Haziranda doğmak: Leylak ve tomurcuk

Evrensel 1995’te bir haziran günü, sıcak bir mevsimde, sıcak bir gündemin ortasında çıktı. İşçi sınıfının 1989 ve 90 yıllarındaki büyük hareketinin ardından, kamu emekçileri sendikaları için meydanları doldururken, öğrenciler ve gençler bir sonraki yıla damga vuracak hareketin zembereğini kurarken; ama bir yandan da gece karanlığı ülkenin üzerine iyiden iyiye çökerken… Sivas katliamı, faili meçhuller, aydın cinayetleri, Uğur Mumcu, Musa Anter, Turan Dursun, Namık Tarancı, Vedat Aydın, Mehmet Sincar ve niceleri kan içinde yatarken…

Geride kalan 31 yılımız—ki cumhuriyetin neredeyse üçte biridir—bu ülkenin, bölgenin ve dünyanın defalarca alt üst olduğu; emek sömürüsüyle zenginliklere ve zenginlikle yönetime el koymuş mülk sahibi sınıfların gemi azıya aldığı, şu şovenizmden bu dinciliğe salınarak emekçileri ve halkı tütsülediği, karşı duranları kan ve demirle susturmaya çalıştığı bir çağdır. Hep en kötüsü sanılmış, ama daha kötüsüyle sınanılmıştır. Ama yine de bu halkın, bu coğrafyanın emekçilerinin baş eğmediği, Gebze’de, Antep’te, Bursa’da, Muğla’da, emek, toprak, ağaç, ekmek ve özgürlük için ayağa kalktığı da bir çağdır.

Evrensel bu çağa işçi sınıfının gözüyle ve kavgasıyla bakmaya çalıştı, bundan sonra da öyle yapacak. Patronu yok, sermayesi yok, devletten ballı ilan gelirleri yok; soruşturması var, davası var, tazminat cezası var, gencecik toprağa verdiği Metin’i var, Hasan İşler’i var… İşçi sınıfının mücadelesiyle doğdu, onun imkanlarıyla yaşayacak…

* * *

Türkiye toplumunun üç büyük sanatçısı; sanayi proletaryasının, ırgatların, köylülerin, küçük memur ve küçük esnafın, kadınların ve gençlerin… Anadolu’da ve Trakya’da; kederli büyük bir yoksulluk içinde, dehşetli büyük haksızlıklara uğrayarak, razı gelerek, yanılarak ve yalpalayarak, düşmanını bilmeyerek, o düşmanın oyununa gelip birbirine düşerek, yere kapaklanarak… ama düştüğü yerden de hep kalkarak, umutlu büyük bir mücadelenin içinde, ışıklı büyük bir geleceğin hayaliyle ayakta durarak, geri dönüp baştan başlayarak, yeniden yaparak, yenilmekten yılmayarak, aşık ve maşuk olarak, ant içerek, adak adayarak dövüşen insanlarımızın yaşamını ve tarihinin üç usta anlatıcısı… Nâzım Hikmet, Orhan Kemal ve Ahmed Arif’i haziran ayında yitirdik. Bir başka halk şairi Hasan Hüseyin Korkmazgil’in Orhan Kemal’a ithaf ettiği “Haziranda Ölmek Zor” şiiri bu üç ustamızın acısını birleştiren bir ağıta dönmüştür.

Malum, o şiir bir basın işçisinin ağzından yazılmıştı; on beş saat çalışmış, yorulmuş, acıkmış, uykusamış bir işçinin:

“bir basın işçisiyim
elim yüzüm üstümbaşım gazete”

Biz, haziranda doğmuş bir gazetenin işçileri olarak, bugünün dehşetine ve ümidine tanıklık ve yoldaşlık ediyoruz. Dünyayı anlamaya ve onu değiştirmeye çalışıyoruz. Otuz bir yıl önce çatlayan bir tomurcuktan gelip; güzel renkli, güzel kokulu ve dirençli bir çalı bitkisi gibi, bir leylak gibi dallarımızı yarına uzatmaya çalışıyoruz.

“işten çıktım

sokaktayım

…

gece leylâk

ve tomurcuk kokuyor”

(Evrensel)