DEM Parti'li Bozdağ’dan 1 Mayıs tepkisi: 'Kolluk işkence yasağını ihlal etti'

İşçi Sınıfının Uluslararası Birlik Mücadele Dayanışma Günü 1 Mayıs'ta Taksim’e yürümek isteyenlerin polis müdahalesiyle karşılaşması ve gözaltına alınmasını DEM Parti Ağrı Milletvekili Dr. Heval Bozdağ Meclis gündemine taşıdı. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin cevaplaması istemiyle soru önergesi veren Bozdağ, “İşkence ve kötü muamele yasağı, hiçbir koşulda istisnası olmayan mutlak bir haktır. 1 Mayıs 2026 tarihinde ortaya çıkan görüntüler, bu yasağın ihlal edildiğini açıkça ortaya koymuştur. Sorumluların, emir ve talimat zincirinin, kanunsuz emir veren ve uygulayanların, suç işleyen kolluk görevlilerinin ortaya çıkarılması Bakanlığın sorumluluğudur” dedi.

“Şiddet uygulanarak gözaltına alındılar”

1 Mayıs’ta Anayasa ile güvence altına alınmış olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını kullanmak ve İstanbul'da Taksim Meydanı’na yürümek isteyen yurttaşlara yönelik kolluk müdahaleleri doğrudan işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiğinin görüntüler ve tanıklıklarla kamuoyuna yansıdığını hatırlatan Bozdağ, “Taksim Meydanı’na yürümek isteyen yurttaşlara Beşiktaş ve Mecidiyeköy başta olmak üzere birçok noktada şiddetli polis müdahaleleri gerçekleşmiş, yüzlerce kişi kolluk tarafından şiddet uygulanarak gözaltına alınmıştır” diye konuştu.

“Bir yurttaşın nefes alması engellendiği görüldü”

Kamuoyunda geniş biçimde dolaşıma giren çok sayıda görüntünün içeriğine dikkat çeken Bozdağ, olayları şu şekilde sıraladı:

• “Bir yurttaşın yere yatırılarak boynuna baskı uygulandığı ve nefes almasının engellendiği,
• Biber gazı insan sağlığını tehlikeye atan zehirli bir kimyasalken ve doğrudan insanların yüzü hedef alınarak sıkılması hukuka aykırı iken; çok sayıda yurttaşa sıfıra yakın mesafeden, doğrudan yüzleri hedef alınarak biber gazı sıkıldığı,
• Herhangi bir direnç göstermeyen kişilerin şiddet uygulanarak, sürüklenerek ve darp edilerek gözaltına alındığı,
• Açık zorunluluk halleri dışında her türlü kelepçe uygulamaları işkence ve diğer kötü muamele yasağının ihlali iken, ters kelepçenin istisnai bir tedbir olmaktan çıkarılarak yaygın ve cezalandırıcı bir yöntem olarak kullanıldığı açık biçimde görülmektedir.”

“Gözaltı işlemleri keyfi şekilde kullanıldı”

Bu uygulamaların, yalnızca ölçülülük ilkesinin değil Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan işkence ve kötü muamele yasağının ve TCK 94’ün ihlali olduğunu vurgulayan Bozdağ, “Aynı zamanda bu fiillerin işlendiği müdahalelerde, görüntülerde de görüldüğü üzere, görev alan kolluk görevlilerinin önemli bir kısmının yüzlerinin tamamen kapalı olduğu, ayırt edilebilir sicil/kask numarası taşımadığı, bu numaraların tespit edilemediği görülmektedir. Bu durum, işkence ve kötü muamele uygulayan kolluk görevlilerinin soruşturulmasını da zorlaştıran, adeta imkânsız hale getirmek için uygulanmış bir durum olarak görünmektedir. Öte yandan yüzlerce yurttaşın gözaltına alınıp büyük çoğunluğunun kısa süre içinde serbest bırakılması, gözaltı işlemlerinin cezalandırma ve caydırma amacıyla keyfi biçimde kullanılmış olduğunu da göstermektedir” ifadelerini kullandı.

“İşkence yasağının istisnası yok”

İşkence ve kötü muamele yasağı, hiçbir koşulda istisnası olmayan mutlak bir hak olduğuna vurgu yapan Bozdağ, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’ye şu soruları yöneltti:

1. Anayasal hakların kullanılması suç değilken, 1 Mayıs 2026 tarihinde yapılan gözaltıların hukuki dayanağı ve zorunluluğu nedir?
2. Kolluk kuvvetlerine, toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkını kullanan yurttaşlara yönelik müdahale konusunda verilen açık talimatlar nelerdir? Bu talimatlar kimler tarafından verilmiştir?
3. Biber gazı kullanımına ilişkin mevzuatta açıkça yer alan “yakın mesafeden ve doğrudan yüz hedef alınarak kullanılmama” kuralına rağmen, bu yasağın ihlal edildiği görüntüler ve uygulayan kolluk görevlileri hakkında herhangi bir işlem başlatılmış mıdır ya da başlatılacak mıdır?
4. Kamuoyunda en çok tepkiye neden olan ve Mecidiyeköy’de kaydedildiği belirtilen görüntüde, dağılmakta olan gruptaki bir kadının yüzüne, çok yakın bir mesafeden doğrudan ve keyfi bir biçimde biber gazı sıkan kolluk görevlisi tespit edilmiş midir ya da edilecek midir? Hakkında herhangi bir işlem başlatılacak mıdır?
5. 1 Mayıs günü kullanılan kimyasal gaz miktarı nedir? Bu gazların kullanımına ilişkin emir kim tarafından verilmiştir?
6. Yere yatırılmış bir kişinin boynuna baskı uygulanması ve nefes almasının engellenmesine ilişkin görüntüler hakkında Bakanlığınızca herhangi bir soruşturma başlatılmış mıdır? İşkence yasağını ihlal eden kolluk görevlisi tespit edilmiş midir?
7. Direnç göstermeyen yurttaşlara yönelik darp, sürükleme ve şiddet uygulandığını gösteren videolar hakkında bugüne kadar kaç kolluk görevlisi hakkında işlem yapılmıştır?
8. Müdahalelerde görev yapan kolluk görevlilerinin yüzlerini kapatmasının, sicil/kask numarası taşımamasının nedeni nedir? Buna hangi mevzuat izin vermektedir? Bu uygulama bir talimat doğrultusunda mı gerçekleştirilmiştir? Bu talimatı kim vermiştir?
9. 1 Mayıs 2026 günü yaşanan müdahalelere ilişkin olarak başlatılmış idari ve adli soruşturma var mıdır? Varsa bu soruşturmaların sayısı kaçtır? Bu soruşturmaların kaçı doğrudan kötü muamele ve işkence iddialarını kapsamaktadır?
10. Gözaltı sırasında ve sonrasında kötü muameleye maruz kalındığını beyan eden başvuru sayısı kaçtır?