TÜKODER'den ulaşım zammı tepkisi: 'Ulaşım satın alınabilen ayrıcalık değil, temel haktır'

Tüketiciyi Koruma Derneği (TÜKODER), İstanbul başta olmak üzere birçok kentte toplu ulaşım ücretlerine yapılan zamların ardından yazılı açıklama yayımladı. Dernek, ulaşımın temel bir hak olduğunu belirterek ücret artışlarının dar gelirli yurttaşlar üzerindeki ekonomik yükü artırdığını ifade etti.

Açıklamada, artan ulaşım maliyetlerinin asgari ücretliler, emekliler, öğrenciler, işsizler ve dar gelirli aileleri olumsuz etkilediği belirtilerek, ulaşım hakkının sosyal devlet ilkesi kapsamında güvence altına alınması gerektiği vurgulandı.

TÜKODER, toplu ulaşım ücretlerindeki artışın milyonlarca kişinin işe, okula ve sağlık hizmetlerine erişimini zorlaştırdığını savundu.

"Ülke genelinde ortak standart oluşturulmalı"

Dernek, Türkiye'nin farklı kentlerinde toplu ulaşım ücretlendirme sistemlerinin farklılık gösterdiğine dikkat çekerek, ulaşım hizmetlerinde ülke genelinde asgari sosyal standartların oluşturulmasını istedi.

Açıklamada, bazı belediyelerde "gittiğin kadar öde" modelinin uygulanırken bazı şehirlerde tek ücret sisteminin sürdüğü, aktarma uygulamalarında da farklılıklar bulunduğu belirtilerek, vatandaşların yaşadıkları şehre göre farklı haklara sahip olmaması gerektiği ifade edildi.

Aktarma sistemine düzenleme çağrısı

TÜKODER, büyükşehirlerde birçok kişinin ulaşım için birden fazla araç değiştirmek zorunda kaldığını belirterek aktarma sisteminin vatandaş lehine yeniden düzenlenmesini talep etti.

Bu kapsamda ücretsiz veya indirimli aktarma süresinin uzatılması, aktarma indirimlerinin artırılması ve çoklu aktarmalarda ek ücret uygulamalarının kaldırılması önerildi.

Öğrenci, emekli ve kronik hastalar için destek talebi

Dernek, öğrenciler için ücretsiz veya düşük ücretli ulaşım uygulamalarının yaygınlaştırılması, emeklilere gelir durumuna göre ulaşım desteği sağlanması, kronik hastalar, engelliler ve refakatçileri için ücretsiz ulaşım imkanlarının genişletilmesi çağrısında bulundu.

İş arayan gençler ile sosyal yardım alan yurttaşlara belirli sayıda ücretsiz ulaşım hakkı verilmesi de öneriler arasında yer aldı.

Vergi yükünün azaltılması istendi

Toplu ulaşım maliyetlerinin düşürülmesi amacıyla akaryakıttaki ÖTV ve KDV'nin kaldırılması, toplu taşıma araçlarının muayene ücretleri ile harçlarının düşürülmesi, bakım-onarım hizmetleri ve yedek parçalardaki KDV'nin kaldırılması talep edildi.

TÜKODER ayrıca çevreci toplu ulaşım yatırımlarının merkezi idare tarafından desteklenmesini ve sağlanacak maliyet avantajlarının doğrudan bilet ücretlerine yansıtılmasını istedi.

Ortak politika çağrısı

Dernek, ulaşım politikalarının yalnızca belediyelerin sorumluluğunda olmadığını belirterek Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yerel yönetimlerin ortak bir ulaşım politikası oluşturması gerektiğini ifade etti.

Açıklamada, belediyeler, meslek odaları, sendikalar, tüketici örgütleri, kooperatifler, üniversiteler ve kent konseylerine de ulaşım hakkının güçlendirilmesi ve toplu ulaşım üzerindeki vergi yükünün azaltılması için ortak çalışma yürütme çağrısı yapıldı.