Suça sürüklenen çocuk düzenlemesi Meclise sunuldu: 15-18 yaş arasına müebbet hapis cezası verilebilecek

Suça sürüklenen çocuklar, aile sorumlulukları, silah güvenliği ve infaz uygulamalarını kapsayan 18 maddelik kanun teklifi AKP tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisine sunuldu. Teklif; ruhsatsız silahların muhafaza edilmesinden, ebeveynlere yönelik yaptırımların artırılmasına, 15-18 arasındaki çocuklara müebbet hapis cezası verilmesine kadar bir dizi düzenleme içeriyor. Teklifin yasalaşması halinde, çocuk yargılaması ve ceza infaz sisteminde yapılacak değişiklikler şu şekilde olacak:

Evde, arabada silah bulunduranlar, bu silahı çocukların ulaşamayacağı şekilde kilitlemek veya saklamak zorunda. Bir çocuk silahı ele geçirirse, ebeveyne 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.

12-15 yaş arası çocuklar için en ağır suçlarda (örneğin cinayet) verilebilecek en yüksek ceza 15 yıldan 18 yıla çıkarılıyor. Diğer suçlarda ise hapis cezasının üst sınırı 7 yıldan 9 yıla yükseltiliyor.

15-18 yaş arası çocuklar için ise hakim, suç çok ağır ise (örneğin kasten öldürme veya ağır yaralama) “çocuk” diye ceza indirimi yapmayabilecek. Yani çocuk sayılıp cezası hafifletilmeyebilecek.

Teklifle birlikte tekrar suç işleme (mükerrerlik) kuralları 18 yaştan 15 yaşa düşürülüyor. Yani bir çocuk 15 yaşında bir suç işleyip ceza alırsa, sonraki suçlarında “tekerrür” (suçu tekrarlama) hükümleri uygulanacak ve cezası daha ağır olabilecek.

“Çocuğa bakmayan” ebeveynin cezası artırılıyor

Aile yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere verilen cezalar artırılıyor. Çocuğunun bakımını, eğitimini veya destek ihtiyacını karşılamayan ebeveyne verilen hapis cezası 1 yıldan 2 yıla çıkıyor. Hamile eşini veya hamile kadını terk etmenin cezası 6 aydan 2 yıla yükseltiliyor. Çocuğunun sağlığını, ahlakını veya güvenliğini tehlikeye sokan anne veya babaya verilen ceza ise 1 yıldan 3 yıla kadar artıyor. Eğer bu ihmaller yüzünden çocuk cinayet veya ağır yaralama gibi bir suç işlerse, şikayet şartı aranmadan ceza yarıdan iki katına kadar artırılabilecek.

Çocuklar doğrudan kapalı cezaevine gönderilecek

Savcılık, 15 yaşından küçük bir çocuk hakkında dava açabilmek için mutlaka sosyal inceleme raporu hazırlatmak zorunda. Bu rapor olmadan hazırlanan iddianameler mahkeme tarafından geri gönderilecek. Ayrıca 15 yaş altındaki her çocuk için bu raporun alınması zorunlu hale geliyor. Daha büyük çocuklar için rapor alınmazsa, bunun gerekçesi açıkça belirtilmek zorunda.

Daha önce çocuk hükümlüler cezalarına doğrudan çocuk eğitimevlerinde (açık ve eğitim odaklı kurumlar) başlıyordu. Yeni düzenlemeye göre çocuklar cezalarına önce kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. İyi hal gösterirlerse daha sonra eğitimevlerine gönderilebilecekler. Kapalı cezaevinde, ağır suçtan hüküm giyen çocuklarla hafif suçtan hüküm giyen çocuklar bir arada tutulmayacak.

Ağır suçlarda erken tahliye kalkıyor

Bugün çocuklar için cezaevinde geçen 1 gün, 2 gün sayılıyor (yani cezaları yarı yarıya iniyor). Bu, çok ağır suçlar için kaldırılıyor. Artık cinayet, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve suç örgütü kurma gibi suçlarda çocuklar için bu süre bire bir gün şeklinde hesaplanacak. Yani bu suçlarda erken tahliye imkanı daraltılıyor.

Ruhsatlı iş yerleri dışında hiç kimse bıçak, tornavida, sopa gibi kesici, delici ve yaralayıcı aletleri satamayacak, sergileyemeyecek. 18 yaşından küçüklere bu tür aletlerin verilmesi veya çocuklar tarafından taşınması yasaklanacak. Kurala uymayanlara ağır idari para cezası kesilecek ve mallarına el konulacak. İnternetten satışlar da bu yasağa dahil olacak.

Tedbirlere uymayan ebeveyne "tazyik hapsi" gelebilir

Mahkemenin verdiği koruyucu veya destekleyici tedbir kararlarına (örneğin çocuğun bir kursa gitmesi, tedavi görmesi gibi) uymayan veya bunları engelleyen anne, baba, vasi veya bakıcıya, çocuk hakimi kararıyla 3 ila 10 gün arasında tazyik hapsi (zorlama hapsi) uygulanabilecek.

Bu tedbirlerin koordinasyonu artık Adalet Bakanlığından alınarak Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na veriliyor. İl ve ilçelerde ise bu işin takibinden vali ve kaymakamlar sorumlu olacak.

“Suça sürüklenen çocuk” yerine “adli süreçteki çocuk” denilecek

Kanunlarda geçen "suça sürüklenen çocuk" ifadesi, soruşturma aşamasında çocuk hakkında ön yargı oluşturmaması gerekçesiyle "adli süreçteki çocuk" olarak değiştiriliyor.

Teklif yasalaşırsa, Resmi Gazete’de yayımlandığı gibi yürürlüğe girecek ve Cumhurbaşkanı tarafından uygulanacak.