TRT halkın kurumu mu, yoksa paralı yayın platformu mu?

Türkiye'de milyonlarca yurttaş, elektrik faturalarından bandrol uygulamalarına ve genel vergi gelirlerine kadar çeşitli yollarla kamu yayıncılığına kaynak aktarmaktadır. TRT, ticari bir özel televizyon kanalı değil, halkın vergileriyle ayakta duran bir kamu yayıncısıdır. Tam da bu nedenle TRT'nin temel görevi; toplumun tamamına eşit, ücretsiz, tarafsız ve erişilebilir yayın hizmeti sunmaktır.

Ne var ki bugün gelinen noktada, kamuoyunda ciddi şekilde tartışılan bir tablo ortaya çıkmıştır. Halkın vergileriyle hazırlanan birçok spor organizasyonu ve bazı yayın içerikleri, TRT'nin ücretli platformları veya şifreli yayınları üzerinden izlenebilmektedir. Vatandaş önce vergisini ödemekte, ardından aynı yayını izleyebilmek için ikinci kez ücret ödemek zorunda bırakılmaktadır. Bu durum kamu yayıncılığı anlayışıyla bağdaşmayan önemli bir tartışmayı beraberinde getirmektedir.

Vergisini ödeyen vatandaş neden kendi finanse ettiği yayına yeniden para ödemek zorunda bırakılıyor? Kamu adına yayın yapan bir kurum, yayınlarını toplumun tüm kesimlerine ücretsiz ulaştırmak yerine neden ücretli erişim modelini tercih ediyor? Kamu yayıncılığı anlayışı ticari kazanç mantığıyla mı yönetilmektedir?

TRT'nin kuruluş amacı kâr etmek değil, kamu hizmeti sunmaktır. Kamu yayıncılığı; gelirini artırmayı değil, vatandaşın bilgiye, kültüre, sanata ve spora eşit erişimini sağlamayı esas alır. Eğer kamu kaynaklarıyla finanse edilen yayınlar belirli platformların arkasına kilitleniyorsa, burada kamu hizmeti anlayışının zedelendiği yönündeki eleştirilerin artması kaçınılmazdır.

Bugün ekonomik kriz altında ezilen milyonlarca insan temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanırken, vergileriyle finanse ettikleri yayınları izleyebilmek için bir de abonelik ücreti ödemeye zorlanmaları adalet duygusunu zedelemektedir. Kamu hizmeti, ödeme gücü olanlara değil, toplumun tamamına sunulmalıdır.

Üstelik TRT sadece vatandaşlardan aldığı kamu kaynaklarıyla değil, aynı zamanda reklam gelirleri ve diğer ticari faaliyetlerden de önemli gelir elde etmektedir. Bu kadar farklı gelir kalemlerine sahip olan bir kamu kurumunun, halka ait yayınları yeniden ücretlendirmesi haklı olarak sorgulanmaktadır.

Kamu yayıncılığı; toplumun ortak değerlerini, milli karşılaşmaları, kültürel etkinlikleri ve kamusal öneme sahip içerikleri herkesin erişimine açık şekilde sunmayı gerektirir. Kamu kaynaklarıyla elde edilen yayın haklarının toplumun geniş kesimlerine ücretsiz ulaştırılması, kamu yayıncılığının temel ilkelerinden biridir.

TRT yönetiminin bu konuda kamuoyuna açık, şeffaf ve ikna edici bir açıklama yapması gerekmektedir. Hangi yayınların neden ücretli hale getirildiği, bu gelirlerin nasıl kullanıldığı ve kamu yayıncılığı ilkeleriyle bunun nasıl bağdaştırıldığı toplum tarafından bilinmelidir.

Unutulmamalıdır ki TRT herhangi bir özel şirket değildir. TRT'nin gerçek sahibi siyasi iktidarlar değil, vatandaşlardır. Halkın ödediği vergilerle yayın yapan bir kurumun önceliği ticari kazanç değil, kamusal hizmet olmalıdır.

Beklentimiz açıktır. TRT, kamu yayıncılığı misyonuna uygun hareket etmeli; halkın vergileriyle finanse edilen yayınların mümkün olan en geniş ölçüde ücretsiz ve eşit erişilebilir olmasını sağlamalı, kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin şeffaflığı güçlendirmelidir. Çünkü kamu kurumlarının asli görevi, halktan aldığını yeniden halka hizmet olarak sunmaktır.