Uçum'dan 'yeni anayasa' açıklaması: Sistemin geliştirilmesi gereken yönleri var

Türkiye'de tek adam rejiminin, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası 2017'de olağanüstü hal (OHAL) koşullarında düzenlenen tartışamalı anayasa referandumu sonucu yürürlüğe girmesinin üzerinden 8 yıl geçti. 9 Temmuz 2018 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanan Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi, işçi ve emekçiler için hak gaspları, yoksulluk ve daha fazla baskı getirirken, iktidarın muhalefeti etkisizleştirmeye yönelik hamleleri bu sistemde hız kazandı.

Öte yandan sistemin 8'inci yılında Saray'dan "yeni anayasa" ve "resrorasyon" mesajı geldi. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mehmet Uçum, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada rejime yönelik eleştirileri hedef alırken, bir yandan da sistemin "geliştirilmesi gereken yönleri" olduğunu söyleyerek "Yeni anayasayla bu konuda ileri adımlar atılacağı öngörülebilir" dedi.

Muhalefeti hedef aldı

Parlamenter sistemi "hükümet kurma krizleri" üzerinden eleştiren Uçum, mevcut sistemi ise "demokratik meşruiyet ve kuvvetli icra" diyerek savundu. Ekonomiden hukuka kadar birçok alanda yaşanan çöküşü görmezden gelen Uçum, tek adam yönetimini eleştirenleri "sınırlandırılmış demokrasiden yana olmakla" suçladı.

50+1 formülüne 'güvence' dedi

İktidar bloku içinde de zaman zaman tartışılan cumhurbaşkanı seçilmek için gerekli 'yüzde 50+1' kuralını savunan Uçum, bunun "kapsayıcı siyaset" ürettiğini öne sürdü. Uçum, halka dayanan siyasetin en başarılı liderinin Erdoğan olduğunu iddia etti.

'Yeni Anayasa'yı işaret etti

Açıklamasının sonunda "Elbette Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin geliştirilmesi ve yetkinleştirilmesi gereken yönleri de vardır" diyen Uçum, iktidarın kendi bekası için gündemde tuttuğu 'yeni anayasa' tartışmalarına atıfta bulundu. Uçum, "Yeni anayasayla bu konuda ileri adımlar atılacağı öngörülebilir" ifadelerini kullandı.

"Başkanlık modeli birçok üstünlüğe sahip"

Mehmet Uçum'un "9 Temmuz 2018’den 9 Temmuz 2026’ya" başlıklı yazısının tamamı şöyle:

"Türkiye’de bundan sekiz yıl önce 9 Temmuz 2018’de başkanlık modeli uygulanmaya başlandı.

Halkımız 16 Nisan 2017 tarihli referandumda başkanlık modeline geçişi sağlayan anayasa değişikliğini kabul etti. 

24 Haziran 2018’de yeni sistemin ilk seçimleri yapıldı. Seçimlerden sadece iki hafta sonra 9 Temmuz 2018’de başkanlık modeli çalışmaya başladı.

2023 yılında 14 ve 28 Mayıs günleri yapılan sistemin ikinci seçimlerinde ikinci tur tecrübesi de yaşandı. 

Parlamenter sistemde sıkça rastlanan hükümet kurma krizleri ortadan kalktı. Her iki dönemde de Cumhurbaşkanı seçildiğinde hükümet kuruldu ve hiç bir zaman kaybı olmadan çalışmaya başladı. 

2023 Mayıs seçimlerini parlamenter sisteme dönüş seçimleri olarak ilan eden muhalefetin hem Cumhurbaşkanı hem TBMM seçimini kaybetmesiyle seçmen geriye dönüşü de reddetmiş oldu. 2023 genel seçim sonuçları sistemi “sorunlu” gören odaklar için büyük bir derstir. Bu odaklar aslında sınırlandırılmış demokrasiden yanadır. Halkın iradesini kontrol altında tutan kurumsal egemenliği savunurlar. Halkımız kendi iradesini hedef alan bu anti-demokratik yaklaşımlara geçit vermedi. 

Başkanlık modeli, Türkiye’deki adıyla Cumhurbaşkanlığı (Hükümet) Sistemi demokratik meşruiyet ve kuvvetli icra  açısından parlamenter sisteme göre birçok üstünlüğe sahiptir:

• Halkın ilk ya da ikinci turda başkanı seçerek hükümeti kurması,
• halkın siyasal sistemin işleyişinde hem milletvekillerini hem başkanı doğrudan seçerek yani iki oy gücüne sahip olarak belirleyici konuma gelmesi, 
• özellikle günümüzde milli devletler için elzem olan güçlü yürütme ihtiyacını karşılaması,
• karar alma süreçlerinde daha yüksek etkinlik, 
• kolektif çalışmanın güçlenmesi ve verimliliğinin artması, 
• hükümetin zaman yönetiminin çok daha başarılı olması 

gibi hususlar başkanlık sisteminin öne çıkan bazı özellikleridir. 

Bu modelde cumhurbaşkanının birinci ya da ikinci turda yüzde elliden fazla oyla seçilmesi de toplumsal ve siyasal güvence normu olarak çok önemli bir role sahip oldu. Yüzde 50+1 kuralı sebebiyle siyasi yelpazenin neresinde yer alırsa alsın iddialı her parti toplumun her kesimine yönelik kapsayıcı bir siyaset geliştirmeyi bir demokratik mecburiyet olarak görmeye başladı. 

Yüzde 50+1 kuralı, geçmişte siyaset üzerinden toplumda üretilmeye çalışılan çatışmaları ve özellikle de seküler-muhafazakar karşıtlığını adeta parçalayıp attı. Şimdi ana aktör partilerin hepsi toplumun her kesimine hitap etmek için politikalar geliştiriyor. Başörtüsü özgürlüğünde olduğu gibi hukuksal düzenleme girişimlerinde bulunuyor.

Zaman zaman yüzde 50+1 kuralının tartışmaya açıldığı görüldü. Bu kural siyasi temsilciler yerine halkın ihtiyaçları ve kapsayıcı demokratik siyaset üzerinden ele alınınca üstün bir yarar sağladığı görülüyor. Sonuçta demokratik siyaset kendisi için yapılan bir faaliyet (kendinde şey) değildir. Demokratik siyasetin aktörleri halkın temsilcileridir, siyaseti halk için yaparlar, halk için yapmaları gerekir. Esas olan talep siyasetidir, halkın ihtiyaç ve talepleri üzerinden yapılan siyasettir. Bunun karşısında olan tez siyaseti genellikle siyasi aktörleri halka rağmen siyaset yapma noktasına savuruyor. Bu nedenle halka dayanan siyaset (talep siyaseti) yerine temsil siyaseti (tez siyaseti) yapanlar çoğunlukla kaybediyor.

Zaten pratik gösteriyor ki halka dayanan siyaseti tercih edenler ve doğru yapanlar demokratik rekabette genellikle çok daha başarılıdır. Halka dayanan siyasetin en başarılı lideri Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın siyasal pratiği de bunun çok çarpıcı delilidir. 

Elbette Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin geliştirilmesi ve yetkinleştirilmesi gereken yönleri de vardır. Yeni anayasayla bu konuda ileri adımlar atılacağı öngörülebilir.

Bu vesileyle Türkiye’yi güçlendiren,  demokrasimizi geliştiren, halkın gücünü artıran, demokratik sistemin işleyişinde seçmen iradesini belirleyici hale getiren Cumhurbaşkanlığı (Hükümet) Sisteminin uygulamaya geçişinin sekizinci yıldönümü kutlu olsun."

(Politika Servisi)