'Mutlak butlan' kararı dünya basınında nasıl tartışıldı?

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36’ncı Hukuk Dairesi, Özgür Özel’in genel başkan seçildiği 2023’teki CHP 38’inci Olağan Kurultayı’nı iptal etti. Eski CHP genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun göreve iadesine karar verilmesinin ardından dünya basınında daha çok ekonomik sonuçlar üzerinden yorumlansa da çeşitli medya kuruluşları bu adımın Türkiye demokrasisinde “ciddi geri adım” ve “şok etkisi” olarak nitelendirdi.

Rusya ve Çin medyasında ekonomik yorum ağırlığı

Rus medyası mahkeme kararının ekonomik piyasalara olan ani etkiye ve muhalefet üzerindeki adli baskılara odaklandı. Finversia gibi bazı Rus basın organları bu gelişmenin Türkiye borsasını etkilediğini, İstanbul borsasının temel endeksi BIST100'ün akşam saatlerinde yüzde 6 oranında değer kaybettiğini bildirirken, “Türkiye ekonomisi şoklara karşı dayanıklıdır, ancak Ankara istikrarı korumak için önlemler almaya devam edecektir” ifadelerine yer verdi.

Profil-News gibi Rusya’da analiz ve haber siteleri, kararı, Ekrem İmamoğlu'nun tutukluluk süreciyle de birleştirilerek Erdoğan’ın rakiplerini saf dışı bırakma hamlesi olarak yorumladı.

Çin medyasında mahkeme kararı Batı veya Rus basınına kıyasla çok daha belirgin bir şekilde ekonomik şok ve finansal piyasalardaki türbülans ekseninde haberleştirildi. Hong Kong merkezli South China Morning Post, mahkeme kararını “Türkiye’nin en eski siyasi oluşumuna ciddi darbe” olarak adlandırdı.

ABD basınında “muhalefete baskı” yorumu

ABD medyasında da ekonomi, iç politikada demokrasi tartışması odağında ilerledi. Amerika Birleşik Devletleri merkezli Associated Press, “Türk mahkemesi ana muhalefet partisi liderinin görevden alınması kararıyla partiye yeni bir darbe indirdi” derken, New York Times, “Türk mahkemesinin kararı Erdoğan muhalifleri için yeni sorun anlamına geliyor” dedi. ABD merkezli Ortadoğu haberleri ve makaleleriyle öne çıkan Al-Monitor, “mutlak butlan” kararının, muhalefet üzerindeki baskıların son örneklerinden biri olarak değerlendirildiğini ele aldı.

Bloomberg ise Borsa İstanbul'daki yüzde 6'lık çöküşe odaklanarak “Türkiye’de mahkeme muhalefet liderini görevden aldı; karar piyasaları çökertti” ifadelerine yer verdi. Piyasalarda ve yatırımcı çevrelerinde siyasi belirsizlik kaygısının arttığı ifade edilen haberde, Türkiye’de hukuk devleti ve demokratik kurumlara ilişkin tartışmaların yeniden öne çıktığı vurgulandı.

Avrupa basınında “tam otoriterliğe geçiş” yorumu

Avrupa’da da benzer bir tablonun yanı sıra Türkiye demokrasisinde “geri adım” tartışması daha çok öne çıkıyordu. Financial Times gibi haber merkezleri piyasalarda yaşanan şoka dikkat çekerken, Erdoğan’ın “ipleri sıktığı”na dair yorumda bulundu. Birleşik Krallık merkezli Middle East Eye, kararı “ana muhalefet liderliğinin askıya alınması” olarak duyurdu.

Reuters, bu olayı Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın karşısındaki siyasi rakiplerine indirilmiş yeni bir darbe olarak yorumladı. Liberation’da “Türkiye'de demokrasi daha da geriliyor. Bu, son bir buçuk yıldır soruşturmalar ve tutuklamalarla sarsılan ülkenin en eski siyasi örgütü için bir başka darbe oldu” diyerek mahkeme kararını “darbe” olarak nitelendirdi.

The Guardian, yargı kararının 2028 seçimleri öncesinde Erdoğan'a rakip olabilecek tüm figürleri (İmamoğlu dahil) bertaraf etme projesinin bir parçası olduğu belirtildi.

Almanya merkezli DW ise “Türk mahkemesi Erdoğan’a destek olacak şekilde muhalefet liderini görevden aldı” diyerek Türkiye’de yargı işleyişini sorgulayan bir tutum sergiledi. Euronews ise mahkeme kararını “kargaşa” olarak nitelendirdi.

İran’da medya sessiz kaldı, Arap basını yorumsuz

İran medyasında rejime yakın medya kuruluşları CHP’ye yönelik mahkeme kararına 22 Mayıs öğle saatlerine kadar yer vermedi. Devrim Muhafızlarına bağlı Tasnim Haber Ajansı “Tuhaf bir hamleyle, Erdoğan'ın en büyük muhalefet partisinin iç seçimlerinin sonuçlarını iptal ederek Özel'i görevden aldı” haberi yayımlandıktan dakikalar sonra yayından kaldırıldı. İran rejimine muhalif medya ise bu kararı Erdoğan’ın “diktatörlüğe doğru attığı yeni bir adım” olarak değerlendirdi.

Arap medyasında da genellikle tarafların demeçleriyle yorumdan kaçınan haberler dikkat çekti. Katar merkezli Al Jazeera, “Türk mahkemesi ana muhalefet partisinin liderini görevden aldı” diyerek yorumdan kaçınırken Sky News, tarafların demeçlerine yer verdi.

 

 

(Dış Haberler)