Erdoğan-Trump ilişkisi: 'Menderes'ten beri ABD’ye bu kadar tavizkar olunmadı'

Ankara’da salı günü başlayacak olan 36. NATO Zirvesi öncesi şehirde olağanüstü önlemler alınırken, gözler bir de arka planda yapılacağı iddia edilen bir ikili zirveye çevrildi. Erdoğan ve Trump zirvesi. Siyasetçi İlhan Uzgel ve emekli bir diplomat, ikili ilişkilerin kurumsal hafızadan koparak “şahsi” bir diplomasiye dönüştüğünü ve Dışişleri Bakanlığının süreçlerin dışında bırakıldığını belirtti.

NATO devlet ve hükümet başkanları zirvesinden hemen önce Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın, ABD Başkanı Donald Trump ile baş başa görüşme gerçekleştireceği görüşmeye ilişkin Türkiye-ABD İlişkileri üzerine çalışmalarıyla bilinen Siyasetçi ve Akademisyen İlhan Uzgel ve Türkiye Dışişleri Bakanlığından emekli bir diplomat ile konuştuk. 

"Dış politika Trump'ın iki dudağından söze bağlı"

İlhan Uzgel, Türkiye’nin bütün meşruiyetini Trump ile kurduğu ilişkiden almak istediğini söyledi. “Erdoğan, Trump’la bir görüntü vermek için çok çaba sarf ediyor. Trump da Erdoğan’ı övüyor” diyen Uzgel, “Türkiye Cumhurbaşkanının Trump gibi bir sağ popülist liderden, üstelik adı Epstein dosyalarında adı geçmiş bir liderden bu kadar övgü almaya çalışıyor olması çok büyük bir acizlik” ifadelerini kullandı.

Olası bir baş başa yapılacak Erdoğan-Trump görüşmesinin ne anlama geldiğine değinen Uzgel, “Erdoğan, ben Trump’la görüşeyim gerisi önemli değil diye düşünüyor. Her şeyi vermeye hazırım, diyor. Menderes’ten bu yana bu kadar tavizkar, bu denli Amerikan başkanının ağırlığına bakan bir lider olmadı. Türkiye, emperyalizmle yapısal bağımlılık içinde oldu ama Amerikan başkanının iki dudağından çıkacak söze bağlı olmadı. Ama Erdoğan bunu bize yaşattı. Çok uzun süredir Erdoğan’ın bu ikili görüşmelerdeki, pazarlıkların hiçbirinde tam olarak ne yaşanıyor bilmiyoruz. ABD ile şahsi yürüyen bir dış politika süreci var ki zaten Erdoğan da dış politikayı böyle yürütüyor” dedi. 

"F-35’ler gündeme gelebilir"

Türkiye Dışişleri Bakanlığından emekli olan bir diplomat ise “Cumhurbaşkanlığı sistemine geçildiğinden beri böyle; Türkiye’nin dış politikası Külliye’de belirleniyor, Bakanlık ise sadece uygulayıcısı” dedi. Emekli diplomat, “Liderlerin güdümünde yürütülen dış politika bu, önceden de var olan bir politika. Ancak bu demokratik olduğunu iddia eden ülkelerde görülen şey değil. Eğer demokratik olduğumuzu iddia ediyorsak bu olmaması gereken bir görüntü” diye ifade etti. 

"Dışişleri Bakanlığı toplantılara alınmıyor"

İkili görüşmenin NATO zirvesi ile doğrudan bağlantılı olmayacağını düşündüğünü ifade eden emekli diplomat, “Birinci öncelik tekli görüşmeler olur. Ekonomik ilişkiler olur. Amerika’dan Türkiye’ye gelebilecek yatırımlar olabilir.  Uzun zamandan beri Dışişleri Bakanlığından kimse girmiyor bu toplantılara. Dışişleri Bakanlığı karanlıkta bırakılıyor bu tip konularda, notlar falan da gelmiyor. Görüşülecek bir başka konu; F-35 olur. Amerika’nın Türkiye’de yapacağı yatırımlar ya da Türkiye’ye yapacağı yardım konuşulabilir” dedi.

Trump ‘Mutlu edeceğim’ demişti, gözler tavizlerde

Tam 17 yıl sonra ilk kez ABD’den üst seviyede resmi ziyaret Ankara'ya gerçekleşecek. ABD Başkanı Trump, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da gerçekleşecek NATO Liderler Zirvesi kapsamında Ankara'ya gelecek.

Geçtiğimiz hafta Beyaz Saray'da NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile kameraların karşısına geçen ABD Başkanı Donald Trump'a "Genel Sekreter müttefiklerin sizinle iş yapmak istediğini açıkça belirtti ve Türkiye de kesinlikle bu ülkelerden biri. F-110 jet motorlarını ve F-35 savaş uçaklarını istiyorlar. Türkiye'ye büyük bir hediye paketiyle mi gidiyorsunuz?" sorusu yöneltilmişti. 

Trump'ın yanıtı ise dikkat çekmişti: “Sanırım öyle yapacağım. Türkiye bir NATO üyesi. Bazıları Türkiye'yi öyle görmüyor ama aslında öyle. O, NATO'nun güçlü bir üyesi. Evet, muhtemelen Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı çok mutlu edecek bir şey yapacağım.”

ABD Başkanı Trump'ın NATO Zirvesi öncesi verdiği "Erdoğan'ı çok mutlu edeceğim" mesajı, Ankara'da beklentileri artırırken “Peki ya Erdoğan ne tavizlerde bulunacak, hediye edecek?” sorusunu da gündeme getirmişti.