EMO’dan Suudi Arabistan enerji anlaşmasına tepki: Milletvekillerine 'reddedin' çağrısı

Elektrik Mühendisleri Odası (EMO), Türkiye ile Suudi Arabistan arasında imzalanan ve toplam 5 bin MW kapasiteli yenilenebilir enerji projelerini kapsayan iş birliği protokolüne tepki gösterdi. EMO, anlaşmayı “enerjide yeni kapitülasyon anlaşması” olarak nitelendirerek milletvekillerine çağrıda bulundu.

EMO yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan ile imzalanan anlaşmanın yasalaşma sürecinin hızlandırıldığı ve 13 Mayıs Çarşamba günü TBMM Dışişleri Komisyonu gündemine alınacağı belirtildi. Açıklamada, “Cumhuriyetin 102. yılında TBMM’yi ve tüm milletvekillerini bu tarihsel süreci tersine çevirecek anlaşmalara karşı durmaya ve ikili anlaşma formuyla TBMM’ye getirilecek olan kanun tekliflerini reddetmeye çağırıyoruz” denildi.

EMO açıklamasında, Sivas ve Taşeli adıyla kurulacak toplam 2 bin MW kapasiteli güneş enerji santralleri için Suudi sermayeli şirkete 30 yıl süreli alım garantisi verileceği, ücretsiz arazi tahsisi yapılacağı ve geniş vergi muafiyetleri tanınacağı ifade edildi.

Açıklamada, “Benzer hükümler ve alım garantileri içeren bir anlaşma 2023 yılında Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile de imzalanmış; ancak Osmanlı’nın çöküş döneminde yabancı yatırımcılara tanınan kapitülasyonlara benzer koşullar barındırması nedeniyle eleştirilerek TBMM gündemine alınmamış ve yasalaştırılamamıştır” denildi.

EMO, Türkiye’nin kısa ve orta vadede elektrik üretim krizi yaşamadığını belirterek, “Ülkemizin mevcut elektrik üretim kapasitesi ve planlanan yatırımlarla olası tüketim artışlarını da karşılayacak düzeydedir, hatta ciddi bir arz fazlası da söz konusudur” dedi. Açıklamada, söz konusu yatırımların EÜAŞ tarafından yerli kaynak ve mühendislik birikimiyle gerçekleştirilebileceği savunuldu.

“Toplam maliyet 6 milyar Euro’ya yaklaşacak”

EMO’nun açıklamasında Faz 1 kapsamında yer alan Sivas ve Taşeli GES projeleri için Euro bazlı 30 yıllık alım garantisi verildiği belirtildi. Buna göre Sivas GES için ilk 5 yıl boyunca MWh başına 47,5 Euro, sonraki 25 yıl boyunca ise 23,415 Euro ödeme yapılacağı kaydedildi. Taşeli GES projesinde ise ilk 5 yıl için 47,5 Euro, sonraki 25 yıl için 19,950 Euro alım fiyatı belirlendiği ifade edildi.

EMO, santrallerin yıllık ortalama verim hesabına göre Sivas GES için 30 yılda yaklaşık 1,31 milyar Euro, Taşeli GES için ise 1,17 milyar Euro ödeme yapılacağını belirtti. Açıklamada, “Yalnızca Faz 1 kapsamındaki bu iki projenin ülkemize toplam maliyeti yaklaşık 2,5 milyar Euro’yu bulacaktır. Faz 2 için ise 3,7 milyar Euro ek maliyet oluşacağı ve bu anlaşmanın toplam yükünün 6 milyar Euro’ya yaklaşacağı öngörülebilir” denildi.

EMO, anlaşma kapsamında Suudi şirkete ücretsiz arazi tahsisi yapılacağını, irtifak, mera vasıf değişikliği ve orman izinleri gibi işlemlerin EÜAŞ tarafından karşılanacağını belirtti. Açıklamada, “Üstelik alımlar ‘al ya da öde’ esasına dayalı olarak gerçekleştirilecektir; ihtiyaç olmasa da ödeme yapılacaktır” ifadelerine yer verildi.

Şirketlere kurumlar vergisi teşviki uygulanacağı, ithal ekipmanların gümrük vergisi, KDV ve ÖTV’den muaf tutulacağı belirtilen açıklamada, şirketlerin tüm hesaplarını Euro üzerinden tutabileceği ve ödemelerini Euro ile yapabileceği kaydedildi. Ayrıca proje kapsamında yabancı personel çalıştırılmasına otomatik izin verileceği ifade edilerek, “Uyuşmazlıkların çözümünde yerli yargı yerine uluslararası tahkim mekanizmalarının (ICSID) yetkilendirileceği, yüksek korumalı ve eşine az rastlanır bir statü sağlanmaktadır” denildi.