Çilek tarlaları birer birer satılıyor: 'Tarlamın yanına villa yapılmasına katlanamıyorum'

İzmir — İzmir’in çilek ihtiyacının yarısını karşılayan Menemen Emiralem’deki üreticiler, zorlu ekonomik koşullar nedeniyle çilek üretmek yerine tarlalarını satışa çıkarmaya başladı. Araziler, dönümü 2 milyon liradan hobi bahçesi ya da villa yapmak isteyenlere satılıyor. Domates, salatalık, marul üretilen bereketli topraklarda da konut inşaatları ve hobi bahçelerinin sayısı katlanarak artıyor.

Emiralem’de suyu ve elektriği olan bir dönüm tarlanın fiyatı 2 milyon lira. İmarı olan 400 metrekarelik bir arsa 9 milyon liradan satılıyor. Kasabaya daha çok İstanbul ve Ankara’dan gelen gelir düzeyi yüksek kişiler yerleşiyor.

Türkiye’nin en lezzetli çileklerinin üretildiği Emiralem’de 20 yıldan bu yana çiftçilikle uğraşan Hakan Fidan, bu yıl çilek fiyatının geçen yıllara göre daha iyi olduğunu, ama maliyetin geçen yıla göre katlanarak arttığını söyledi:

“Çileği kabzımala 110-120 liradan veriyoruz. Ama mevsim gereği üretim azaldı. En çok çilek ürettiğimiz mart ayında fiyat 50-60 liraydı. Şimdi fiyat yüksek ama çilek azaldı. 120 liranın yüzde 12’si rüsum olarak kesiliyor, gerisi bize kalıyor.

Masrafımız çok. 50 kilogramlık bir torba gübrenin fiyatı bin 500 lira oldu. Geçen yıl yarısı kadardı. Çilek toplayan kadınların günlük yevmiyesi bin 250 lira. Çilek fidesi parayı peşin öderseniz 7,5 lira, vadeli alırsanız 10 lira. 1 kilogram sera naylonu 150 lira. 100 metrekare serayı örtmek için yaklaşık 25 bin lira ödüyoruz.”

“Üreticinin elde ettiği gelir kendi karnını doyurmaya ancak yetiyor”

Bu şartlara sadece ek geliri olanların dayanabildiğini belirten Fidan, geçmişle bugünü şöyle karşılaştırıyor; “Eskiden Emiralem’de çilek, salatalık, domates, biber üreten çiftçiler ürünlerini sattıktan sonra evlendireceği çocuğu varsa ürün geliriyle masraf edip evlendirir, yuvasını kurmasına yardımcı olurdu. Şimdi üreticinin elde ettiği gelir kendi karnını doyurmaya ancak yetiyor. Bu yüzden çiftçi başka çaresi kalmadığından çocuk evlendirmek için toprağını parça parça satmaya başladı.

Günümüzde sadece düğün masrafı 1 milyon lira. Evlenecek çift eşya alacak, ev tutacak yerleşecek. Bunun sonucunda verimli topraklarımız hızla villa sitelerine, hobi bahçelerine dönüşüyor. Ben tarlamın yanı başına üç katlı villa yapılmasına katlanamıyorum. Ama bu kasabada yaşayanların başka çaresi yok.”

“Güzelim tarlalar konut alanlarına dönüşüyor”

Mandalina üreticisi, bölgenin yerlisi emekli Albay Mehmet Çoban ise arsasını satıp parasını bankaya yatıranların, çilek üretiminden çok daha fazla gelir elde ettiklerini söyledi. Çoban, “Mandalina üreten bir arkadaşımın eline ilk kez bu yıl 1 milyon 200 bin lira geçmiş. Bir bankayla anlaştı. Ayda 46 bin lira faiz alıyor. Niye mandalina üretsin? Şimdi çoğu çiftçimiz tarlasını satıp parasını faize yatırıyor. Ne çapayla ne gübreyle ne işçiyle uğraşıyor. Hayatı boyunca kazanamayacağı parayı, hiç yorulmadan, oturduğu yerde banka faizinden kazanıyor. O güzelim tarlalar da konut alanlarına dönüşüyor” dedi.

Orta halli artık ev alamaz

Emiralem kasabasında yıllardır emlakçılık işiyle uğraşan Metin Uysal ise arazisini satışa çıkaranların sayısının son yıllarda giderek arttığını söyledi. Uysal şöyle konuştu:

“Tarlalar, suyu ve elektriği varsa dönümü 2 milyon liradan satılıyor. İmar geçen yerlerde arsalar da çok pahalı. 400 metrekarelik arsaya 9 milyon lira isteyen var. Orta halli insanların bu paraları ödeyip buralardan arsa alması, üzerine ev yapması çok zor. Bankalar yüksek faizle çok sınırlı miktarda konut kredisi veriyor. Yani banka kredisiyle ev alamazsınız.

Bu yüzden Emiralem’de doktorlar, mühendisler ve avukatlık yapanlar buradan arazi alıp ya hobi bahçesi olarak kullanıyorlar ya da villa yaptırıyorlar. Bunların büyük kısmı da İzmir dışından, İstanbul’dan ya da Ankara’dan buraya gelip yerleşiyor. Son dönemde Emiralem’deki arazilerle çok villalı siteler yapan müteahhit firmalar ilgilenmeye başladı. Eskiden çilek üretilen tarlalarda birkaç ay içinde villa sitelerinin yükseldiğini görüyoruz. Bu manzara herkesi üzüyor ama ekonomik şartların getirdiği durum böyle.”

Ahmet Engin Yavuz kimdir?

1980 yılında gazetecilik mesleğine başladı. Ekspres, Yeni Asır, Bulvar, Günaydın, Sabah, Birgün ve Dokuz Eylül gazetelerinde muhabir, editör ve temsilci olarak görev yaptı. İzmir Yerel Haber ve Karaburun’un Sesi gazetelerini yönetti.