‘Nerde o eski bayramlar’ sözünün temeli yoksulluk

Kurban Bayramı’na günler kala tekstil iş kolunda çalışan işçilerle bayram sürecini konuşuyoruz. Herkesin dilinde olan “Eski bayramlar kalmadı artık” cümlesi işçilerin birçoğunun genel değerlendirmesi haline gelmiş görünüyor. Bayramların eskisi gibi olmayışının esas faktörleri ekonomi ve sosyal bağların zayıflaması üzerine değerlendiriliyor.

“Önceden kurban kesemeyen çok çok azdı, kesemeyen olursa da eşi dostu el birliği ile ona destek olurdu” diyor yaşça büyük bir işçi. Sözünün devamında ise “Şimdi ekonomi çok kötü. Birçok kişi kurbanlık alamıyor. Ya da almak için çok uzun zaman önce para biriktirmeye, fazla mesaiye kalmaya başlıyor. Aynı zamanda çevremiz, eşimiz, dostumuz, fabrikada birlikte çalıştığımız arkadaşımız bu bayram et yiyebilecek mi yiyemeyecek mi bilmiyoruz. İnsanlar çok fazla bireyselleştiler” diyor.

Genel olarak Kayseri’de büyükbaş hayvanın hissesi 35-45 bin TL, küçükbaşın ise 15-25 bin TL aralığında olduğu ifade ediliyor. Kurban keseceğini ifade eden işçiler maaşları ile para biriktirerek çok mümkün olmayacağını fazla mesai, ek işler gibi durumlarla kurbanlık alabildiklerini söylüyor. Küçükbaş ve en ucuzundan dahi olsa kurban kesmesi gerektiğini, çünkü evde çocukların bayram dışında et yiyemediğini ifade eden birçok işçi de söz konusu.

İşçilerin büyük çoğunluğu bayramda köylerine dahi gitmekte zorlandıklarını ifade ediyor. “Tatile gidebiliyor musunuz?” sorusuna ise “Ne tatili? Çocuklara birkaç bayramlık kıyafet alırsak mutlu oluyoruz” diyor. Kurban Bayramı’nda şeker, tatlı almadıklarını söylüyorlar. Ekstra masraf haline geldiğini ifade ediyorlar.

‘Çoğunluk borçla kurban kesiyor’

Kayseri – Kurban Bayramı öncesi artan hisse fiyatları, işçi ve emekçilerin bütçesini zorluyor. Görüştüğümüz besiciler ve işçiler, birçok yurttaşın kurbanı kredi kartı ve borçla alabildiğini, temel motivasyonun ise “Eve et girmesi” olduğunu anlattı.

Görüştüğümüz bir besici, “Çoğunluk kredi kartına taksit yaptırıp kurban kesiyor. İnsanlar senede bir kez de olsa dolaba et girsin, ailemiz kısa süre de olsa et yesin diye düşünüyor. Kesenlerin çoğu bu şekilde hareket ediyor. Dişi malda hisse fiyatı 30-40 bin lira arasında, erkek malda ise 40-50 bin lira arasında değişiyor. Fiyatlar bu kadar yüksekken asgari ücretlilerin işi zor” dedi.

‘Kamu işçileri bayrama girmiyor’

15 yıldır askeri iş kolunda çalışan bir işçi ise yüksek fiyatlar nedeniyle yurt dışı vekaletini tercih ettiğini belirterek, “Hisse fiyatları çok yüksek. Bu yüzden Diyanet Vakfı üzerinden yurt dışına kestirmeyi tercih ettim, daha düşük maliyetli. Zaten her şey ateş pahası. Ailemize et yedirmekte zorlanıyoruz. Ülke her geçen gün daha kötüye gidiyor” diye konuştu.

Kamuda iki yıldır çalışan bir işçi de kurban kesemediğini söyleyerek, “Ben kesemiyorum çünkü kurban fiyatları çok yüksek. Kamu işçilerinin çoğu ya borçla kesiyor ya da hiç kesmiyor. Zaten geçinmekte zorlanıyoruz. Bu ay itibarıyla yüzde 27 vergi kesintisine girdik. Eskiden kamu işçilerine gıptayla bakılırdı ama içine girince kamu işçilerini de bitirdiklerini gördüm” ifadelerini kullandı.

Sekiz yıldır kamuda çalışan başka bir işçi ise kredi kartı taksitiyle kurban kestireceğini anlatarak, “Kredi kartına taksit yapan bir kasap buldum, kurbanı ona kestireceğim. Çevre baskısı nedeniyle kesmek zorundayım. Her geçen gün alım gücümüz düşüyor. Çocuklarımıza et yedirmekte zorlanıyoruz. Aslında bu yüzden kurban kesiyorum” dedi.