EMEP’li Bayhan: Erdoğan’a ormansızlaştırma yetkisi verildi

EMEP İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, 19 Mayıs’ta 23 ilde, şubatta ise 21 ilde orman alanlarının Cumhurbaşkanı kararlarıyla orman sınırları dışına çıkarılmasını Meclis gündemine taşıdı.

6831 sayılı Orman Kanunu’na 2018 yılında eklenen Ek 16. madde, ormanların korunması bakımından en tartışmalı düzenlemelerden biri haline geldi. Maddeyle birlikte “fiilen orman vasfı taşımayan”, “taşlık, kayalık, verimsiz” olduğu ileri sürülen ya da “yerleşim yeri oluşturulması uygun” görülen alanların Cumhurbaşkanı kararıyla orman sınırları dışına çıkarılmasının önü açıldı.

Emek Partisi (EMEP) İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, konuyu Meclis gündemine taşıyarak Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’nın yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi. Bayhan, düzenlemenin ormanları korunması gereken kamusal ve ekolojik varlıklar olarak değil, sermayeye, imara ve ranta açılabilecek arazi rezervleri olarak gören anlayışın bugünkü biçimi olduğunu vurguladı.

Bayhan önergesinde, “Ek 16. madde, Cumhurbaşkanına bir orman alanı için ‘artık sen orman değilsin’ deme yetkisi vermektedir” dedi. Bu yetkinin Meclis denetiminden, yerel halkın itirazından, bilimsel ve ekolojik denetimden büyük ölçüde koparılarak kullanıldığına dikkat çekti.

Bir yılda peş peşe kararlar

Önergede, son bir yıl içinde yayımlanan Cumhurbaşkanı kararlarının sürecin hızlandığını gösterdiği belirtildi. 19 Mayıs 2026 tarihli ve 11346 sayılı kararla 23 ildeki bazı alanların orman sınırları dışına çıkarıldığı hatırlatıldı.

Bundan kısa süre önce, 27 Şubat 2026 tarihli ve 10972 sayılı kararla 21 ilde yaklaşık 4.8 milyon metrekare alanın orman sınırları dışına çıkarıldığının kamuoyuna yansıdığı ifade edildi. 2025 yılı içinde yayımlanan 10778, 10212, 9987 ve 9913 sayılı kararların da aynı doğrultuda olduğu kaydedildi.

Bayhan, Bakan Yumaklı’ya “6831 sayılı Orman Kanunu’nun Ek 16. maddesinin yürürlüğe girdiği 2018 yılından bugüne kadar kaç ayrı Cumhurbaşkanı kararıyla, toplam kaç metrekare orman alanı orman sınırları dışına çıkarılmıştır?” diye sordu.

Orman statüsü kalkıyor, Hazine arazisi oluyor

Soru önergesinde, orman statüsü kaldırılan alanların Hazine adına tescil edildiği, böylece orman hukukunun koruyucu rejiminden çıkarılarak imara, tahsise, kiralamaya, satışa ve çeşitli “yatırım projeleri” adı altında sermayenin kullanımına açıldığı belirtildi.

Bayhan, orman bilimci akademisyen Cihan Erdönmez’in aktardığı bilgilere göre, Ek 16. maddenin yürürlüğe girdiği 2018 yılından bu yana, 19 Mayıs 2026 tarihli karar hariç olmak üzere, 53 milyon 76 bin metrekareyi aşkın, yani yaklaşık 5 bin 308 hektar orman alanının koruma statüsünden çıkarıldığını ifade etti. Bu büyüklüğün neredeyse Belgrad Ormanı’na yakın bir alana denk geldiğini belirtti.

Bayhan, Bakanlığa şu soruları yöneltti:

“Ek 16. madde kapsamında orman statüsü kaldırılan alanlardan kaçı Hazine adına tescil edilmiş; kaçı satılmış, kiralanmış, tahsis edilmiş veya üzerinde irtifak hakkı kurulmuştur?”

“Cumhurbaşkanı kararıyla orman vasfından çıkarılan alanlardan kaçı TOKİ’ye, belediyelere, özel şirketlere, turizm yatırımcılarına, maden şirketlerine, enerji şirketlerine veya başka kamu/özel kurum ve kuruluşlara tahsis edilmiştir?”

