‘Önleyici tutuklama’ kıskacında 200'ü aşkın yurttaş: Ankara'ya çeki düzen vermek istediler, NATO bahanesi oldu

Ankara – NATO zirvesi öncesinde “Eylem yapma potansiyeli taşıdığı” gerekçe gösterilerek yapılan ev baskınlarında Ankara başta olmak üzere çok sayıda ilde 200’ü aşkın kişinin tutukluluğu sürüyor. İşkence iddialarının da gündeme geldiği hukuksuz tutuklamalara dair Çağdaş Hukukçular Derneği (ÇHD) Genel Başkanı Murat Yılmaz, Av. Zeki Avcı ve Av. Kazım Yiğit ile konuştuk.

Tutuklananların NATO zirvesi ardından serbest bırakılması beklenirken Ankara’daki tutuklamalara dair avukatların yaptıkları itirazlar sonuçlanmış değil. ÇHD Genel Başkanı Av. Murat Yılmaz, “Kendilerine hayır diyecek, muhalif olarak gördükleri herkesi yaş, cinsiyet, kimlik fark etmeksizin aldılar. ‘Önleyici tutuklama’ dedik ama zaten birçok tutuklama ve soruşturma aslında keyfi. 25 Haziran’da yaşanan tutuklamalara dair geçen hafta itibarıyla adliyenin neredeyse çalışmadığı, hakim, savcıların yerinde olmadığı bir adliyede bu hafta itibarıyla dosyalar itiraz mercilerine zorlayarak rica ederek, takip ederek gönderilmeye başlandı. Ama şu ana kadar daha itiraz mercileri dosyaları inceleyip bu kişiler için hukuksuzluğu giderecek bir karar vermiş değiller. Pazartesi itibarıyla bir adli tatil başlayacak. Geçen hafta dahi bir adli tatil olmamasına rağmen bu kadar aksaklığın olduğu yerde adli tatilde bu aksaklıklar çok daha fazla olur” dedi.

"Somut bir suç yok, ‘Siz eylem yapabilirsiniz’ denildi"

Yılmaz yargının pratiğine dair konuştu: “Siyasi iktidarın bakış açısına veya reflekslerine göre tutum takınıyorlar. Cumhuriyet savcısından tutalım da oradaki bir hakime, Anayasa Mahkemesine varıncaya kadar. NATO toplantısı Ankara’da yapılacak diye alınan güvenlik önlemleri, yol kapatmalar, yoksulların gecekonduları gözükmesin diye önlerine karavan çekmeler gibi bir dizi işler yapıldı. İktidar bu yaptıkları karşısında, NATO’yu protesto etmeyi bir tehlike olarak gördü. Çünkü NATO’ya hiçbir şekilde kimsenin ‘hayır’ demesini istemiyordu. Biliyorlardı ki ‘hayır’ denilecek. Nitekim de denildi ve insanları gözaltına aldılar. Ancak burada insanları bir suç isnadıyla almadılar. Somut bir suç yok. ‘Siz eylem yapabilirsiniz’ denerek alındılar. İlginçtir operasyonu yapan Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı hepsini tutuklamaya sevk etti. Yani bir kişiye dahi adli kontrol istenmedi.”

"Olmayan şey üzerinden tartışma yürütüyoruz"

Son dönemde İstanbul’daki yargı pratiğinin bugün Ankara’ya taşınmasıyla birlikte artık yargılamada delil aranmadığını ifade eden Yılmaz, “İki satır yazar, gözaltına alırım. İki satır yazar, tutuklamaya sevk ederim. Örneğin isnat edilen suç örgüt üyeliği, öyle kolay bir şey değil. Nasıl örgüt üyesi olduğunun ispat edilmesi lazım. Kişinin buna karşı savunmasını yapması lazım. Ancak yok. Olmayan bir şey üzerinden tartışma yürütüyoruz” dedi.

