‘NATO karnesi’ Mecliste: Darp ve işkencelere soruşturma başlatılacak mı?

Emek Partisi (EMEP) İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, 7-8 Temmuz 2026 tarihlerindeki NATO Zirvesi öncesi ve sonrasında gerçekleştirilen ve kamuoyunda "NATO gözaltıları" olarak bilinen operasyonları Meclis gündemine taşıyarak İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi.  Bayhan, "Demokratik Devrimci Gençlik Dernekleri (DDGD) üyesi ve yöneticisi çok sayıda genç gözaltına alınmış, bir kısmı ise tutuklanmıştır. Gözaltına alınanlar arasında İstanbul Teknik Üniversitesi Elektronik Haberleşme Mühendisliği 3. sınıf öğrencisi Umut Kabaklı, Yıldız Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü 3. sınıf öğrencisi Furkan Keleşoğlu ile Berkan Bütün, Berkay Ustabaş, Esma Görmez, Murat Can Kaya, Ozan Başkan, Öyküm Bozbay, Özenç Cevahir İslamoğlu, Şevval Taşcı, Zeynep Büşra Islak ve Zübeyde Tuba Bölükbaş da bulunmaktadır. Gözaltına alınanların önemli bir bölümünü eğitimini sürdürürken aynı zamanda çalışarak yaşamını devam ettirmeye çalışan başarılı, çalışkan gençler  oluşturmaktadır" dedi. Bayhan yaşanan darp ve işkence iddialarına dikkat çekti.

Darp ve yaz sıcağında yarım litre su, tarihi geçmiş yemek

Soru önergesinde, operasyonlar sırasında yaşanan usulsüzlükler ve kötü muameleler şu şekilde sıralandı:

• Şiddet ve arama ihlalleri: Sorgu tutanaklarında yer alan beyanlara göre Umut Kabaklı sabaha karşı kapısı kırılarak girilen evinde uykusunda gözüne yumruk atılarak darbedildiğini, küfür ve aşağılayıcı muameleye maruz bırakıldığını yazılı beyan etmiştir. Yine avukatlarının aktardığına ve basına yansıyan bilgilere göre Ozan Başkan'ın ailesinin gözü önünde fiziksel şiddete maruz bırakıldı. Ayrıca bazı kişilerin cep telefonu şifrelerini vermeye zorlandıkları, bunu reddedenlerin fiziksel şiddet ve tehditlere maruz bırakıldığı söylendi.

• Kadınlara yönelik psikolojik şiddet: Gözaltına alınan kadınların uzun süre kıyafet değişimine izin verilmediği ve tuvalet ihtiyaçları sırasında polisler tarafından gözetlendikleri iddia edildi.

• Sağlıksız koşullar ve  "itirafçılık" baskısı: İstanbul Emniyeti Vatan Yerleşkesi’nde tutulan gençlere yaz sıcağında günlük sadece 1,5 litre su verildiği, tarihi geçmiş yiyecekler dağıtıldığı ve reçeteli ilaçların kullandırılmadığı aktarıldı. Ayrıca şüphelilerin "mülakat" adı altında itirafçılığa zorlandığı öne sürüldü.

Adliyede avukata şiddet ve "pastalı" kutlama iddiası

Bayhan önergesinde, adliye ve cezaevi sevk süreçlerindeki hak ihlallerine de dikkat çekti:

• Adliyede darp: Adliyede tişörtünü giymek isteyen Erkan Yıldız'ın polislerce darbedildiği, araya girmeye çalışan İstanbul Barosu Yönetim Kurulu Üyesi Av. Ekim Bilen Selimoğlu’nun ise polis tarafından düşürülerek duvara sıkıştırıldığı belirtildi.

• Cezaevinde darp: Antalya'da tutuklanan DDGD üyesi Mehmet Şimşek'in ise cezaevi girişinde maruz kaldığı şiddet nedeniyle hastaneye sevk edilerek darp raporu aldığı ifade edildi.

• "Kutlama böyle yapılır" iddiası: Tutuklama kararlarının ardından bazı polis memurlarının "kutlama böyle yapılır" diyerek yaş pasta kestiği ve aşağılayıcı davranışlarda bulunduğu iddia edildi.

