05.07.2026 18:11

İnkalardan önce Andlar'a hükmeden uygarlığın izleri çözülüyor

Bolivya'daki Titicaca Gölü'nde yürütülen su altı araştırmaları, İnka İmparatorluğu'ndan yüzyıllar önce Andlar'da hüküm süren Tiwanaku uygarlığının dini ritüellerine ve siyasi örgütlenmesine ışık tuttu.

İnkalardan önce Andlar'a hükmeden uygarlığın izleri çözülüyor

Fotoğraf: Dennis G. Jarvis/Wikimedia Commons CC BY-SA 2.0

Mehmet Özer
[email protected]


İnka İmparatorluğu, Güney Amerika tarihinin en büyük ve en etkili uygarlıklarından biri olarak bilinse de araştırmacılar, And Dağları'nda İnkalardan yüzyıllar önce hüküm süren Tiwanaku uygarlığına ilişkin yeni bulgular elde etmeye devam ediyor.

Merkezi günümüz Bolivya'sında bulunan Tiwanaku devleti, yaklaşık MS 500 ile 1100 yılları arasında Titicaca Gölü çevresinde etkili oldu. Nüfusunun zirve döneminde 10 bin ila 20 bin kişi arasında olduğu tahmin edilen uygarlık, geride yazılı kayıt bırakmadığı için büyük ölçüde arkeolojik buluntular üzerinden araştırılıyor.

Titicaca Gölü'nde dikkat çeken keşif

Pennsylvania Eyalet Üniversitesinden antropolog Jose Capriles liderliğindeki araştırma ekibi, Titicaca Gölü'ndeki Khoa Resifi çevresinde yürüttükleri su altı kazılarında Tiwanaku toplumuna ait ritüel sunuların izlerini ortaya çıkardı.

Araştırmacılar, sonar taramaları ve üç boyutlu fotogrametri yöntemleriyle haritalandırdıkları bölgede puma biçiminde tütsü kapları, altın süsler, deniz kabukları ve taş eserler buldu. Buluntuların büyük bölümünün MS 8 ila 10. yüzyıllara tarihlendiği belirtildi.

Ekip, eserlerin tesadüfen göle düşmediğini, dini törenlerin parçası olarak bilinçli şekilde suya bırakıldığını değerlendiriyor.

Lama kurbanlarına ait kalıntılar bulundu

Kazılarda ayrıca dört genç lamaya ait kemiklere ulaşıldı. Araştırmacılar, hayvanların ritüel amaçlı kurban edilerek göle bırakıldığını düşünüyor.

Puma figürü ve altın madalyonlar üzerindeki ışıklı yüz tasvirlerinin ise Tiwanaku inanç sisteminde önemli bir yere sahip olan tanrısal figürlere gönderme yaptığı ifade ediliyor.

Uzmanlara göre bu bulgular, Tiwanaku toplumunun yalnızca dini açıdan değil, siyasi ve ekonomik açıdan da gelişmiş bir örgütlenmeye sahip olduğunu gösteriyor.

Dev tapınak ortaya çıkarıldı

Tiwanaku uygarlığına ilişkin dikkat çekici bir başka keşif ise geçen yıl duyuruldu. Araştırmacılar, Bolivya'da "Palaspata" adı verilen bölgede Tiwanaku kültürüyle bağlantılı büyük bir tapınak kalıntısını ortaya çıkardı.

Tiwanaku merkezinin yaklaşık 215 kilometre güneydoğusunda bulunan yapı, üç önemli ticaret yolunun kesişim noktasında yer alıyor. Bilim insanları, tapınağın yalnızca dini bir merkez değil, aynı zamanda bölgesel ticaret ağlarının kontrolünde stratejik rol oynayan bir merkez olduğunu düşünüyor.

Andlar'ın ilk büyük güçlerinden biri

Araştırmacılar, Titicaca Gölü'ndeki adak törenleri ile Palaspata'daki tapınak bulgularının birlikte değerlendirildiğinde, Tiwanaku'nun Andlar'daki ilk büyük siyasi ve dini güçlerden biri olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor.

Yeni keşifler, İnka İmparatorluğu'nun yükselişinden yaklaşık 500 yıl önce bölgede etkili olan bu gizemli uygarlığın toplumsal yapısı, inanç sistemi ve bölgesel etkisine ilişkin bilinmeyenlerin aydınlatılmasına katkı sağlıyor.

05.07.2026 16:30

Trabzonspor’dan Aral Şimşir hamlesi: Kulüp rekoru kırılabilir

Transfer çalışmalarını sürdüren Trabzonspor'un, Danimarka ekibi Midtjylland'da forma giyen milli futbolcu Aral Şimşir'in transferinde sona yaklaştığı öne sürüldü.

Trabzonspor’dan Aral Şimşir hamlesi: Kulüp rekoru kırılabilir
05.07.2026 14:43

Antep'te anız yangını: 400 dönüm alan ile 200 üzüm bağı yandı

Antep'te tarım arazisinde çıkan anız yangınında, yaklaşık 400 dönüm alan ile çevresindeki 200 üzüm bağı zarar gördü. Alevler, itfaiye ekipleri ve çiftçilerin müdahalesiyle söndürüldü.

Antep'te anız yangını: 400 dönüm alan ile 200 üzüm bağı yandı

Fotoğraf: DHA

05.07.2026 15:56

NATO Zirvesi öncesi Saray iktidarından Trump'a jest: Köprü ve binalarda ABD bayrakları…

Ankara'da düzenlenecek NATO zirvesi öncesi yurdun dört bir yanında düzenlenen operasyonlarla çok sayıda kişi gözaltına alınırken Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve Türk Telekom binası ABD bayrağı renkleriyle aydınlatıldı.

NATO Zirvesi öncesi Saray iktidarından Trump'a jest: Köprü ve binalarda ABD bayrakları…
05.07.2026 16:41 / Güncelleme: 16:45

Temmuz ayında yayımlanan dört kitap okurlarla buluştu

Temmuz ayında yayımlanan yeni kitaplar arasında Aglaja Veteranyi'nin göç temalı romanı, Ayşe Burçak'ın yeni anlatısı, Mehmet Ali Ağaoğulları'na armağan kitap ve Tarık Ziya Ekinci'nin seçme yazıları yer alıyor.

Temmuz ayında yayımlanan dört kitap okurlarla buluştu

Fotoğraf: Susan Q Yin/Unsplash

05.07.2026 07:44

Sahte plakalı otomobiliyle kaçarken çarptığı bekçi yaralandı

Eskişehir’de mahalle bekçilerinin şüphe üzerine kontrol ettiği otomobilin plakasının sahte olduğu tespit edildi. Şüpheliler geri manevra yaparak kaçmaya çalışırken mahalle bekçisi 29 yaşındaki H.Ş. hafif yaralandı.

Sahte plakalı otomobiliyle kaçarken çarptığı bekçi yaralandı

Fotoğraf: DHA

Evrensel'i Takip Et

Bildirimleri aç

Bildirimler

Önemli haberlerden ve gelişmelerden haberdar olmak ister misiniz?

✓ Bildirimler başarıyla açıldı!