Dr. Eşref Atabey, Kırşehir'de altın madeni tehlikesini değerlendirdi: 'Taahhütlerden ibaret bir rapor, göz göre göre gelen felaket'

Çanakkale — Kırşehir'in Boztepe ilçesine bağlı Çimeli ve Körpınar köyleri mevkiinde kurulması planlanan altın madeninin Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu, Jeoloji Yüksek Mühendisi ve Tıbbi Jeoloji Uzmanı Dr. Eşref Atabey tarafından incelendi. Formatı tamamlamaya yönelik gereksiz grafikler ve taahhütlerden ibaret olduğu belirtilen 5 bin 600 sayfalık ÇED raporunu inceleyen Dr. Atabey'in değerlendirmeleri, bölgeyi bekleyen ekolojik felaketi gözler önüne seriyor.

Koç Holding’e bağlı Demir Export A.Ş. ile AKP Batman Milletvekili Ferhat Nasıroğlu’nun sahibi olduğu Fernas İnşaat A.Ş‘nin ortaklığındaki Defaş Madencilik ve Sanayi Anonim Şirketi ortaklığında yürütülen altın madeni projesi, tüm olumsuz görüşlere rağmen 30 Ekim 2025’te Bakanlıktan onay almıştı.

1 ton toprak, sadece 0,53 gram altın için yok edilecek

Dr. Atabey'in hazırladığı rapora göre, madende sadece 0,53 gram altın elde etmek için 1 ton cevherli kaya kütlesi yerinden sökülerek devasa bir doğa yıkımına imza atılacak. Toplam 1.262,2 hektarlık ÇED alanı içinde kalan 631,84 hektar şahıs (tarım) arazisi tarım dışı bırakılırken, 379,37 hektar mera alanı, 180,23 hektar hazine arazisi ve 70,16 hektar orman alanı madene terk edilecek. Faaliyetler için toplam büyüklüğü 244,16 hektarı bulan 5 adet devasa açık ocak açılacak ve bu ocakların derinliği 480 metreyi bulacak.

Su kaynakları kuruyacak

Projenin en korkutucu boyutlarından biri ise su tüketimi ve su kaynaklarına vereceği zarar. Madenin 21 yıllık ömrü boyunca tam 8 milyon 363 bin 836 metreküp su harcaması planlanıyor. Altın ocaklarının açılacağı yerin, Kılıçözü Deresi, Malya Ovası ve uluslararası öneme sahip Seyfe Gölü'nü besleyen topoğrafik su bölüm hattı üzerinde bulunduğuna dikkat çeken Dr. Atabey, yeraltı suyu depolarının (akiferlerin) yok edilmesiyle bölgedeki suyun azalacağını veya tamamen kuruyacağını vurguluyor. Özellikle Seyfe Gölü'nü besleyen dağ sırtlarının tahrip edilmesi, göl habitatına büyük zarar verecek.

123 bin ton patlayıcı ve zehirli kimyasallar kullanılacak

Projenin işletme aşamasında her yıl milyonlarca ton cevher ve pasa taşınacak. 17 yıllık üretim süresince doğanın kalbinde toplam 123 bin 959 ton ANFO ve 7 bin 207 ton dinamit patlatılacak. Bu patlatmalar sonucunda ciddi hava şoku, titreşim ve toz emisyonu meydana gelerek çevre köylerdeki yaşamı ve tarımı derinden sarsacak.

ÇED raporunda "siyanür kullanılmayacağı" belirtilse de tehlike geçmiş değil. Altın ayrıştırma (flotasyon) işlemi sırasında insan ve çevre sağlığına ciddi zararları olan sodyum silikat, potasyum amil ksantat (PAX) ve metil izobütil karbinol (MIBC) gibi kimyasallar yoğun şekilde kullanılacak. Ayrıca ortaya çıkacak asit maden drenajı (AMD) ve sülfürlü tozların asit yağmurlarına dönüşmesiyle yeraltı suları ve tarım toprakları zehirlenme riski taşıyor.

“Kamu yararı yok, sömürü madenciliği var”

Dr. Eşref Atabey'in raporunda vurguladığı bir diğer husus ise projenin Türkiye ekonomisine katkısının "yok denecek kadar az" olması. Yılda üretilecek 200 bin ton konsantre altın, doğrudan yurt içindeki veya yurt dışındaki izabe tesislerine gönderilecek. Yer altı zenginliklerimizin ucuz işgücüyle çıkarılıp, geride zehirlenmiş topraklar ve suyu kurumuş köyler bırakarak yurt dışına aktarılmasını "sömürü madenciliği" olarak tanımlayan Atabey, devletin bu projeden elde edeceği kazanımın bir illüzyon olduğunu ifade ediyor.

