Mera alanlarını korumak isteyenlerden 160 bin lira istendi

İzmir – TOKİ’nin Menemen Doğaköy’de mera ve sit alanına yapmayı planladığı “Sosyal Konut” projesine karşı 47 Doğaköylü tarafından açılan davada mahkeme, bilirkişi ve keşif ücretini 160 bin lira olarak belirledi. Bugün (30 Nisan) ödenmesi gereken miktar için köylüler dayanışma başlattı.

Menemen İlçesi Doğaköy Mahallesi 101 ada 8 ve 9 parsellerde, TOKİ Başkanlığı tarafından yapılması planlanan konutlar için Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının verdiği, “çevresel etki değerlendirmesi olumlu” kararı vatandaşlar tarafından yargıya taşındı. Ancak mahkeme; proje alanında keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verirken, davacı köylülerden 30 Nisan’a kadar 160 bin lira mahkeme avansı talep etti.

Askı süreci beklenmeden proje başladı

Menemen Kaymakamlığı tarafından 4 Şubat 2026 tarihinde “ÇED olumlu kararı”nın tebliğ edildiği askı süreci beklenmeden, hukuka aykırı olarak arazide çalışma başlatılmıştı. Tarım ve hayvancılık yapan yöre halkı gelişmelere tepki gösterirken, 12 ay kurumayan göletin proje kapsamında suyu boşaltılarak başka bir çevre sorununa imza atılmış oldu. 47 köylünün başlattığı hukuk mücadelesinde, mahkemenin 160 bin lira para talep etmesi köylüler tarafından tepkiyle karşılandı.

Hayvancılık bitme noktasına gelecek

Projenin gerçekleşmesi durumunda yaşanacak riskler ise şu şekilde:

• TOKİ proje alanındaki meranın ortadan kalkmasıyla bölge köylerde 500’ü büyükbaş olmak üzere toplam 4 bin 300 hayvanın otlaması zora girecek hayvancılık bitme noktasına gelecek.
• 2017 yılında tarımsal sit ilan edilen Gediz Büyükovası ve Dumanlıdağ’da korunması gereken flora ve faunaya sahip değerli ekolojik alanlar zarar görecek.
• Bu alanlarda bahçe bitkileri (sebze), bağcılık, meyve ve zeytin tarımı olumsuz etkilenecek.
• İzmir 2 No’lu Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 17 Haziran 2025 kararıyla 1. derece arkeolojik sit tescilleri proje alanı ve çevresini kapsayan proje, bu bölgede telafisi mümkün olmayan zararlara neden olacak.

Hak arama sürecine engel

Avukatlar dava ücretleri ile yurttaşların mahkemeye erişim hakkının elinden alındığına dikkat çekerken, masrafların adli yardım kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Geçtiğimiz aylarda gazetemize konuşan Avukat Arif Ali Cangı “Çevre davalarının hiçbir mali külfeti olmadan açılabilmesi gerekir. Ancak, daha çok idari dava olarak açılan çevre davalarında davanın reddedilmesi ya da kaybedilmesi halinde avukat olmayan idarenin temsilcilerine dahi avukatlık ücreti hükmedilir bir duruma geldi. Bu, hak arama süreçlerinde önemli bir engel” demişti.

Polen Ekoloji Kolektifi de çevre davalarında belirlenen yüksek bilirkişi ücretlerinin hak aramanın önünü keserek, “Şirketlerin projelerini kamusal denetimden kaçırmaya hizmet ettiğini” aktarmıştı.

İzmir Barosu, mahkeme tarafından istenen bilirkişi ve keşif ücretlerinin yalnızca ekonomik bir külfet olmadığını, Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan hak arama özgürlüğünün ve 56. maddesinde korunan çevre hakkının ihlali anlamına geldiğini belirtmişti.

Doğayı savunmak için binlerce lira isteniyor

• Mayıs 2025’te Gümüşhane’nin Aksu köyünde Yıldızlar Holding bünyesindeki SSS Madencilik tarafından yapılmak istenen siyanürlü altın madenciliği projesine karşı açılan bir dava için mahkeme 94 bin TL bilirkişi ücreti tayin etmişti.
• Ergene derin deşarj projesine karşı 18 yurttaşın açtığı davada bilirkişi ücretleri 1 buçuk milyonu buldu. 2021 yılından bu yana Çorlu Asliye Hukuk Mahkemesinde süren davada, ilk olarak 150 bin TL’ye yakın bilirkişi ücreti ödendi. Ardından tekrar keşif yapılmasına karar verildi ve keşif ücreti olarak 1 milyon TL + KDV ile kimyasal analizler için 296 bin 520 lira istendi. Böylece Marmara’daki kirliliğin önüne geçmek için mücadele eden 18 yurttaşa, verdikleri hukuki mücadele karşısında 1 buçuk milyona yakın masraf çıktı.
• Sinop halkının, Sinop Nükleer Güç Santrali davasında ödemek zorunda olduğu bilirkişi ücreti 800 bin TL’yi aştı.
• İstanbul’a ihanet olarak adlandırılan Kanal İstanbul’a karşı açılan onlarca davada keşif ücreti 1 milyon TL’ye yaklaştı.
• İzmir Bayraklı’da ormanlık alan dışına çıkarılan bölgenin davasında bilirkişi keşfi için 180 bin TL istendi.