Çanakkale’nin içme suyu kaynağında maden tehdidi: Bilirkişi heyeti 'ÇED Olumlu' kararının iptalini istedi

Çanakkale - Çanakkale’nin tek içme suyu kaynağı olan Atikhisar Barajı’nın koruma alanında Koza Altın AŞ tarafından gerçekleştirilmesi planlanan altın ve gümüş madeni projesine karşı yürütülen hukuki süreçte kritik bir gelişme yaşandı. Serçiler ve Terziler köyleri arasında kurulması öngörülen "Karapınar Altın-Gümüş Madeni" projesine verilen "ÇED Olumlu" kararının iptali istemiyle açılan davada, mahkemeye sunulan bilirkişi raporu projenin çevre üzerindeki risklerini gözler önüne serdi.

Bilimsel eksiklikler ve yöntem hataları

17 Eylül 2025 tarihinde verilen ÇED kararına karşı Çanakkale Belediyesi, TEMA, Ziraat Mühendisleri Odası ve çok sayıda çevre-ekoloji örgütü ve derneğin müdahil olduğu davalar kapsamında hazırlanan rapor, projenin bilimsel eksikliklerle dolu olduğunu ve kamu yararı taşımadığını ortaya koydu. Proje sahasının baraja sadece 1.400 metre mesafede olması ve su toplama havzası içinde yer alması en büyük endişe kaynağı idi.

İçme suyu havzası ve yer altı suları risk altında

Farklı disiplinlerden dokuz kişilik uzman heyetin hazırladığı bilirkişi raporunda, meteorolojik değerlendirmeler dışındaki tüm mühendislik alanlarında projenin ciddi sakıncalar barındırdığı vurgulandı. Raporda, teknik bilgi ve deneyim gerektiren uygulamalarda bilimsel yaklaşım hatalarının yapıldığı, koruma tedbirlerinin nasıl alınacağı konusunda büyük belirsizliklerin bulunduğu ifade edildi. Uzmanlar, projenin hayata geçirilmesi durumunda Atikhisar Barajı, orman ekosistemi, yer altı suları ve bölgedeki flora-fauna üzerinde telafisi güç tehditler oluşacağını belirterek, ÇED kararının iptal edilmesinin uygun olacağı görüşünü mahkemeye sundu.

Deprem ve heyelan uyarısı

Jeolojik açıdan yapılan incelemelerde ise bölgenin hareketli zemin yapısı nedeniyle yüksek deprem riski taşıdığı, kayaç yapısının asidik olması sebebiyle kimyasal risklerin bulunduğu ve yüksek geçirimli yapının su kirliliğine davetiye çıkardığı tespit edildi. Atikhisar Barajı’nın orta ve uzun mesafeli koruma alanlarını kapsayan bu projede, yer altı suyu rejiminin bozulacağı ve kirlilik yayılımının kontrol edilemeyeceği uyarısı yapıldı.

40-50 kuş türünden ÇED raporunda sadece ikisinin adı var

Ayrıca, bölgedeki kuş türlerinin tespitinde dahi ciddi eksiklikler olduğu, 40-50 civarında su kuşuna ev sahipliği yapan alanda ÇED raporunda sadece iki türün zikredilmesinin yetersiz bir incelemeye işaret ettiği belirtildi.

İptal edilen proje yeniden gündemde

Yeni adı Türk Altın İşletmeleri olan Koza Altın İşletmeleri’nin söz konusu projesi için daha önce 2017 yılında verilen ilk ÇED Olumlu kararı, 2020 yılında mahkeme tarafından iptal edilmişti. O dönem mahkeme, "Atikhisar Barajı’nın dibinde bu projenin gerçekleşemeyeceğini" ve "kamu yararı bulunmadığını" hükme bağlamıştı.

Ancak şirket, ÇED sürecini yenileyerek projeyi tekrar gündeme gertirdi ve 17 Eylül 2025 tarihinde Bakanlıktan yeniden onay aldı. Bunun üzerine Çanakkale Belediyesi, çevre ve meslek örgütleri (Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği, Ziraat Mühendisleri Odası vb.) ve Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından toplam 5 ayrı dava açıldı. Eskişehir'deki davalar ehliyet yönünden reddedilse de, Çanakkale Belediyesi'nin açtığı dava kapsamında mahkeme bilirkişi incelemesine karar kılınmıştı.

Çanakkale Belediyesi ve Su Yaşam Adalet Koalisyonu, bilirkişi raporu ile ilgili yaptığı açıklamada, bu rapor doğrultusunda mahkemeden ivedilikle yürütmeyi durdurma ve nihai iptal kararı beklediklerini kamuoyuna duyurdu.