ABD'nin Hürmüz müdahalesi: Hiçbir şeyi değiştirmeyecek

ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğaz’ındaki İran kontrolünü zayıflatmak için pazartesi günü başlattığı duyurulan “özgürlük projesi”, bölgede mahsur kalan kargo gemilerini ABD ordusunun eşliğinde Boğaz’dan geçirmeyi hedefliyor. ABD’nin bu girişimi Boğaz’da çatışmalara neden oldu. Vurulan İran gemilerinde en az 5 kişinin öldüğü açıklandı.

Öte yandan ABD eskortluğunda, Danimarkalı nakliye tekeli Maersk’in gemilerinden biri pazartesi günü Hürmüz Boğazı’ndan geçti. Ancak uzmanlar bunun, tıkanıklığı giderme konusunda “okyanusta bir damla”dan ibaret olduğu fikrinde.

Bağımsız tanker sahiplerini ve işletmecilerini temsil eden bir ticaret kuruluşu olan Intertanko’nun genel müdürü Tim Wilkins, BBC Radio 4’e verdiği demeçte, bunun “çok sıkı koşullar altında sıkı bir şekilde eskort edilen tek bir gemi” olduğuna dikkat çekti.

ABD’nin İsrail ile birlikte İran’a başlattığı savaş nedeniyle bölgede sıkışıp kalan diğer gemiler için ise şu yorumu yaptı:

“Bu durum hiçbir şeyi dramatik bir şekilde değiştirmeyecek. Yerinde yapılandırılmış bir konvoy veya koordinasyon mekanizması yok. Bu nedenle üyelerimiz basitçe şu temel soruları soruyor: Bu geçişleri kim başlatıyor? Geminin adına yetkililerle kim iletişim kuruyor? Ve elbette, çok önemli bir soru: Bir gemi geçiş sırasında İran güçleri tarafından durdurulursa ne gibi bir yedek plan var? Bunlar, gemi sahiplerinin sorduğu ve gemilerindeki mürettebatla görüştüğü kritik sorular.”  

"Tek yol İran'la anlaşma"

Yine BBC’ye konuşan Eski İngiltere Güvenlik Danışmanı Lord Ricketts da Hürmüz’deki son gelişmelerin ardından ABD ile İran arasındaki ateşkesin “ipin ucunda” olduğunu söyleyerek, “yüzlerce” geminin mahsur kaldığı ve savaştan önce her gün düzinelerce geminin geçtiği göz önüne alındığında, ABD’nin ticari gemileri su yolundan geçirmek için hazırladığı planın başarılı olacağından şüpheli olduğunu belirtti. “Her bir gemiyi eskort etmeleri imkansız” diyen Ricketts, sadece bir veya iki geminin vurulmasının, denizcilik sektörünün “güvenli geçiş olasılığına olan tüm güvenini kaybetmesine” yeteceğini ekledi. Güvenilir geçişi sağlamanın “tek yolunun” İran ile bir anlaşma yapmak olduğunu söyledi.

"Son derece riskli"

Londra’daki Chatham House’un uluslararası güvenlik programında araştırmacı olan Nitya Labh da “son derece riskli” olarak tarif ettiği ABD müdahalesi için şu yorumda bulundu:

“Bence yaşananlar gerginliği oldukça artırıyor; bu durum, ABD’nin boğazın yeniden açılması koşulları konusunda müzakereye yanaşmadığını gösteriyor.”

Trump'ın “özgürlük projesi”nin bazı gemileri boğazdan çıkarmayı başarsa bile, “Bu en iyi ihtimalle geçici bir rahatlama olacak” diyen Labh, bu kritik su yolunu açmak için daha sürdürülebilir bir çaba gerekeceğine dikkat çekti.

(Dış Haberler)