MEB protokolü ve 'manevi rehberlik' Meclis gündeminde: 'Maneviyatlaştırma' politikasının hukuki gerekçesi nedir?

DEM Parti İstanbul Milletvekili Kezban Konukçu, Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) Uluslararası Eğitimciler Derneği (ULUED) ile yaptığı protokol kapsamında okullarda kullanıldığı iddia edilen “Muallimin Manevi Rehberi” adlı içeriklere ilişkin soru önergesi verdi.

Milletvekili Konukçu, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin’in yanıtlaması istemiyle verdiği önergede, ULUED ile yapılan protokolün içeriği, kullanılan materyallerin pedagojik uygunluğu ve okullara gönderilen içeriklerin hukuki dayanağı gibi başlıklarda açıklama talep etti.

Konukçu, "Hayat bilgisinden fen bilimlerine, Türkçe ’den sosyal bilgilere, fizikten kimyaya, biyolojiden coğrafyaya Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli esas alınarak hazırlandığı belirtilen, bilimsellikten uzak dini metaforların yer aldığı Muallimin Manevi Rehberi yayınında, öğretmenlerden, derslerin uygun bölümlerinde bu manevi çıktılara vurgu yapmaları, hatta gerekirse konuyu tüm derse yayarak anlatılmasını öngören bilimsel eğitim açısından son derece vahim örnekler ortaya çıkmaktadır" dedi.

Konukçu, eğitim materyallerinin hazırlanmasında kullanılan kurumların liyakat kriterlerini, içeriklerin hangi kurul tarafından onaylandığını ve söz konusu uygulamaların Anayasa’nın laiklik ilkesiyle uyumunu da sorguladı.

Konukcu önergesinde şu sorulara yanıt aradı:

1. Basına ve kamuoyuna yansıyan, pozitif bilim derslerinin dini referanslarla işlenmesini öngören uygulamalar Bakanlığınızın bilgisi ve onayı dahilinde midir?
2. ULUED adlı yapı ile Bakanlığınız arasında iddia edildiği gibi resmi bir protokol bulunmakta mıdır? Bulunmakta ise protokol imzalanan ULUED hangi liyakat ve uzmanlık kriterlere göre seçilmiştir?
3. Anayasa’nın laiklik ilkesine, Milli Eğitim Temel Kanunu’na ve bilimsel eğitim standartlarına aykırı olan bu "maneviyatlaştırma" politikasının hukuki gerekçesi nedir?
4. Bakanlığınızın eğitim materyallerinin hazırlanmasında liyakati ve pedagojik yeterliliği tartışmalı bağlantılı yapılardan yararlanmasının gerekçesi derneğin cemaat bağları ve başkanının kutuplaştırıcı söylemlerinin Bakanlığınızın "eğitimde nitelik" vizyonuyla nasıl bağdaşmaktadır?
5. Bakanlığınız tarafından bu uygulamalar kapsamında okullara gönderilen yazılar, yönergeler, eğitim materyalleri, kitapçıklar veya sunumlar var mıdır? Varsa bu belgeler kamuoyu ile paylaşılacak mıdır?
6. “Muallimin Manevi Rehberi” adlı içerikler hangi kurul ve komisyonların onayıyla okullara dağıtılmıştır? Bu içerikleri hazırlayan kadroların akademik ve pedagojik yetkinlikleri nelerdir?
7. Matematik, fizik, kimya ve biyoloji gibi pozitif bilim dallarının öğretimine dini dogmaların eklenmesinin bilimsel dayanağı nedir? Bu konuda uluslararası eğitim standartları (PISA vb.) dikkate alınmış mıdır?
8. Söz konusu içeriklere dair bir pedagojik risk analizi yapılmış mıdır? Yapıldıysa, bu değerlendirme hangi bağımsız akademik kurumlar tarafından raporlanmıştır?
9. Matematik, kimya ve fizik gibi pozitif bilim dallarının öğretimine "manevi rehberlik" adı altında dini dogmaların eklenmesinin bilimsel dayanağı nedir?
10. Türkiye’deki çok inançlı toplumsal gerçeklik göz önüne alındığında; sadece tek bir dinin ve mezhebin yorumunu esas alan bu rehber, Bakanlığınızca farklı inançlara sahip öğrencilerin Anayasal haklarının ihlali ve inançsal bir asimilasyon dayatması olarak yorumlanmakta mıdır? Bakanlığınız çok inançlı toplum yapısını yok sayan bu yaklaşımı hangi anayasal ve hukuki dayanakla savunmaktadır? Bu yaklaşım, Anayasa’nın "din ve vicdan hürriyeti" ile "kanun önünde eşitlik" ilkelerinin ihlali değil midir?
11. Geçmişte cemaat ve tarikat bağlantılı yapıların eğitim süreçlerine dahil edilmesiyle yaşanan istismar vakaları ve pedagojik facialar ortadayken; Bakanlığınızın denetim yetkisini ULUED gibi yapılara devretmesi, çocukların fiziksel ve ruhsal güvenliği açısından bir risk teşkil etmiyor mu? Olası bir hak ihlalinde hukuki sorumluluk Bakanlığınızda mı yoksa ilgili dernekte mi olacaktır?
12. Eğitim fakültelerinden mezun olmuş, pedagojik formasyon almış binlerce eğitim emekçisi varken; derslerin "manevi bağlantılarını" kurma görevinin liyakati belirsiz dış yapılar ve dernekler eliyle yürütülmesi, eğitim emekçilerinin mesleki uzmanlığına yönelik bir hakaret değil midir? Bu durum, Bakanlığınızca öğretmenlerin sınıf içindeki özerkliğine müdahale anlamına gelmemekte midir?
13. Bakanlığınızın bütçesi ve kamuya ait okul binaları, bilimsel ve laik eğitimi savunan sivil toplum örgütlerine kapalıyken; neden sadece belirli bir dini-ideolojik görüşü temsil eden derneklere tahsis edilmektedir? Bu derneklere aktarılan kamu kaynaklarının miktarı nedir ve bu derneklerin okullardaki faaliyetleri hangi bağımsız mekanizmalar tarafından denetlenmektedir?
14. Pozitif bilimlerin dini referanslarla harmanlanarak sunulması, Türkiye’nin de taraf olduğu evrensel eğitim standartlarına ve Eğitimde Bilimsellik ilkesine ne derece uygundur?
15. Bakanlığınızın temel önceliği çocukların nitelikli bilimsel eğitim alması iken; okullarda güvenlik, beslenme, temizlik, öğretmen açığı ve altyapı sorunları çözülmeden ideolojik yönlendirmelerle eğitim politikası yürütülerek kamu kaynaklarının bu tür ideolojik projelere harcanması "hizmetin gerekliliği" ilkesine uygun mudur?
16. Bakanlığınız döneminde bilimsel eğitimden uzaklaştırılan ve dini referanslarla şekillendirilen uygulamalara ilişkin kaç adet proje, protokol ve müfredat değişikliği yapılmıştır? Bunların listesi nedir? Bu projelerin toplam bütçesi ne kadardır?