BES panelinde sosyal güvenliğin tasfiyesi tartışıldı: '5510 ile emeklilik hakkı budandı'

Ankara - Büro Emekçileri Sendikası (BES) tarafından düzenlenen “Yoksulluk, Geleceksizlik, Güvencesizlik ve Sosyal Güvenliğin Tasfiyesi” başlıklı panelde, sosyal güvenlik sistemindeki dönüşümün emekçiler üzerindeki etkileri tartışıldı. Panelde konuşan Prof. Dr. Gaye Burcu Yıldız, Bülent Falakoğlu ve Prof. Dr. Selçuk Candansayar, özellikle 5510 sayılı yasa sonrası emeklilik haklarında yaşanan kayıplara, güvencesiz çalışmanın yaygınlaşmasına ve ekonomik programların emekçiler üzerindeki sonuçlarına dikkat çekti.

Panelin açılışında konuşan BES Genel Başkanı Özer Avanaş, sosyal güvenliğin sistematik biçimde tasfiye edildiğini belirterek, “Ülkedeki güvencesizleşmenin ve kamu güvencesinin nasıl ortadan kaldırıldığını konuşacağız. İş yerlerinde başlayan çalışmalarımız devam ediyor. Bu çalışmaların akademi ile buluşması çok kıymetli” dedi.

“5510 ile emekli aylıkları düşürüldü”

“Kamu görevlilerinin emeklilik hakları açısından 5510 sayılı SSGSS Kanunu ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu karşılaştırması” başlıklı sunumu yapan Gaye Burcu Yıldız, 2008 sonrası yürürlüğe giren 5510 sayılı yasanın kamu emekçileri açısından ciddi hak kayıplarına yol açtığını söyledi. Yıldız, 2008 öncesinde kamu görevlilerinin 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu’na tabi olduğunu, 1 Ekim 2008 sonrası göreve başlayanların ise 5510 sayılı yasa kapsamına alındığını belirtti. Böylece aynı işi yapan kamu emekçileri arasında iki farklı emeklilik rejimi oluştuğunu ifade etti.

5510 sayılı yasa hazırlanırken “norm birliği” ve “tek çatı” söylemlerinin öne çıkarıldığını kaydeden Yıldız, uygulamada eşitlemenin hakların yükseltilmesiyle değil, aylık bağlama oranlarının düşürülmesiyle yapıldığını dile getirdi. Yıldız, “Eşitlik hiçbir zaman daha kötü koşullarda eşitlenme anlamına gelmez. Ancak burada herkesin aylığından kısılarak bir eşitleme yoluna gidildi” dedi. 5434 ve 5510 arasındaki temel farklara değinen Yıldız, 5434’te kadınlar için 20, erkekler için 25 hizmet yılının yeterli olduğunu; 5510’da ise kadın ve erkek ayrımı olmaksızın 9 bin prim günü şartı getirildiğini aktardı. Emeklilik yaşının da kademeli biçimde 65’e çıkarıldığını belirten Yıldız, yeni sistemde aylık bağlama oranlarının ciddi biçimde düştüğünü ifade etti.

5434 sayılı yasada 25 yıllık hizmet için yüzde 75 aylık bağlama oranı uygulanırken, 5510’da her yıl için yüzde 2 oran üzerinden hesaplama yapıldığını söyleyen Yıldız, bunun emekli aylıklarında ortalama yüzde 30-35’lik kayba yol açacağını belirtti. “25 yıllık bir memur 5434’e göre 30 bin lira emekli aylığı alıyorsa, 5510’a göre bu rakam 20-22 bin liraya düşüyor” diyen Yıldız, özellikle alt ve orta kademe memurların büyük kayıp yaşayacağını, üst kademe memurlarda ise farkın yüzde 40’lara kadar çıkabileceğini söyledi.

“Üç ekonomik programın ortak sonucu ucuz emek oldu”

“Türkiye ekonomisi ve sosyal güvenliğin tasfiyesi” başlıklı oturumda konuşan Bülent Falakoğlu ise Türkiye’de uygulanan ekonomik programların ortak sonucunun emekçilerin yoksullaştırılması olduğunu söyledi.