“Taşlık, kayalık, makilik de orman ekosisteminin parçasıdır”

Bayhan, ormanın yalnızca sık ağaçlardan oluşan bir alan olmadığı vurgulandı. Taşlıklar, kayalıklar, açıklıklar, makilikler, dere yatakları, yaban hayatı geçiş alanları ve düşük kapalılığa sahip bölgelerin de orman ekosisteminin parçası olduğu ifade edildi. Bir alanın üzerinde yoğun ağaç bulunmamasının, onun ekolojik olarak değersiz olduğu anlamına gelmediğini belirterek şu soruları sordu:

“‘Fiilen orman vasfı taşımayan’, ‘taşlık’, ‘kayalık’, ‘verimsiz’ veya ‘yerleşim yeri oluşturulması uygun’ ifadeleri hangi bilimsel ve ekolojik ölçütlere göre belirlenmektedir? Bu değerlendirmeleri yapan kurul ya da uzman heyet kimlerden oluşmaktadır?”

“Bakanlığınız taşlık, kayalık, makilik, açıklık, dere yatağı, yaban hayatı geçiş alanı ve düşük kapalılığa sahip bölgeleri orman ekosisteminin parçası olarak kabul etmemesinin bilimsel ölçütü nedir?”

“Ekonomik krizin faturası doğaya mı kesiliyor?”

Bayhan, orman alanlarının Hazine taşınmazına dönüştürülmesiyle oluşan değer transferinin kamu yararına mı kullanıldığını, yoksa şirketlere ve sermaye gruplarına rant aktarımı mı yarattığını sordu.

Önergede şu ifadeler dikkat çekti:

“Ek 16. maddeyle orman alanlarının Cumhurbaşkanı kararlarıyla Hazine arazisine, Hazine arazilerinin de imar, satış, tahsis ve yatırım alanlarına dönüştürülmesi, ekonomik krizin yükünün emekçilerden sonra doğaya ve ortak yaşam alanlarına fatura edilmesi anlamına gelmemekte midir?”

Bayhan, Bakanlığa “Ormanları korunması gereken ekolojik varlıklar olarak mı, yoksa teşvik, vergi indirimi ve imtiyazlarla doyuramadığınız sermayeye kaynak yaratmak için kullanılacak inşaat, maden, enerji ve turizm rezerv alanları olarak mı görüyorsunuz?” diye sordu.

“Anayasa’nın ormanları koruma hükmü fiilen ihlal ediliyor”

Anayasa’nın 169. maddesinin devlete ormanları koruma ve orman sahalarını genişletme görevi verdiğini hatırlatan Bayhan, Ek 16. maddeyle ormanların koruma statüsünden çıkarılmasının Anayasa’nın amacını zayıflattığını belirtti.

Bayhan, Bakan Yumaklı’ya şu soruyu yöneltti:

“Anayasa’nın 169. maddesi devlete ormanları koruma ve orman sahalarını genişletme görevi vermektedir. Ek 16. madde ise orman alanlarının Cumhurbaşkanı kararlarıyla orman sınırları dışına çıkarılmasına olanak tanımaktadır. Bakanlığınız, bu uygulamanın Anayasa’nın 169. maddesiyle çelişmediğini hangi hukuki gerekçeye dayandırmaktadır? Ormanları korumakla yükümlü olan iktidarınız, Ek 16. madde eliyle kendi Anayasa’sını fiilen ihlal etmekte değil midir?”

"COP31’e hazırlanırken ormanlar sınır dışına çıkarılıyor"

Türkiye’nin 2026 yılında COP31’e ev sahipliği yapmaya hazırlandığını hatırlatan Bayhan, iktidarın uluslararası alanda iklim diplomasisi yürütürken içeride orman alanlarını Cumhurbaşkanı kararlarıyla Hazine taşınmazına dönüştürmesinin açık bir çelişki olduğunu söyledi.

Bayhan, önergesinde şu soruya da yer verdi:

“Bir yandan uluslararası iklim zirvesinde ‘iklim diplomasisi’ yürütülürken, diğer yandan yerel halkın su kaynaklarını, tarımsal üretimini, hayvancılığını, arıcılığını, ortak kullanım alanlarını ve yaşam hakkını doğrudan etkileyen orman alanlarının Hazine taşınmazına dönüştürülmesi açık bir çelişki değil midir?”