‘Yasal dernek faaliyetleri suç sayılıyor’

Bayhan, DDGD’nin İçişleri Bakanlığı kayıtlarında yer alan ve düzenli olarak denetlenen yasal bir dernek olduğunun altını çizdi. Soruşturma dosyasındaki kısıtlılık kararı nedeniyle savunma hakkının engellendiğini belirten Bayhan; suçlamaların yalnızca yasal dernek faaliyetleri, basın açıklamaları, sosyal medya paylaşımları ve yasal para transferlerinden ibaret olduğunu vurgulayarak yetkilileri göreve çağırdı.

Bayhan şu soruları sıraladı:

1. Kamuoyunda "NATO gözaltıları" olarak anılan operasyonlar kapsamında Türkiye genelinde kaç kişi gözaltına alınmış, kaçı tutuklanmıştır? Bunların kaçı üniversite öğrencisidir?
2. Demokratik Devrimci Gençlik Dernekleri hakkında bugüne kadar Bakanlığınız tarafından kaç idari denetim yapılmıştır? Bu denetimlerde derneğin faaliyetlerinin durdurulmasını gerektirecek herhangi bir tespit yapılmış mıdır?
3. Operasyon öncesinde Demokratik Devrimci Gençlik Dernekleri hakkında Bakanlığınız veya bağlı birimleri tarafından hazırlanmış herhangi bir müfettiş raporu, idari inceleme veya istihbari değerlendirme bulunmakta mıdır?
4. Operasyon kapsamında kaç konutta arama yapılmıştır? Kaç evin kapısı kırılarak girilmiştir? Kaç kişi ailelerinin gözü önünde gözaltına alınmıştır?
5. Gözaltı operasyonları sırasında fiziksel şiddet, hakaret, tehdit, kötü muamele veya işkence uygulandığı yönündeki iddialar hakkında bugüne kadar kaç idari ve adli soruşturma başlatılmıştır?
6. Sorgu tutanaklarında yer alan Umut Kabaklı'nın gözaltı sırasında darbedildiği yönündeki beyanı hakkında herhangi bir idari soruşturma yürütülmekte midir?
7. Avukatlarının aktarımlarına ve basına yansıyan bilgilere göre Ozan Başkan'ın ailesinin gözü önünde fiziksel şiddete maruz bırakıldığı yönündeki iddialar araştırılmış mıdır? Bu iddialar hakkında herhangi bir disiplin veya adli soruşturma başlatılmış mıdır?
8. Antalya S Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nda tutuklu Mehmet Şimşek'in cezaevine girişte sopa ile darbedildiği ve işkence gördüğü yönündeki iddialar hakkında idari soruşturma başlatılmış mıdır? Kamera kayıtları incelenmiş midir? İlgili infaz koruma memurları hakkında herhangi bir işlem yapılmış mıdır?
9. NATO operasyonları kapsamında gözaltına alınan veya tutuklanan gençlerden kaçının darp raporu aldığı, sağlık kuruluşuna sevk edildiği veya kötü muamele iddiasında bulunduğu tespit edilmiştir?
10. İnsan hakları örgütleri ve barolar tarafından ağır izolasyon ve hak ihlalleri yaşanan S Tipi, Y Tipi ve Yüksek Güvenlikli ceza infaz kurumlarında son üç yılda kaç işkence ve kötü muamele başvurusu yapılmıştır? Bunlardan kaçı hakkında soruşturma açılmıştır?
11. Bakanlığınız, NATO Zirvesi öncesi ve sonrasında gerçekleştirilen operasyonlar sırasında gözaltına alınan gençlere yönelik kötü muamele ve cezaevlerinde işkence iddiaları konusunda kamuoyunu bilgilendirecek kapsamlı bir açıklama yapmayı planlamakta mıdır?
12. Bakanlığınız, demokratik haklarını kullanan üniversite öğrencilerine yönelik bu operasyonların, Anayasa'nın güvence altına aldığı eğitim hakkı, örgütlenme, ifade özgürlüğü ve işkence yasağı ile bağdaştığını düşünmekte midir?