Bilim dünyasında ilk: Antik insan DNA'sı mağara duvarlarında bulundu

Uluslararası bir araştırma ekibi, mağara duvarlarında binlerce yıl boyunca korunmuş antik insan DNA'sını ilk kez tespit etti. Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışma, kaya sanatını oluşturan tarih öncesi toplulukların kimliklerine ulaşılmasını sağlayabilecek yeni bir yöntemin kapısını aralıyor.

Araştırmacılar, bugüne kadar kaya sanatını onu üreten insanlarla doğrudan ilişkilendirmenin oldukça güç olduğunu belirtiyor. Bunun en önemli nedeni ise mağara duvarlarının, genellikle DNA kalıntıları bulunan kemik veya tortularla doğrudan bağlantı kurmaya elverişli olmamasıydı.

11 mağarada 120 örnek incelendi

Araştırma kapsamında İspanya ve Portekiz'deki 11 mağarada bulunan 24 farklı kaya sanatı panelinden toplam 120 örnek toplandı. Ekip ayrıca mağara tabanındaki tortuları ve boya püskürtmek için kullanıldığı düşünülen kırmızı aşı boyalı bir kuş kemiğini de analiz etti.

İncelemelerde yalnızca beş örnekte insan DNA'sına rastlandı. Bunlardan ikisinin yalnızca insan genetik materyali içerdiği belirlendi. Bilim insanları, bu DNA'nın mağara duvarlarına dokunan eller, nefes yoluyla sıçrayan tükürük damlacıkları veya diğer biyolojik temaslar sonucu bırakılmış olabileceğini değerlendiriyor.

DNA'nın korunması oldukça nadir

Araştırmacılar, insan DNA'sının yalnızca tek bir kaya sanatı panelinde doğrudan tespit edilmesinin bu tür korunmanın oldukça nadir olduğunu gösterdiğini belirtti.

Bununla birlikte DNA'nın bulunduğu örneğin, kireç taşı ve mermer oluşumunda rol oynayan kalsit tabakasıyla kaplı olması dikkat çekti. Bilim insanlarına göre bu mineral tabakası, genetik materyalin binlerce yıl korunmasına yardımcı olmuş olabilir.

Tarih öncesi insanların izleri araştırılacak

Araştırmanın ortak yazarlarından Alba Bossoms Mesa, elde edilen bulguların umut verici olduğunu ancak yöntemin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı.

Araştırmacılar, gelecekte daha fazla mağara örneği üzerinde çalışarak şu sorulara yanıt aramayı hedefliyor:

• Bu duvara kim dokundu?
• Kadın mıydı, erkek miydi?
• Hangi topluluğa mensuptu?
• Tarih öncesi insanlar mağaraların ne kadar derinlerine kadar ilerliyordu?

Mağara duvarları "genetik arşiv" olabilir

Çalışmanın kıdemli yazarlarından Matthias Meyer ise mağara duvarlarının geçmiş insan varlığını kayıt altına alan doğal birer genetik arşiv olabileceğini söyledi.

Araştırmacılara göre geliştirilecek yeni analiz yöntemleri sayesinde, yalnızca kaya sanatları değil, süsleme bulunmayan mağara duvarları da tarih öncesi insanların göçleri, yaşam alanları ve kültürel gelişimleri hakkında önemli bilgiler sunabilir.

Bilim insanları, bu keşfin antik DNA araştırmalarında yeni bir dönemin başlangıcı olabileceğini değerlendiriyor.