'Kentsel Isı Adası' hayatımızı olumsuz etkiliyor: Yanlış kent planlaması sıcaklığı artırıyor

İzmir — Kentsel Isı Adası (KİA) etkisi, şehirlerdeki betonlaşma ve bitki örtüsü azlığı nedeniyle sıcaklığı kırsal bölgelere göre 1 ila 12°C daha fazla hissetmemize neden olurken, bu durum yaşam kalitemizi, sağlığımızı ve bütçemizi doğrudan olumsuz etkilemeye devam ediyor.

KIA’nın yarattığı temel olumsuzlukların ilk sırasında aşırı sıcaklar sonucunda gelişen kalp, tansiyon ve solunum rahatsızlıkları gelirken özellikle yaşlılar ve çocuklar için de hayati risk oluşuyor. Yüksek enerji faturaları, hava kirliliği, su kaynakların azalması ve gece sıcaklıklarının artışı da olumsuzluklar olarak sıralanabilir.

Yanlış kent planlaması sonucu oluşan “Kentsel Isı Adası Etkisini” Makina Mühendisi Remzi Çelik ile konuştuk.

Olumsuz etki her geçen gün büyüyor

KIA etkisi, küresel iklim değişikliği, ısı kubbesi, sıcak hava dalgaları gibi konuların birbirine bağlı konular olduğunu belirten Çelik, KIA etkisinin bizzat insan eliyle oluşturulan (antroposen) bir etki olduğunu, kent içindeki faaliyetlerin, yanlış kent planlamasının olumsuz etkilediğini söyledi.

Aşırı betonlaşma, karada ve denizde ısı tutan malzemelerin yoğunluğu, kenti soğutacak ağaç ve örtücülerin azlığı, hastane, AVM ve büyük yapıların yaşam alanlarına yakın mahallelerde kurulmasının önemli bir etken olduğunu söyleyen Çelik, "Bu büyük yapılar kendilerini soğuturken klima dış ünitelerinden yayılan sıcak havadan dolayı çevrede yaşayanların daha sıcak bir havaya maruz kalmaları sözkonusu. Yine aynı şekilde bu binaların sıcak su üretimi, ticari mekanların, marketlerin derin dondurucuları, yeme içme merkezlerinin pişirme grupları ve davlumbazlardan çıkan sıcaklıklar da ısı etkisini arttırmaktadır” dedi.

Hayatımıza mal olmaya devam ediyor

Kentsel Isı Adası etkisinin oluşturduğu kent içi 5-12 derecelik farkın hayati derecede önemde olduğuna dikkat çeken Çelik, “Kentte yaşayan insanlar, diğer tüm canlılar, ısı adasından etkilenmekte daha fazla su ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Hayvanlar gıda, su ararken 60-70 derece kent yüzeylerinde yanık patilerle yürümek zorunda kalmaktadırlar. En bilinen örnek, 2003 yazında yaşanan aşırı sıcaklardır. Fransa, İtalya, İspanya, Portekiz ve diğer ülkelerde yaklaşık 70 bin kişinin sıcaklıkla ilişkili nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir” bilgisini paylaştı.

Neler yapılmalıdır?

Kent merkezlerinde yaşanan ısı adası etkisine yönelik yapılacakları değerlendiren Çelik, yapılması gerek önerileri şöyle sıraladı;

• Öncelikle kentin tüm alanlarında ölçümleme yapılarak uydudan kent yüzey sıcaklığının takibi, bu verilerle bir stratejik plan yapılması,
• Örtücü bitki ve toprak alanlar artırılmalıdır,
• Yatay, düşey yüzeyde betonlaşmanın, siyah asfaltlamanın azaltılması, marina alanlarının küçültülmesi, kent içi sulu alanların arttırılması, yeşil çatı yapılması, park ve bahçelerin bütçesinin arttırılması,
• Albedo (güneş ışığını ve radyasyon geri yansıtma ölçüsü) etkisine dikkat ederek açık renkli malzemelerin kullanılması, kentinin bu konuda bilinçlendirilmesi,
• Bir noktada yoğunlaştırılmış ticari faaliyetlerin yapılmaması,
• Kent planlamasında rüzgar koridorlarının dikkate alınması, bitişik yüksek katlı binalardan kaçınılması,
• Mahalle içinde eşitsizlik yaratan AVM, hastane, büyük otopark, marina yapılırken Kentsel Isı Adası Etkisinin (KIE), dikkate alınması yağmur suyu yüzey geçirimli kaldırımlar ve yollar tercih edilmesi, afet hazırlık kapsamında acil durum eylem planı yapılması.

Kadıköy'de çevre festivali

Kadıköy Belediyesi tarafından 6-7 Haziran 2026 tarihlerinde Kadıköy Selamiçeşme Özgürlük Parkı'nda (Göztepe) “2026 Kadıköy Çevre Festivali” gerçekleştirilecek. Dünya Çevre Günü kapsamında düzenlenen festivalin bu yılki ana teması "Döngüsel Ekonomi" ve "Sıfır Atık" olarak belirlendi. Programın ilk gününde Makina Mühendisi Remzi Çelik’in “Kentsel Isı Adasının, Sağlık ve Enerji ile Olan İlişkisi” başlıklı sunumu yapılacak.