Urzat Otomotiv işçilerinin sorunları Meclis gündeminde: 'İşçilere ait ödenmeyen maaş, ihbar tazminatına ilişkin adım atılacak mı?'

Emek Partisi (EMEP) Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili İskender Bayhan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından cevaplandırılması talebiyle verdiği soru önergesinde işten atılan Çin sermayeli Urzat Otomotiv / SWM işçilerinin ödenmeyen maaş, ihbar tazminatına ilişkin bir işlem yapılıp yapılmadığını sordu.

“İşçiler ciddi mağduriyet yaşıyor”

Urzat Otomotiv / SWM fabrikasında çalışan ve işten çıkarılan çok sayıda işçinin ücret, ihbar tazminatı ve sosyal haklarının ödenmediğine ilişkin ciddi mağduriyetler yaşadığını belirten Bayhan; “Söz konusu fabrikanın, Çin merkezli Shineray Group bünyesindeki SWM Motors’un Türkiye’deki üretim ve montaj faaliyetlerini yürüttüğü; üretimin “Knock-Down (KD)” modeli üzerinden gerçekleştirildiği kamuoyuna açık şirket açıklamalarında açıkça ifade edilmektedir” dedi.

Fabrika tarafından yapılan açıklamalarda Türkiye’nin;

• Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği ilişkisi sayesinde maliyet avantajı sunduğu,
• Çin’den doğrudan ithalata uygulanan ek vergilerin KD montaj modeliyle aşılabildiği,
• Türkiye’nin Balkanlar ve Avrupa pazarı için bölgesel üretim ve ihracat üssü olarak değerlendirildiği,
• Yatırım kararlarının devlet teşvikleri ve desteklerine bağlı olduğu’nun

özellikle vurgulandığına dikkat çeken Bayhan şunları söyledi; “Yine Çin sermayeli tekelin kendi açıklamalarına göre Eskişehir’de kurulan fabrikanın yıllık on binlerce araç üretim kapasitesi hedefiyle faaliyet yürüttüğü, üretimin Urzema Holding ortaklığıyla Urzat Otomotiv üzerinden organize edildiği belirtilmektedir. ”Bu sömürü modeli nedeniyle işçiler hak kayıpları yaşıyor”

Kamu kaynaklarının, teşvikler, halktan toplanan vergilerle karşılanan vergi avantajları ve gümrük muafiyetleriyle desteklenen bu sömürü modelinin arkasında işçilerin ise ağır hak kayıpları yaşadığına işaret eden Bayhan, işçiler tarafından aktarılan şu bilgileri paylaştı;

• Kasım 2025 sonrası yoğun işe alımlar yapılmış, ancak Şubat 2026 itibarıyla parça parça işten çıkarmalar başlamıştır.
• Yaklaşık 78 işçinin çalıştığı fabrikada çalışan işçi sayısının kısa sürede 20’lere kadar düştüğü ifade edilmektedir.
• İşçilerin önemli bölümünün ücretleri, ihbar tazminatları ve yemek ücretleri aradan aylar geçmesine rağmen ödenmemiştir.
• İşçilere sürekli “haftaya yatırılacak” denilmesine rağmen ödemelerin yapılmadığı belirtilmektedir.
• İşçilerin fabrika sorumlularına ulaşmaya çalıştığında telefonlarının açılmadığı, farklı numaralardan arandığında ise geçiştirici cevaplar verildiği ifade edilmektedir.
• Fabrikada günlük 10 saati aşan çalışma süreleri ve yoğun mesai uygulamalarının bulunduğu aktarılmaktadır.
• Çok sayıda işçinin baskı ve güvencesizlik nedeniyle istifa etmek zorunda kaldığı belirtilmektedir.
• İşçilerin sendikaya üye yapıldığı ancak yaşanan hak gasplarına karşı etkili bir mekanizma işletilmediği yönünde ciddi şikayetler bulunmaktadır.
• Fabrikada ücretlerin düzensiz ve parçalı yatırıldığı, işçiler arasında farklı ödeme uygulamalarının bulunduğu ifade edilmektedir.

“İşçilerin temel hakları hiçe sayılıyor”

Ortaya çıkan tablonun Türkiye’nin ucuz iş gücü, teşvikler, vergi avantajları ve gümrük kolaylıkları üzerinden uluslararası sermaye için bir sömürü üssüne dönüştürülürken, işçilerin temel haklarının da hiçe sayıldığını gösterdiğine vurgu yapan Bayhan; “Bir yandan devlet destekleri, yatırım teşvikleri ve üretim kolaylıkları sağlanmakta; diğer yandan işçiler ücretlerini alamamakta, tazminatları ödenmemekte ve kitlesel işten çıkarmalarla karşı karşıya bırakılmaktadırlar” ifadelerini kullandı.

Bayhan’ın Bakan Işıkhan’ın cevaplandırmasını istediği sorular

1. Söz konusu fabrikada son 1 yıl içerisinde Bakanlık müfettişleri tarafından herhangi bir denetim gerçekleştirilmiş midir? Gerçekleştirildiyse sonuçları nelerdir?
2. Urzat Otomotiv / SWM fabrikasına ilişkin Bakanlığınıza ulaşmış ücret gaspı, mobbing, fazla mesai, ödenmeyen tazminatlar ve toplu işten çıkarma şikayetleri bulunmakta mıdır?
3. İşçilere ait ödenmeyen maaş, ihbar tazminatı ve diğer hak edişlere ilişkin herhangi bir idari işlem başlatılmış mıdır?
4. Fabrikada gerçekleştirilen kitlesel işten çıkarmaların İş Kanunu’ndaki toplu işten çıkarma hükümlerine uygunluğu incelenmiş midir?
5. Günlük çalışma süreleri ve fazla mesai uygulamalarının İş Kanunu’na uygun olup olmadığı denetlenmiş midir?
6. Urzat Otomotiv / SWM yatırımına sağlanan teşvik, vergi indirimi, SGK desteği, yatırım katkısı, gümrük muafiyeti veya kamu destekleri nelerdir?
7. Kamu teşviklerinden yararlanan kapitalistlerin işçi ücretlerini ödememesi durumunda teşviklerin iptaline ilişkin herhangi bir yaptırım mekanizması bulunmakta mıdır?
8. Çin sermayeli otomotiv yatırımlarında uygulanan KD montaj modelinin işçi hakları ve çalışma koşulları açısından özel bir denetim mekanizması bulunmakta mıdır?
9. İşçilerin sendikalaşma süreçlerinde baskı, işten çıkarma veya mobbing uygulanıp uygulanmadığı araştırılmış mıdır?
10. İşçilerin mağduriyetlerinin giderilmesi ve ödenmeyen haklarının tahsil edilmesi için Bakanlığınız hangi adımları atacaktır?
11. Türkiye’de yatırım yapan tüm kapitalistler hangi ülke sermayesine ait olursa olsun, işçilerin ücretini zamanında ödemek, yasal haklarını eksiksiz karşılamak ve çalışma yaşamına ilişkin mevzuata uymak zorunda değil midir?
12. Kamu kaynakları ve teşviklerle büyüyen kapitalistlerin işçileri aylarca ücret alamaz hale getirmesi kabul edilemez bir durumdur. Çalışma Bakanlığı olarak Urzat Otomotiv işçilerinin hakları ve alacakları konusunda müdahil olacak mısınız?