AİHM'den Ayla Akat Ata kararı: Türkiye hak ihlalinden mahkum edildi

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Kürt siyasetçi Ayla Akat Ata'nın 2016 yılında siyasi faaliyetleri gerekçe gösterilerek tutuklanmasının hukuka aykırı olduğuna karar verdi. Mahkeme, Ata'nın başvurusunda Türkiye'yi mahkum etti.

Kürt siyasetçi ve HDP Eski Milletvekili Ayla Akat Ata, 26 Ekim 2016’da Amed Büyükşehir Belediyesi önünde yapılan bir basın açıklaması sırasında gözaltına alınmıştı. Ayla Akat Ata hakkında Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından "Terör örgütü kurma veya yönetme" iddiasıyla soruşturma başlatıldı. Savcılık, Ayla Akat Ata'nın Demokratik Toplum Kongresi (DTK) içindeki faaliyetlerini, katıldığı toplantı ve gösterileri, yaptığı konuşmaları ve dijital medya paylaşımlarını suçlama konusu yaptı. Soruşturma kapsamında Ayla Akat Ata'nın söz konusu edilen tüm siyasi faaliyetleri dosyada suç gerekçesi olarak gösterilirken, iddianamede de delil olarak yer aldı. 

Altı ay tutuklu kaldı

Ayrıca Ayla Akat Ata'nın, kapatılan Özgür Kadın Kongresi (KJA) yöneticisi olduğu ve "terör örgütü propagandası" yaptığı iddia edildi. 30 Ekim 2016’da Diyarbakır 1’inci Sulh Ceza Hakimliği, Ata’nın tutuklanmasına karar verdi. Ata, yaklaşık altı ay tutuklu kaldıktan sonra 4 Mayıs 2017’de tahliye edildi.

AİHM'den karar: Siyasi faaliyet suç sayılamaz

Mezopotamya Haber Ajansından (MA) yer alan habere göre Ata, tutuklanmasının hukuka aykırı olduğu ve siyasi faaliyetleri nedeniyle hedef alındığı nedeniyle AİHM'ye başvurdu. AİHM, 12 Mayıs 2026 tarihli kararında, Ata’nın tutuklanması için yeterli somut delil bulunmadığına ve ifade özgürlüğüyle kişi özgürlüğü haklarının ihlal edildiğine hükmetti.

AİHM kararında, Ata’ya yöneltilen suçlamaların temelini DTK içindeki siyasi faaliyetler, katıldığı toplantılar, yaptığı konuşmalar ve dijital medya paylaşımlarının oluşturduğunu belirtildi. Mahkeme, bu faaliyetlerin büyük ölçüde siyasi nitelikte olduğuna dikkat çekerek, şiddet çağrısı içermeyen konuşmaların ve demokratik faaliyetlerin “terör örgütü yöneticiliği” iddiasına dayanak yapılamayacağını vurguladı.

 
"Tutuklama hukuka aykırı"

AİHM, Ata'nın tutuklanması için gerekli olan makul şüphe koşulunun somut delillerle ortaya konulamadığını belirtti. Kararda, yerel mahkemelerin Ata’nın sözleriyle isnat edilen suç arasında açık bir bağ kuramadığı, sadece siyasi açıklamalarını ve toplantılara katılımını sıralamakla yetindiği ifade edildi. Bu nedenle Mahkeme, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5/1 maddesinin ihlal edildiğine karar verdi.
 
Mahkeme, Ata’nın yaklaşık altı ay süren tutukluluğunun devamına ilişkin kararların da ilgili ve yeterli gerekçeler içermediğini belirtti. AİHM’ye göre kaçma veya delilleri karartma riski ortaya konulmadığı gibi, adli kontrol gibi daha hafif tedbirlerin neden yetersiz kalacağı da açıklanmadı. Bu nedenle AİHS’nin 5/3 maddesinin de ihlal edildiği sonucuna varıldı.

 
"İfade özgürlüğü ihlal edildi" 

AİHM, Ata’nın tutuklanmasının siyasi konuşmaları ve açıklamaları nedeniyle gerçekleştiğine dikkat çekerek, bunun ifade özgürlüğüne müdahale oluşturduğunu belirtti. Mahkeme, hukuka aykırı bir tutuklamanın ifade özgürlüğüne getirilen meşru bir sınırlama olarak kabul edilemeyeceğini kaydetti ve AİHS’nin 10’uncu maddesinin ihlal edildiğine hükmetti.

(Politika Servisi)