"Birbirlerinin üzerlerine basmamak için atlıyorlar"

Tutuklamaların hiç olmaması gerektiğinin altını çizen Yılmaz, hapishanelerin kapasitesinin 150 bin olduğunu hatırlatarak “25 kişilik bir koğuşta 60-70 kişi kalıyorlar. Yatacak ranza yok. Gece bir ihtiyacı için uyanan insanlar birbirlerinin üzerlerine basmamak için atlaya atlaya hareket ediyorlar. Sadece böyle bir koşulda dahi nasıl bir sağlık halinden bahsedebiliriz ki? Kaldı ki; sağlık problemi yaşayanların hapishanelerdeki tedavi koşulları yahut bürokrasiden kaynaklı doktora gidip gelmesi de zor. Emniyetten tutalım da hapishaneye varıncaya kadar bir işkence gerçeği var” dedi.

"50 yıl geçse de işkenceden ceza alabilirler"

“İşkence gerçeğini yargı mekanizmaları, iktidar, devlet kabul etmese de var” diyen Yılmaz, “Kişilerin onuruyla onların psikolojik olarak acı çekmesine neden olabilecek yapacağınız her türlü davranış aslında işkencedir. Meseleye buradan bakmak lazım. Eski dönemdeki gibi Filistin askısı, elektrik verme ve veya başka bir şekilde kaba dayak üzerinden bu meseleye bakılamaz. Türk Ceza Kanunu'nun 94. maddesi bu konuda çok açık” dedi. Yılmaz, “Siyasi iktidara güvenerek, devlete güvenerek, kendi amirine güvenerek veya müdürüne güvenerek herhangi bir şekilde işkence yapanlar şunu bilsinler ki bu suçlarda zaman aşımı yoktur. 30 yıl da, 40 yıl da, 50 yıl da geçse zaman aşımı olmadığı için her zaman bu suçtan soruşturulabilirler, kovuşturulabilirler ve ceza alabilirler” dedi.

"Örgütle bağları ortaya konulamamış"

Av. Zeki Avcı ise, Ankara’da tutuklanan ardından serbest bırakılan üç TEMA Vakfı üyesinden ikisinin daha sonra yeniden savcılık itirazıyla ev hapsine alındığını söyledi. Avcı, “İnsanları örgüt üyesi gerekçe göstererek tutukluyorlar. DSİH demişler. DSİH onlarca senedir bir tane eylemi bile olmayan bir örgüt. Bu insanların burayla bağı bile ortaya konulmamış. Özellikle genç tutukluların hayatlarıyla oynayacakları bir yanlış bu; ömür boyu sırtınızda olacak bir şey. Ankara’ya çeki düzen verme operasyonuydu bu, NATO işin bahanesi oldu” dedi.

"Sosyalist mahkumlara cezanın hepsini yatırıyorlar"

Antalya’daki işkence iddialarına dair konuştuğumuz Av. Kazım Yiğit ise şunları anlattı: “Ankara’da yahut İstanbul’da direkt NATO bildirilerinden arkadaşları tutukladılar ama Antalya’da öyle de olmadı. Burada 18 kişiyi 2025 1 Mayıs’ından, THKO veya THKP-C’den salınmayanları da teknik takiple tutukladılar. Aynı zamanda üyelik suçlaması da var.” Bir tutuklunun ceza infaz memuru tarafından copla dövüldüğünü ifade eden Yiğit, “Sözlü de işkence görmüş” dedi. Antalya Cezaevinde sosyalistlerin 4’te 4 yatırıldığını anlatan Yiğit, “Normalde denetimli serbestlik diye bir şey var. Kişi belli bir süreyi yatar ve normalde iyi hale veya kurula çıkar. Kurul iyi hal raporunu da verirse 1/2’sini veya 3’te 2’sini yatar çıkar. Ancak Antalya’da sosyalistlerin fason gerekçelerle infazını yakıp bütün suçunu yatırıyorlar genelde” dedi.