Yürüyen merdivenlerdeki metal oluklar ne işe yarıyor?

Alışveriş merkezlerinde, metro istasyonlarında ve havalimanlarında her gün milyonlarca insanın kullandığı yürüyen merdivenler, modern şehir hayatının önemli unsurları arasında yer alıyor. Pek çok insan, her gün üzerine bastığı metal basamakların neden düz değil de derin oluklarla kaplı olduğunu biliyor. Yapılan mühendislik araştırmaları ve sektör standartları, bu basit tasarımın arkasında hayati güvenlik ve işletme çözümleri yattığını gösteriyor.

Tarak plakası ile sıkışmayı önlemek

Yürüyen merdivenlerin en tehlikeli noktası, hareketli basamakların yerin altına girdiği "bitiş" bölgeleridir. Eğer basamaklar tamamen düz olsaydı, kullanıcıların ayakkabıları, bağcıkları, kıyafet kenarları ya da yerdeki yabancı maddeler (çöp, poşet vb.) basamağın altına kolayca çekilerek büyük kazalara yol açabilirdi.

Geliştirilen dikey oluklar, merdivenin başlangıç ve bitiş noktalarında yer alan sabit "tarak plakası" ile dişli bir çark gibi birbirinin içine geçer. Olukların arasına giren tarak dişleri, basamak yüzeyindeki her türlü yabancı maddeyi yukarıda tutarak mekanizmanın içine çekilmesini engeller ve adeta bir süpürge görevi görür.

Basamakların birbirine kusursuz kenetlenmesi

Yürüyen merdivenler yukarı çıkarken veya aşağı inerken düz bir hat oluşturmazlar; dönüş noktalarında düzleşir, eğimli bölgelerde ise basamak halini alırlar.

Basamakların sadece üst yüzeyi değil, dikey ön yüzeyleri de olukludur. Bu dikey oluklar, arkadaki basamağın yatay oluklarıyla iç içe geçerek hareket eder. Bu sayede basamaklar yükselip alçalırken aralarında hiçbir boşluk kalmaz. Eğer basamaklar düz olsaydı, aralarındaki milimetrik boşluklar bile özellikle çocukların ayakları veya ince topuklu ayakkabılar için ciddi birer sıkışma tuzağı oluştururdu.

Sıvı tahliyesi ve maksimum tutunma

Yürüyen merdivenler sıklıkla dış mekanlarda (metro girişleri, üst geçitler) veya yağmurlu günlerde ıslak ayakkabılarla girilen iç mekanlarda çalışır. Düz metal bir yüzey ıslatıldığında adeta bir buz pistine dönüşebilir.

Oluklu yapı, basamak üzerindeki su ve sıvıların hızla yanlara ve aşağıya akmasını sağlayarak yüzeyde birikmesini önler.

Dişli yapı, ayakkabı tabanı ile basamak arasındaki temas yüzeyini ve dolayısıyla sürtünmeyi artırarak kayma ve düşme riskini en aza indirir.

Modern yürüyen merdivenlerde, yolcuların basamakların en tehlikeli bölgesi olan yan panellere (skirt) fazla yaklaşmasını önlemek amacıyla basamak kenarları genellikle sarı güvenlik çizgileriyle veya fırçalarla donatılmıştır.