Tatil yok, geçim ve fazla mesai hesabı var: ‘Bayram eskidendi’

Adana’nın Seyhan ilçesine bağlı Meydan Mahallesi Bakımyurdu Caddesi’nde işçi durağında servis bekleyen metal iş kolunda çalışan işçilerle yaklaşan Kurban Bayramı’nı nasıl geçireceklerini konuştuk. Artan hayat pahalılığı, düşük gelirler ve çalışma zorunluluğu nedeniyle birçok emekçi için bayram, tatil ya da dinlenmeden çok fazla mesai, geçim hesabı ve evde geçirilen birkaç günden ibaret. “Bayram eskidendi” diyen işçi ve emekliler, ekonomik koşulların bayramı da değiştirdiğini söylüyor.

‘Çağırırlarsa mecbur çalışacağız’

Metal sektöründe mekanikçi olarak çalışan Ahmet ve Murat bayramın ilk iki günü tatil olduklarını ancak önceki tecrübelerine dayanarak siparişlerin çokluğu nedeni ile sonraki günler işe çağrılabileceklerini söylüyorlar. “İlk iki gün evdeyiz. Eğer üçüncü, dördüncü günü çalışma olursa mecburen gideceğiz, fabrikayı boş bırakmamak için” diyen Ahmet, Kurban Bayramı’nın uzun olması nedeniyle bazı günlerde nöbet usulü çalışmanın kaçınılmaz hale getirildiğini anlattı.

Tatil akraba ziyaretlerinden ibaret

Bayram mesailerinde normal mesaiden fazla aldıklarını ifade eden Ahmet, “Eski bayramlarla aynı olmuyor. Bir hafta önceden elbisemizi başucumuza koyup yatardık. Büyüdük, işçi olduk, çalışıyoruz artık. Bayram bizim için artık bayram namazından ibaret oluyor, sonra bitiyor. Başka da bir anlamı olmuyor” ifadelerini kullandı. Bayram tatili için kısa süreli plan yapabildiğini söyleyen Ahmet, bu bayramda memleketi Adıyaman’a gitmeyi düşündüğünü belirterek “Üç gün gidiyorum. Üçüncü gün akşam geri dönerim, ertesi gün işe giderim. Bir iki gün önceden izin alıyoruz. Bayram sonuna kadar onu değerlendiriyoruz. Akraba ziyareti yapacağız” dedi.

‘Emekliyim, çalışıyorum ama tatil planı yapamıyorum’

Aynı fabrikada çalışan Murat ise emekli olmasına rağmen çalışmaya devam ettiğini belirterek “Hemen hemen bir sene önce emekli oldum. Bayram tatilindeyiz ama evde geçiririz bayramı. Arife günü yarım gün, diğer dört gün bayram. Herhangi bir planımız yok” diyen Murat, tatil planı yapamamalarının temel nedeninin ekonomik koşullar olduğunu ifade etti.

Maddi nedenlerle plan bile yapmadıklarını ifade eden Murat, iki çocuğunun çalıştığını, kendisinin de emekliliğe rağmen çalışmayı sürdürdüğünü anlattı. “Daha önce de aynıydı. İşten güçten gidemiyorduk” diyen Murat, şehir dışı tatili için maliyet hesabı dahi yapmadıklarını söyledi.

‘Evde kalmak masraf, mecbur çalışacağım’

Bir hastanenin yemekhanesinde çalışan Salih isimli işçi, hem yaptığı iş gereği hem de artan hayat pahalılığı nedeniyle bayramda da çalışmak zorunda kaldıklarını dile getirdi. Tatil yapmak ister misin sorusuna “İstemem. Ekonomik şartlar belli. Mecbur çalışacağız. Evde kalmak masraf. Her şey pahalı. Yaşam şartları pahalandı artık. Mecbur yani. Her şey arttı, yaşam zorlaştı” ifadelerini kullandı.

Bayramda tatil yapmak isteyip istemediği sorusuna ise ekonomik zorunluluklara dikkat çekerek cevap veren Salih, “İşin gerçeği çalışmaya mecburuz. Hayat pahalı. Masraf çok. Bir ekmek alıyoruz, 18 lira. 3 ekmek alsak 54 lira yapıyor. Akşamı da var 110 lira sadece ekmek parası. Bunun yanında bakliyatı, diğer ihtiyaçları var. Günde 1000 lira gidiyor. Ondan dolayı mecburen çalışıyorum” ifadelerini kullandı.

‘Bayram eskidendi, şimdi insanlar geçim derdinde’

Artan hayat pahalılığı, geçim sıkıntısı ve değişen yaşam koşulları üzerinden konuşan Yahya isimli emekli, bugün emeklilerin bayramı eski yıllardaki gibi yaşayamadığını söyledi. “Bayramlar eskidendi” diyen Yahya, “Benim bildiğim bayramlar bundan 25-30 yıl evveldi. Şimdi bayram diye bir şey kalmadı. Türkiye’nin ekonomisi değişti, alışverişi değişti, her şey değişti. Biz buralarda sürünüyoruz. Öyle insanlar var ki çöpten topluyor. İnsanlar geçinemiyor. Ben bu memleketin bir çocuğu olarak her şeyden memnunum ama bu yönetimden memnun değilim” dedi.

Bayramların özellikle çocuklar ve torunlar açısından da eskisi gibi yaşanamadığını söyleyen Yahya, “Yedi tane torunum var. Her birine bayram harçlığı vermeye kalksan ciddi para tutuyor. 4 bin lira ikramiyeyi 7’ye bölsen bir şey yapmıyor. Bu gençliğe ne vereceksin, nasıl yapacaksın?” diye sordu.

‘Bir emekli ailesini alıp tatile gidemez’

Bugünün ekonomik koşullarında bir işçi ya da emeklinin ailesiyle tatile çıkmasının mümkün olmadığını söyleyen Yahya, ulaşım ve temel tüketim harcamalarındaki artışın yaşamı zorlaştırdığını belirterek “Bir taksiye bindim, eşim rahatsızlandı. Taksi 580 lira… Emekli tatile gidemez abi. Nereden gidecek? Benim köyüm şurada 50 kilometre uzaklıkta. Kişi başı 150 lira. 4 kişi gidiş geliş 1200 lira. Ne yapacağız şimdi? Nasıl uğraşacağız? Ben 75 yaşındayım, eşim 68 yaşında. Eve elma alıp getiremiyoruz. Eti unuttum. Karşıda kasap vardı dayanamadı iflas etti” dedi.

Hatice isimli işçi ise maddi imkansızlıklardan dolayı tatil planı yapamadıklarını belirterek “Aldığımız aylık ancak evimize, faturamıza yetiyor. Ancak geçimimizi sağlayabiliyoruz. Çok zor” dedi.