Karabiga'da kritik gün: CENAL Termik Santrali'nde kapasite katlanıyor, halk isyanda

Çanakkale — Çanakkale'nin Biga ilçesine bağlı Karabiga beldesinde faaliyet gösteren CENAL Termik Santrali'nin kapasite artışı projesi, yaşam savunucularını bölgede yeniden harekete geçirdi. Şirketin kurulu gücü neredeyse iki katına çıkarma planına karşı çevre örgütleri, 30 Haziran'da yapılacak olan ÇED Halkın Katılımı Toplantısı için geniş çaplı bir eylem çağrısı yaptı.

Santral tamamen Cengiz Holding'in oldu

CENAL Elektrik Üretim AŞ 2011 yılında "Çevreci Enerji ve İleri Teknoloji" sloganıyla Alarko Holding ve Cengiz Holding ortaklığında kurulmuştu. Ancak iki holdingin 2011'de başlattığı bu stratejik enerji ortaklığı, 2026 yılı itibarıyla resmen sona erdi. Alarko Holding'in iştiraki Alcen Enerji'nin 16 Haziran 2026'da gerçekleştirdiği olağanüstü genel kurulda alınan kararla varlık paylaşımına gidildi ve Karabiga'da bulunan CENAL Termik Santrali'nin mülkiyeti tamamen Cengiz Enerji'ye devredildi.

Hukuksuz üretim tartışmaları ve davalarla dolu bir geçmiş

Santralin geçmişi, uzun yıllara yayılan tartışmalı ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) süreçleri ve davalarla biliniyor. Proje için 2012'de verilen "ÇED Olumlu" kararı, çevre örgütleri, meslek odaları ve 47 yurttaşın açtığı davalar sonucunda Danıştay'ın da devreye girmesiyle 28 Kasım 2018'de iptal edilmişti. Bu iptal kararına rağmen şirket, mahkemenin doğrudan bir "yürütmeyi durdurma" kararı vermediğini savunarak santralde üretime devam etmişti. Davacı avukatları ve çevre dernekleri ise "ÇED’siz üretim olamaz, mahkeme kararına rağmen devam eden üretim yasadışıdır" diyerek duruma tepki göstermiş, şirketin bu hamlesi kamuoyunda büyük şaşkınlık yaratmıştı. Hukuki tartışmaların gölgesinde üretime devam eden tesis, 2019 yılında yeni bir "ÇED Olumlu" raporu alarak faaliyetlerini günümüze kadar sürdürdü.

Üretim katlanacak, mevcut işçinin yükü artacak

Tamamen Cengiz Holding bünyesine geçen şirket, şimdi mevcut santral kapasite artışı projesi ile santralin mevcut 1320 MWe olan üretim kapasitesine 1050 MWe'lik yeni bir ünite eklenerek toplam gücün 2370 MWe'ye çıkarılması hedefleniyor. Ancak bakanlığa sunulan ÇED başvuru dosyası, çevre örgütlerinin tepkisini çeken birçok eksiklik ve tehlike barındırıyor. Bunlardan bazıları şunlar:

Yeni ünite var, yeni kül depolama sahası yok

• Proje dosyası, bölgede bulunan İÇDAŞ ve Çan termik santralleri gibi diğer tesislerle birlikte yaratılacak kümülatif (toplam) çevresel etkiyi incelemiyor.
• Üretim artışına rağmen yeni bir kül depolama sahası planlanmaması, külün tamamının satılamaması halinde mevcut sahada depolanacak olması endişe yaratıyor.
• Santralde yakıt olarak Rusya, Kolombiya, Güney Afrika veya Endonezya'dan getirilecek ithal kömür kullanılacak olsa da, miktarın netleşmemesi emisyon oranlarını belirsiz kılıyor.
• Dosyada bizzat şirketin kendi ifadeleriyle, artan vibrasyon ve gürültünün alandaki karasal yaban hayatını göç etmeye zorlayacağı belirtiliyor.

Dünya sağlık örgütü sınırları zaten aşılmış durumda

• Çanakkale Lapseki istasyonunun, Dünya Sağlık Örgütü'nün PM2.5 hava kirliliği sınır değerlerini 2022 yılı boyunca aşan Türkiye'deki ilk 10 istasyon arasında yer alması, bölgenin yeni bir emisyon yükünü kaldıramayacağı eleştirilerine neden oluyor.
• 48 ay süreceği öngörülen inşaatta 130 personelin çalışması beklense de, yeni ünite için hiçbir yeni işçi alınmayacağı ve tüm ek yükün mevcut santral işçilerine devredileceği ifade ediliyor.

Projenin çevresel etkilerini tartışmak üzere 30 Haziran 2026 Salı günü (bugün) Karabiga Belediyesi Düğün Salonu'nda ÇED Halkın Bilgilendirilmesi ve Sürece Katılımı Toplantısı düzenlenecek.