Ancak sosyal ilişki kurma ve sürdürme süreçlerinde kendilerine özgü zorluklarla karşılaşırlar.

Asperger Sendromunun öne çıkan belirtileri

Asperger sendromu çocukluk döneminde fark edilebileceği gibi, yetişkinlik yıllarına kadar tanı almadan da devam edebilir. En sık rastlanan belirtiler şunlardır:

• Göz teması kurmakta zorlanma, mimik ve beden dilini okumada güçlük, sosyal ipuçlarını (espri, ima, mecaz) anlamada zorlanma öne çıkar.
• Belirli bir konuya (örneğin astronomi, tren rotaları, tarih, kodlama) aşırı ilgi duyma ve bu konuda uzmanlık düzeyinde bilgi sahibi olma eğilimi vardır.
• Günlük düzenin ve alışkanlıkların değişmesine karşı yüksek hassasiyet gösterirler; beklenmedik değişiklikler yoğun kaygıya (anksiyete) yol açabilir.
• Yürüme, koşma veya ince motor becerilerde (yazı yazma, düğme ilikleme) hafif bir sakarlık ya da koordinasyon eksikliği görülebilir.
• Yüksek sesler, parlak ışıklar, belirli kumaş türleri veya tatlara karşı aşırı duyarlılık (hiper-hassasiyet) ya da tepkisizlik yaşanabilir.

Tedavi değil, destek ve uyum süreci

Asperger Sendromu "iyileştirilecek bir hastalık" olmadığı için tıbbi bir tedavisi yoktur. Amaç, bireyin güçlü yönlerini öne çıkarırken sosyal ve günlük yaşamda karşılaştığı engelleri aşmasına yardımcı olmaktır.

İletişim başlatma, empati kurma ve sosyal kuralları anlama üzerine bireysel veya grup terapileri uygulanır.

Özellikle rutin değişiklikleri, kaygı, depresyon ve obsesif düşüncelerle başa çıkmada bilişsel davranışçı terapi son derece etkilidir.

Dilin sosyal kullanımı (pragmatik dil), ses tonunu ayarlama ve mecazi anlatımları kavrama üzerine çalışmalar yapılır.

Duyusal hassasiyetleri dengelemek ve motor koordinasyon becerilerini geliştirmek için ergoterapi tercih edilir.

Sendromun kendisine yönelik bir ilaç bulunmamakla birlikte; eşlik eden kaygı, dikkat eksikliği veya depresyon gibi durumlar için hekim kontrolünde ilaç desteği verilebilir.

Asperger sendromuna sahip bireyler, doğru destek ve kabul gören bir çevre sunulduğunda bilim, sanat ve teknoloji gibi birçok alanda olağanüstü başarılara imza atabilirler.