Tütün ekimi başladı, kaygı büyüdü: Çiftçi düşük fiyat ve maliyet kıskacında

Adıyaman — Adıyaman’da çiftçilerin geçim kaynağı olan tütün fideleri toprakla buluşmaya başladı. 611 bin nüfuslu Adıyaman’da 29 bin 151 kişi Çiftçi Kayıt Sistemine (ÇKS) kayıtlı. Kentte, 2 Milyon 351 bin 679 dekar tarım alanı bulunurken bunun yaklaşık 150 bin dekarına tütün ekiliyor. Adıyaman, 27 bin 733 ton ile Türkiye tütün üretiminin yüzde 25,68’ni tek başına üretiyor.

Atatürk Barajı'nın kenarında bulunan ve Adıyaman merkeze bağlı Têxbidax köyünde yeni yılın tütünü için çalışmalar başladı. Bu yıl yaklaşık 100 dönüm tarlada Ege tütünü ekmeye başlayan Bilal Dilek, sadece tarla kirası için 350 bin TL ödediğini söyledi. Tütün ekiminin her geçen yıl zorlaştığını kaydeden Dilek, bu yıl sadece tütün ekimi için 260 bin TL işçi yevmiyesi verdiğini kaydetti. Tarlanın sürülmesi, ilacı, gübresi gibi girdi kalemlerinin her yıl katlanarak arttığını dile getiren Dilek, devletin desteklemesinin olmamasından şikayet etti. Çiftçiye mazot, gübre, sulama gibi kalemlerde verginin düşürülmesi gerektiğini vurgulayan Dilek, üretimin desteklenmesi gerektiğinin altını çizdi.

Şirketler belirleyici oluyor

Tütün ekimi için kentte bulunan özel şirketlerle sözleşmeli olarak ürün ekimine başladıklarını söyleyen Dilek, “Devlet, tütün satışını sadece şirketlere yapmamıza izin veriyor. Bizlerde her yıl sezon başında şirketlerle sözleşme imzalıyoruz. Geçen yıl için kilo başına 230 TL sözleşme imzalamıştık. Bu yıl kilosunu 260 TL’den anlaştık” dedi.

Ülkedeki yüksek enflasyona dikkat çeken Dilek, “TÜİK enflasyon oranı yüzde 30’ün üzerinde açıklandı. Ama biliyoruz ki gerçek enflasyon yüzde 50’nin üzerinde. Şirketle yaptığımız sözleşme resmi enflasyonun bile çok altında. Bu da yetemememize neden oluyor. Yakın zamanda bir traktör aldım. Traktörün bedeli 4 milyon 300 bin TL oldu. Gerçekte hakkı ise en fazla bir buçuk milyondur. TL’nin değeri kalmadığı için sürekli açık veriyoruz” diye konuştu.

“Yevmiyelerimiz bize kalsa kârlıyız”

Aynı köyde 20 dönüm eken Hasari Bağırcı (35) da artan girdi maliyetlerinden yakındı. Ocak ayından itibaren tütün hazırlıklarına başladıklarını belirten Bağırcı, “İlk olarak Ocak ayında tohumlarımızı ekiyoruz ve tütün tohumunu fide haline getiriyoruz. Gübresini, ilacını veriyoruz. Ortalama 12 metrelik parçalarda ekiyoruz. Her parçanın en az 5 bin TL masrafı oluyor. Daha sonra toprağı sürüyoruz. Sürme başlı başına bir masraftır. Yıl sonunda tarlada çalıştığımız günlük yevmiyeler bize kalsa karlıyız” ifadelerini kullandı.

İşçi ücretinde artış yok

Tütün tarlasında çalışacak işçileri ayarlayan ve “Çavuş” olarak tanımlanan Osman Kıyak (53) ise, şunları söyledi: "Her gün sabah 05:00’da Kolik (Kahta) ilçesinden işçileri toplayarak tarlaya getiriyorum. Sabah 07:00’de işbaşı yapıyoruz. Akşam saat 15:00’te paydos ediyoruz. Şimdiki yevmiyeler bin 300 TL’dir. Geçen sene bin 100 TL’ydi. İşe göre yevmiyeler değişiyor. Yıl boyunca iş çıkıyor. Şimdi tütün zamanıdır. Daha önce ot, budama, çapa gibi işlerle uğraşıyoruz.”

Günlük işçi olarak çalışan Ayşe Işıklı (52) da “Sabah 04:00’da gibi uyanıp kahvaltı yapıyorum. Daha sonra evden çıkıyorum. Sabah 07:00’de tarlada oluyoruz. Şimdi tütün fidesi ekiyoruz. Bütün gün burada fide ekiyoruz. Öğlen bir saat yemek molası veriyoruz. Daha sonra tekrar çalışmaya başlıyoruz. 3’gibi tarladan çıkıp eve gidiyoruz. Yaklaşık 4 gibi eve varıyoruz. Bu seferde ev işleriyle uğraşmaya başlıyorum. Temizlik, yemek gibi işleri yapıyorum. Günüm böyle tekrarlanıyor” diyerek bir gününü anlattı.

(MA)