Tarımda girdi maliyetleri nisan ayında yıllık yüzde 38,97 arttı

Tarımsal üretimde maliyet tablosu nisan ayında daha da ağırlaştı. Tarımsal girdi fiyat endeksi aylık bazda yüzde 5,61, yıllık bazda ise yüzde 38,97 oranında artış gösterdi. ABD'nin İran'a yönelik saldırıları ve ardından Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasıyla patlak veren küresel kriz, petrol ve doğal gaz türevi ürünlerin fiyatlarını uçurdu. Bu durum tarlaya doğrudan yansırken, üreticinin en temel ihtiyaçları olan gübrede yüzde 62,77, enerjide ise yüzde 48,44 oranında yıllık fahiş artışlar yaşandı.

Aylık ve yıllık artışlar sürüyor

Girdi fiyatları, 2026 yılı nisan ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 5,61 oranında artarken, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 38,97 artış gösterdi. Endekste, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 17,49; on iki aylık ortalamalara göre ise yüzde 33,79 oranında artış yaşandı. Ana harcama grupları incelendiğinde nisan ayında bir önceki aya göre tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksi yüzde 6,19 artarken, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksi yüzde 1,95 oranında arttı. Yıllık bazda değerlendirildiğinde ise tarımda kullanılan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 41,21, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetler endeksinde yüzde 25,80 oranında bir yükseliş kaydedildi.

Gübre ve enerji maliyetlerinde keskin yükseliş

Alt gruplar bazında incelendiğinde üretici köylülerin en önemli gider kalemlerindeki yıllık ve aylık artış oranları dikkat çekti. ABD’nin İran’a saldırıları ile birlikte başlayan savaşın ardından İran’ın Hürmüz Boğaz'ını kapatmasıyla birlikte petrol, yakıt ve gübre gibi petrol ürünleri fiyatları tavan yaptı.

Yıllık bazda en yüksek fiyat artışı yüzde 62,77 ile gübre ve toprak geliştiriciler alt grubunda gerçekleşirken onu yüzde 48,44 artışla enerji ve yağlayıcılar grubu takip etti. En düşük yıllık artışlar ise sırasıyla yüzde 21,64 ile tarımsal ilaçlar ve yüzde 24,04 ile makine bakım masrafları kalemlerinde görüldü. Aylık bazda değerlendirildiğinde nisan ayında maliyeti en çok artan alt grup yüzde 12,54 ile enerji ve yağlayıcılar oldu. İkinci sırada ise yüzde 11,51 oranındaki fiyat artışıyla yine gübre ve toprak geliştiriciler yer aldı. Aylık bazda fiyatı en az artan alt gruplar ise yüzde 1,08 ile veteriner harcamaları ve yüzde 1,62 ile diğer mal ve hizmetler olarak kayıtlara geçti.

Artan maliyetler üreticiyi ve tüketiciyi vuruyor

Tarımda ardı arkası kesilmeyen girdi maliyeti artışları, tarladaki üreticiden mutfaktaki tüketiciye kadar tüm kesimleri derinden sarsmaya devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu'nun son yayımladığı Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) verileri, çiftçinin sırtındaki yükün giderek katlandığını doğruluyor. Buna göre, 2026 yılı Mayıs ayında Tarım-ÜFE bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 43,08 oranında artış göstererek yüksek seyrini korudu. Tarladaki bu rekor artış, kaçınılmaz olarak çarşı pazara ve yurttaşların cebine de yansıyor. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verileri de bu acı tabloyu destekliyor; TÜİK’e göre hanehalkı bütçesinin yaklaşık dörtte birini (yüzde 24,44) oluşturan "gıda ve alkolsüz içecekler" grubunda yıllık enflasyon mayıs ayında yüzde 34,86 seviyesinde gerçekleşti. Detaylara inildiğinde, özellikle günlük tüketim maddelerindeki yıllık fiyat artışları dikkat çekiyor: Tereyağı ve sütten elde edilen diğer yağlarda yüzde 55,92, çiğ ve tam yağlı sütte yüzde 49,35, süt bazlı tatlı ve içeceklerde yüzde 47,38, peynirde yüzde 36,30 ve ekmek ile unlu mamullerde yüzde 35,47 oranında artış yaşandı. Et fiyatlarında yıllık artış ise yüzde 39,31 düzeyinde oldu. Bu durum, artan gübre ve enerji masrafları altında ezilen köylünün üretimden kopma noktasına geldiğini; diğer yandan temel gıdaya erişimi her geçen gün zorlaşan yurttaşların ise daha ağır bir yaşam mücadelesi vermek zorunda kaldığını açıkça gösteriyor.