TBMM’de soru önergesine 'kişisel görüş' sansürü: 'Kürtçe yasaklarını sormak suç mu?'

TBMM Başkanlığı, Kürtçenin kamusal alandaki durumu ve Meclis tutanaklarında "X dili" ya da "bilinmeyen dil" şeklinde kodlanmasına ilişkin sunulan soru önergesini, "kişisel görüş içerdiği" gerekçesiyle iade etti. Karara tepki gösteren DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Serhat Eren, somut bir uygulamanın gerekçesini sormanın milletvekilliğinin en temel denetim görevi olduğunu belirterek, Meclis Başkanlığı’nın tutumunu "nesnel hakikati yok sayma ve sansür çabası" olarak nitelendirdi ve iade gerekçelerine karşı ikinci bir önerge vererek konuyu yeniden gündeme taşıdı.

Eren, Kürtçenin kamusal alandaki statüsü, ana dilde kamu hizmetleri, eğitim ve kültürel haklara ilişkin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın yanıtlaması istemiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına yazılı soru önergesi verdi. Önergede, her yıl 15 Mayıs'ın Türkiye'de ve dünyada Kürt Dil Bayramı olarak kutlandığı belirtilerek, dilin bir halkın kimliği, hafızası, kültürel varlığı ve en temel insan hakkı olduğu ifade edildi. Türkiye nüfusunun önemli bir bölümünün anadili olan Kürtçenin çok kültürlü ve çok dilli toplumsal yapının ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulanan önergede, buna rağmen Kürtçenin kamusal alanda, eğitimde ve resmi kurumlarda yasal bir statüye kavuşturulmadığı kaydedildi.

Önergede ayrıca, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde ana dili ve kültürel haklara ilişkin maddelere koyduğu çekinceleri sürdürdüğü belirtilirken, kamusal hizmetlerde Kürtçeye yer verilmemesinin sağlık, adalet ve yerel yönetim hizmetlerine erişimde hak ihlallerine ve eşitsizliklere yol açtığı ifade edildi. Kürtçe yürütülen sanatsal, kültürel ve dilsel faaliyetlerin engellendiği, yasaklandığı veya resmi kayıtlarda "bilinmeyen dil", "X dili" gibi ifadelerle yer aldığına dikkat çekildi.

Eren, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın yanıtlaması istemiyle şu soruları yöneltti:

• Türkiye’de milyonlarca yurttaş tarafından konuşulan Kürtçenin kamusal alanda ve resmi kurumlarda yasal bir statüye kavuşturulması amacıyla yürütülen herhangi bir anayasal veya yasal çalışma var mıdır?
• Türkiye'nin, uluslararası sözleşmelerde Kürtçe başta olmak üzere ana dillere ilişkin maddelere koyduğu çekincelerin kaldırılması gündemde midir?
• Kamu kurumlarında, mahkemelerde, sağlık kuruluşlarında ve yerel yönetimlerde, ana dili Türkçe olmayan yurttaşların kamu hizmetlerine erişimini kolaylaştırmak adına Kürtçe dilli kamusal hizmet ve çok dilli belediyecilik faaliyetlerinin önündeki yasal engellerin kaldırılması düşünülmekte midir?
• Kürtçe dil eğitimi veren kreşlerin, dil kurslarının, kültür-sanat kurumlarının faaliyetlerinin engellenmesi, tiyatro ve konserlerin yasaklanması ile bu faaliyetlerin yürütücülerinin adli süreçlere maruz bırakılmasının yasal dayanağı nedir?
• Kürtçenin kriminalize edilmesinin önüne geçilmesi için bakanlıklar düzeyinde bir genelge veya idari tedbir planlanmakta mıdır?
• TBMM tutanakları başta olmak üzere, resmi kayıtlarda Kürtçe ifadelerin "bilinmeyen dil", "X dili" veya "Türkçe olmayan dil" şeklinde kodlanmasının gerekçesi nedir?
• Kürtçenin asimilasyona karşı korunması, yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla tüm bakanlıklar bütçesinden ayrılan pay ne kadardır?
• Tehlike altındaki diller kategorisinde değerlendirilen ana dillerin korunmasına dönük acil bir eylem planınız bulunmakta mıdır?
• 15 Mayıs’ın Kürt Dil Bayramı olarak kabul edilmesi konusunda girişimleriniz olacak mıdır?
• DEM Parti’nin bu konudaki kanun teklifleri neden gündeme alınmamaktadır?