TBMM’ye araştırma önergesi: 'Hakkâri’deki güvenlik politikaları ve sivil alan ihlalleri incelensin'

Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Hakkâri Milletvekili Öznur Bartin, Hakkâri ve bağlı ilçelerinde uzun yıllardır uygulanan güvenlik politikalarının kamusal alanlar, kent yaşamı ve temel haklar üzerindeki etkilerinin incelenmesi amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına Meclis Araştırması önergesi verdi.

Milletvekili Bartin, Anayasa’nın 98’inci, TBMM İçtüzüğü’nün ise 104’üncü ve 105’inci maddeleri uyarınca bir Araştırma Komisyonu kurulmasını talep etti.

“Geçici tedbirler fiilen kalıcı hale geldi”

Önergenin gerekçesinde, Hakkâri genelinde özellikle 2015-2016 yıllarında yaşanan çatışmalı süreç gerekçe gösterilerek başlatılan birçok "geçici" güvenlik uygulamasının zaman içerisinde fiilen kalıcılaştığı vurgulandı. Kent mekanının ve kamusal alanların güvenlik eksenli uygulamalarla kuşatıldığı belirtilen gerekçede, bu durumun kent hakkı, mülkiyet hakkı, çevre hakkı ve demokratik katılım süreçlerine zarar verdiği ifade edildi.

Şahintepe örneği: 10 yıldır halkın kullanımına kapalı

Önergede, güvenlik odaklı mekansal kısıtlamaların en somut örneği olarak Yüksekova ilçesinde bulunan Şahintepe bölgesi gösterildi. Bölgenin geçmişte pikniklerin ve kültürel etkinliklerin yapıldığı, kent hafızasında önemli bir yere sahip bir rekreasyon alanı olduğunu hatırlatan Bartin, şu ifadelere yer verdi: “2016 yılında yürütülen askeri operasyonların ardından kurulan 'geçici' nitelikteki güvenlik karakolu gerekçe gösterilerek sivil kullanıma kapatılan Şahintepe, aradan geçen yaklaşık on yıla rağmen halka açılmamıştır. Alanın güvenlik ihtiyacı yeniden değerlendirilmeli, Yüksekova Belediyesi’ne devredilerek tekrar rekreasyon alanı olarak halkın kullanımına sunulmalıdır.”

KGYS ve "özel hayatın gizliliği" uyarısı

Hakkâri il merkezi ile Yüksekova, Şemdinli, Çukurca ve Derecik ilçelerinde yaygınlaştırılan Kent Güvenlik Yönetim Sistemi (KGYS/MOBESE) uygulamalarına da dikkat çekilen gerekçede, kamusal alanlardaki yoğun gözetim mekanizmalarının ulaştığı boyut eleştirildi. Özellikle Yüksekova Orman Mahallesi’nde bazı kameraların doğrudan konutları ve özel yaşam alanlarını görecek şekilde konumlandırıldığı yönündeki iddiaların, "özel hayatın gizliliği" ve "kişisel verilerin korunması hakkı" açısından ciddi kaygılar doğurduğu belirtildi.

"Güvenlik uygulamaları anayasa ve ölçülülük ilkesine uygun olmalı"

Önergede; güvenlik tedbirlerinin Anayasa’nın temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasını düzenleyen 13., özel hayatın gizliliğini koruyan 20., mülkiyet hakkını güvenceye alan 35. ve çevre hakkını düzenleyen 56. maddeleriyle uyumlu olması gerektiği hatırlatıldı. Ayrıca Türkiye'nin taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca kamu otoritelerinin "ölçülülük ve gereklilik" ilkelerine uyması gerektiği vurgulandı.

Demokratik toplum düzeninin güçlendirilmesi ve kent yaşamının normalleşmesi adına bir Araştırma Komisyonu kurulmasının elzem olduğunu belirten Bartin, Meclisi Hakkâri genelindeki hak ihlallerini ve sivil kullanıma kapatılan alanları incelemeye davet etti.