Mahkemeden Karaburun kararı: Tartışmalı imar planı oybirliğiyle iptal edildi

İzmir — Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından onaylanan Karaburun-Ildır Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesi'ne ait 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin açtığı dava sonucunda İzmir 3. İdare Mahkemesi tarafından oybirliğiyle iptal edildi. Mahkeme heyeti, dava konusu planın şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığına hükmederken iptal kararını dayandırdığı bilirkişi raporuyla iki temel hukuka aykırılığa dikkat çekti.

Yargıdan "kamu yararına aykırı" vurgusu

Mahkemenin iptal gerekçelerinin ilki, Mordoğan Mahallesi İskele mevkiinde yer alan yaklaşık 22 hektarlık alanın "Askeri Alan" olarak planlanmasının hangi amaca ve gerekçeye dayandığının Plan Açıklama Raporu'nda belirtilmemiş olmasıydı. İkinci ve çok daha kritik gerekçe ise Merkez Mahallesi Kuyucak mevkiindeki yaklaşık 12 hektarlık alanın "Gelişme Konut Alanı" olarak belirlenmesine yönelik oldu. Mahkeme, bu alanın mevcut doğal yapının bir parçası olduğunu, içerisinde zeytin ağaçlarının bulunduğunu ve alanda kentsel kullanım öngören alt ölçekli bir plan bulunmadığını vurgulayarak, bölgenin "Bugünkü Arazi Kullanımı Sürdürülecek Alanlar" yerine konut yapılaşmasına açılmasını planın ana hedeflerine aykırı buldu.

İptalin temel gerekçeleri: Gerekçesiz askeri alanlar ve zeytinlikler

Yargının iptal kararına gerekçe olan bu yapılaşma ve planlama hataları, aslında plan askıya çıkarıldığında bölgedeki çevre örgütleri tarafından detaylı bir şekilde raporlanmıştı. Karaburun Yerel Fok Komitesi ve Karaburun Sivil İnisiyatif Kentleşme ve Planlama Çalışma Grubu, yeni hazırlanan planın 2022'de yargıdan dönen eski planlardan bir farkı olmadığını ve Özel Çevre Koruma Bölgesi'nin "korunma" vizyonuyla tamamen çeliştiğini belirtmişti. Örgütlerin değerlendirme raporunda, mahkemenin de iptal gerekçesinde, tarım ve zeytinlik niteliğindeki alanlara gereğinden fazla "Konut Gelişme Alanı" ayrıldığına ve kıyıların Ticaret, Turizm ve Konut kullanımına açılarak yapılaşma baskısının artırıldığına dikkat çekiliyor.

İris Gölü, Sazak Köyü ve fokların yaşam alanı göz ardı edilmişti

Çevre örgütleri yapılaşma baskısının yanı sıra bölgedeki enerji ve maden tehditlerini de gündeme taşımıştı. Raporda, yüksek koruma statüsüne sahip "Hassas Alan B" bölgelerinde dahi maden faaliyetlerine ve yenilenebilir enerji santrallerine (RES, GES) izin verilebilmesinin önünün açıldığı, hatta özel koruma kararından sonra bölgede 8 yeni GES projesi önerildiği belirtilmişti. Yarımadanın tek sulak alanı olan İris Gölü çevresinde enerji santrallerine olanak tanınması ve kentsel sit alanı olan tarihi Sazak Köyü'nü koruyucu hiçbir plan kararının bulunmaması da büyük tepki çekmişti. Tüm bunlara ek olarak, Akdeniz foklarının en önemli yaşam alanlarından olan Mordoğan Ayıbalığı Koyu karasalında turizm ve ticaretin teşvik edilmesi ile Gerence Körfezi'ndeki balık çiftliklerinin yarattığı kirliliğe rağmen Eğri Liman kıyılarının sit derecesinin düşürülmesi, sivil toplum kuruluşlarının itiraz ettiği diğer önemli doğa tahribatları arasında yer almıştı. Mahkemenin son iptal kararı, bu endişelerin hukuki zeminini doğrulamış oldu.