Falakoğlu, 2000’li yıllardan itibaren uygulanan farklı ekonomi programlarının biçimsel olarak değişse de aynı sonuca çıktığını belirterek, “Üç programdır günün sonunda sadece ucuz emeğe dönüşüyoruz” dedi. Kemal Derviş dönemindeki programda yabancı sermaye çekebilmek için TL’nin değerli tutulduğunu ve bunun sonucunda emeğin ucuzlatıldığını söyleyen Falakoğlu, daha sonra uygulanan eski Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati’nin ekonomi programlarında ise düşük faiz ve değersiz TL politikasıyla ihracatın artırılmasının hedeflendiğini ancak emekçilerin yine yoksullaştığını ifade etti.

Bugün uygulanan Mehmet Şimşek programında da ücretlerin baskılandığını belirten Falakoğlu, “Kurlar enflasyondan düşük, faizler yüksek tutuluyor. Ücretler baskılanıyor çünkü program bunu gerektiriyor. Sonuç yine yoksullaşma oldu” diye konuştu. Ekonomi programlarıyla birlikte iş yasalarının da patronlar lehine dönüştürüldüğünü ifade eden Falakoğlu, taşeron sisteminin yaygınlaştırıldığını, esnek ve güvencesiz çalışmanın kalıcı hale getirildiğini söyledi. “Mezarda emeklilik geldi, kamuda sözleşmeli ve geçici çalışma yaygınlaştı” diyen Falakoğlu, sosyal güvenlik sistemindeki dönüşümün Türkiye kapitalizminin yeniden yapılandırılmasıyla bağlantılı olduğunu ifade etti.

“Çalışıyor görünüyoruz ama aslında işsiziz”

İktidarın düşük işsizlik söylemlerini de eleştiren Falakoğlu, resmi verilerin gerçek tabloyu yansıtmadığını belirtti. Türkiye İstatistik Kurumu’nun iş aramayanları ve güvencesiz çalışanları işsiz saymadığını söyleyen Falakoğlu, Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu verilerine göre gerçek işsizliğin çok daha yüksek olduğunu ifade etti. Falakoğlu, “Bir saat çalışanı istihdam edilmiş sayıyorlar. Geçici işte çalışanı işsiz kabul etmiyorlar. Böylece insanlar çalışıyor görünüyor ama aslında güvencesiz ve açlık sınırında yaşıyor” dedi.

“Ancak bir örgütlenmiş yapı ruhsal krizi ortadan kaldırabilir”

“Çaresizlik, Geleceksizlik ve Yoksullaşma” başlıklı oturumda konuşan Prof. Dr. Selçuk Candansayar ise sosyal güvencesizliği yarattığı psikolojik yıkımı “çaresizlik hastalığı” olarak tanımlayarak, bu durumu bireyin "fiziksel, ruhsal, sosyal koşulları değiştirmek için elinden hiçbir şey gelememesiyle yüzleşmesi" şeklinde ifade etti. Dr. Candansayar, Türkiye'de doktorundan maden işçisine kadar çalışan insanların 19. yüzyıl işçi sınıfına çok benzediğini vurgulayarak, eğitim, iş, ve sağlık alanlarındaki güvencesizlik politikalarıyla insanların devletin yurttaşına sunması gereken bir zorunluluk olma fikrinden uzaklaştırdığını belirtti. Bireysel çıkış yollarının tıkandığı bu tabloda, kronikleşen ruhsal ve ekonomik yıkımdan kurtulmanın yolunun örgütlenme olduğunu belirten Dr. Candansayar, “40 yıldır Türkiye'de herkes ‘Sen tek başınasın, bütün dünya sana karşı ama işini tutturursan ve otoriteye yakın olursan yırtma şansın çok yüksek’ ideolojisiyle zehirlenmiş durumda ve bu ideolojinin götürebileceği yerin neresi olduğunu görüyoruz. Tek tek bireylerin buradan çıkma şansları yok. Ancak bir örgütlenmiş yapı ruhsal krizi ortadan kaldırabilir” ifadelerini kullandı.

Panelde yapılan konuşmalarda, sosyal güvenlik sistemindeki dönüşümün yalnızca emeklilik değil çalışma yaşamının tamamını etkileyen yapısal bir dönüşüm olduğu vurgulandı.

(Evrensel)