Beyin sanılandan daha 'uyanık': Anestezide bile sesleri ayırt edebiliyor

Bilim insanları, genel anestezi altında beynin sanılandan çok daha aktif olabileceğini ortaya koydu. Yeni bir araştırmaya göre, insan beyni bilinç kapalıyken bile sesleri işleyebiliyor ve hatta dili analiz edebiliyor.

ABD’de Baylor Tıp Fakültesi tarafından yürütülen çalışmada, epilepsi ameliyatı geçiren yedi hastanın beyin aktiviteleri mikroelektrotlarla incelendi.

Hipokampus beklenenden daha aktif çıktı

Araştırmada özellikle hafıza ve öğrenmeden sorumlu hipokampus bölgesi mercek altına alındı. Bu bölgedeki tek tek nöronların aktivitesi, “nöropiksel” adı verilen yüksek çözünürlüklü elektrotlarla kaydedildi.

Hipokampus içinde yapılan ölçümler, beynin anestezi altındayken bile çevreden gelen seslere tepki verdiğini gösterdi.

Beyin sesleri ayırt edebiliyor

İlk deneyde hastalara tekrarlayan ses tonları dinletildi ve araya farklı “sürpriz” sesler eklendi. Nöronların bu farklı sesleri ayırt edebildiği ve zamanla bu farkı daha iyi tanımaya başladığı gözlemlendi.

Araştırmacılar, bu durumun beynin tamamen kapanmadığını ve temel düzeyde öğrenme mekanizmalarının çalışmaya devam ettiğini gösterdiğini belirtti.

Anestezi altında dil işleme tespit edildi

İkinci deneyde katılımcılara hikâye ve eğitim videolarından ses kayıtları dinletildi. Sonuçlar, hipokampusun kelimeleri gerçek zamanlı olarak işlediğini ortaya koydu.

Beyin aktivitelerinin; isim, fiil ve sıfatları ayırt ettiği ve hatta bir sonraki kelimeyi tahmin etmeye çalıştığı görüldü. Bu durum, bilim insanlarına göre uyanık haldeki “öngörücü beyin” mekanizmalarına benzerlik gösteriyor.

“Beyin tamamen kapanmıyor”

Baylor College of Medicine’dan nöroşirürjiyen Benjamin Hayden, bulguların şaşırtıcı olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Bu tür bir öngörücü kodlama genellikle uyanıklıkla ilişkilendirilir. Ancak burada bilinçsiz bir durumda da gerçekleştiğini görüyoruz.”

Bilinç nedir sorusu yeniden gündemde

Araştırma, bilincin sınırlarının sandığımızdan daha karmaşık olabileceğini ortaya koyuyor. Bilim insanlarına göre beynin bazı işlevleri, kişinin tamamen “uyanık” olmasına ihtiyaç duymadan çalışabiliyor.

Ancak çalışmanın yalnızca yedi kişiyle yapılmış olması ve tüm hastalarda aynı anestezik ilacın kullanılması, sonuçların genellenebilirliği konusunda temkinli olunması gerektiğini gösteriyor.

Gelecekte yeni tedavilerin kapısı açılabilir

Uzmanlar, bu bulguların ileride nörolojik hastalıklar için önemli uygulamalara yol açabileceğini düşünüyor. Özellikle felç veya beyin hasarı sonrası konuşma yetisinin geri kazandırılması için yeni teknolojiler geliştirilebilir.

Araştırmacılardan Vigi Katlowitz, bu ihtimali şöyle değerlendiriyor:

“Bu sinyallerle konuşma protezi geliştirebilir miyiz? Bunlar artık üzerinde düşünebileceğimiz gerçek sorular.”

Çalışma, bilim dünyasının saygın yayınlarından Nature dergisinde yayımlandı.