Bölgedeki diğer projelerin de kümülatif bir etkisi bulunuyor. Dr. Atabey, Seyfe Gölü'nün halihazırda DSİ'nin Yamula Projesi ve yer altı sularını kurutan Külhüyük mevkiindeki taş ocağı faaliyetleri nedeniyle zaten büyük bir baskı altında olduğunu belirtmekte. Tüm bu tahribatların üzerine, devasa miktarda su tüketecek olan ve tehlikeli pasalarını su havzasına yığacak bir altın madeninin eklenmesi, Seyfe Gölü'nün geleceğini tamamen yok olma tehlikesiyle baş başa bırakacak.

Halkın Katılımı Toplantısı'nda Körpınar, Çimeli ve Çuğun köylülerinin içme suyu sıkıntısı, meraların yok olması ve hayvancılığın bitmesi gibi endişelerle madeni istemediklerini açıkça dile getirmelerine rağmen bu itirazların sadece taahhütlerle geçiştirildiği belirtiliyor.

“Seyfe Gölü tamamen yok olabilir”

Dr. Atabey'in nihai değerlendirmesi ise oldukça net: "Kırşehir altın madeni projesi kamu yararına değil, bir şirketin çıkarınadır. Yarardan çok çevreye ve insan sağlığına vereceği zararları saymakla bitmemektedir. Halkın elinden içeceği suyunu almakta; toprağını kirletmektedir. Doğaya en fazla tahribatı veren bu altın madenciliğine izin verilmemelidir."

Dr. Eşref Atabey'in ÇED raporu incelemesine göre, Kırşehir'de kurulması planlanan altın madeni, uluslararası Ramsar Sözleşmesi ile korunan ve önemli bir sulak alan olan Seyfe Gölü için geri dönüşü olmayan ekolojik yıkımlara yol açacak. Göle yönelik bu tehditler temel olarak su kaynaklarının yok edilmesi ve kimyasal kirlilik olmak üzere iki ana başlıkta toplanmaktadır:

1. Yer altı sularının kesilmesi ve gölün kurutulması

• Proje alanı, Kılıçözü Deresi ile Seyfe Gölü alt havzasını ayıran topoğrafik su bölüm hattı üzerinde yer almaktadır. Maden ocaklarının açılacağı bu dağ sırtları, yağan yağmur ve kar sularını süzerek Malya Ovası'nı ve Seyfe Gölü'nü besleyen ana su depolarıdır (akiferlerdir). Milyonlarca yılda oluşan ve su tutma özelliği olan bu kaya kütleleri maden için yerinden söküldüğünde, gölü besleyen yer altı suyu akımı tamamen kesilecektir.
• Maden sahasında açılacak 5 devasa açık ocaktan en büyüğünün derinliği 480 metreyi bulacak ve 910 metre kotuna kadar inecektir. Seyfe Gölü ve Malya Ovası 1110 metre kotunda bulunduğundan, maden ocağının tabanı göl seviyesinin tam 200 metre altına inmiş olacaktır. Bu durum, bölgedeki yer altı sularının akış yönünün göle değil, maden ocağına doğru yönelmesine (drenajına) sebep olacak; su miktarının hızla azalmasıyla ovada obruklar ve gölde kuruma meydana gelecektir.

2. Asit yağmurları ve kimyasal kirlilik

• İşletme sırasında patlatma ve kazı faaliyetlerinden kaynaklanan sülfürlü tozlar ve gazlar (özellikle kükürt dioksit) atmosfere karışacaktır. Bu gazlar havanın nemiyle birleşerek sülfürik aside dönüşecek ve gölün üzerine asit yağmurları şeklinde düşerek göl ekosistemine, flora ve faunasına onarılamaz zararlar verecektir.
• "Seyfe Gölü Sulak Alanı ve Tabiat Koruma Alanı"na çok yakın olan maden ocağından yayılacak sülfürlü ve toksik (zehirli) tozlar, rüzgarla taşınarak gölde birikecek ve göl suyunun ağır metallerce zenginleşmesine, dolayısıyla zehirlenmesine neden olacaktır. Ayrıca, maden pasalarından yıkanarak süzülecek "Asit Maden Drenajı"nın yer altı sularına karışarak göle ulaşması da ciddi bir risktir.