Tosya'da maden talanına karşı çifte dilekçe: 'Hukuka aykırı sondajlar durdurulsun, hatalı ÇED dosyası iptal edilsin'

Kastamonu – Kastamonu’nun Tosya ilçesinde, Hekimhan Madencilik A.Ş tarafından Devrez Vadisi'nde yürütülen maden arama faaliyetlerine karşı yöre halkı ve çevre örgütleri harekete geçerek resmi itirazlarını sundu. Hem bölge sakinleri hem de Devrez Havzası Doğa ve Yaşamı Koruma Derneği (DEVREZDER) tarafından Kastamonu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne sunulan kapsamlı dilekçelerde, sahada ÇED süreci olmadan fiilen başlatılan sondajların acilen durdurulması ve eksik/hatalı bilgilerle dolu Proje Tanıtım Dosyası'nın (PTD) iptal edilmesi talep edildi.

ÇED süreci tamamlanmadan yapılan 40 sondaj için yerinde denetim talebi

Yurttaşlar tarafından sunulan şikâyet ve ihbar dilekçesinde, şirketin 2025 yılı nisan ayından bu yana sahada yaklaşık 40 adet sondaj çalışması yaptığı ve bu işlemlerin yasal ÇED süreci tamamlanmadan gerçekleştirildiği vurgulandı. Faaliyetlerin sadece basit bir yüzeysel arama olmadığı; ormanlık alanlara, sulak alanlara, çeltik tarlalarının dibine ve özel mülkiyet alanlarına yollar açılarak platformlar kurulduğu ve doğrudan fiili müdahalede bulunulduğu belirtildi.

Bölge halkı, idarenin masa başında evrak incelemekle yetinmemesini, sahada ivedilikle yerinde denetim yapılarak hukuka aykırı bu faaliyetlerin tespit edilmesini ve derhal durdurulmasını talep etti. Ayrıca, şirketin 12 Mart 2026 tarihinde yaptığı mecburi ÇED başvurusunun, sahada aylar öncesinden başlatılan bu yasadışı faaliyetleri sonradan meşrulaştırmak için kullanılamayacağı, sorumlular hakkında Çevre ve Maden Kanunu uyarınca işlem yapılması gerektiği ifade edildi.

DEVREZDER uyardı: “ÇED dosyası gerçekleri ve evlere olan 35 metrelik mesafeyi gizliyor”

 

Devrez Havzası Doğa ve Yaşamı Koruma Derneği (DEVREZDER) Yönetim Kurulu Başkanı Emin Çelik imzasıyla Kastamonu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne sunulan kapsamlı itiraz dilekçesinde ise Hekimhan Madencilik'in hazırlattığı ÇED başvuru dosyasındaki (PTD) büyük çelişkiler ve eksiklikler tek tek haritalarıyla birlikte sıralandı. Şirket yerleşime etkilerin az olacağını iddia etse de, dilekçeye göre ÇED alanı sınırı Ortalıca Köyü'ndeki bir konuta sadece 35 metre, Karaköy'deki bir konuta ise 45 metre mesafede bulunuyor. Neredeyse köylerin içine kurulan ve 250-400 metre gibi ciddi derinliklere inen sondaj kuyularının; gürültü, toz, trafik ve yeraltı su zonlarının birbirine karışması gibi çok büyük halk sağlığı riskleri taşıdığı ifade edilerek acil ölçüm planları talep ediliyor.

Meralar, ormanlar ve 187 endemik bitki türü yok sayıldı

Şirketin dosyasında "Mera Kanunu kapsamında alan bulunmamaktadır" denilmesine karşın, bölgede Karaköy, Acıkavak ve Halkoluğu yaylalarının fiilen mera olarak kullanıldığı dilekçede vurgulandı. PTD’deki skandallardan bir diğeri ise flora raporunda ortaya çıktı. Şirket riskli tür olmadığını ileri sürerken, Tosya Orman İşletme Müdürlüğü'nün resmi raporlarında Kösdağ şefliği dâhil bölgede 961 bitki türü ve 187 endemik tür bulunduğu, ayrıca Bern Sözleşmesi ve IUCN listelerine göre korunan türler olduğu açıkça belirtiliyor. Üstelik arama yapılan alan, geyik ve karacaların hedef tür olduğu "Çorum Kargı Kösdağ Yaban Hayatı Geliştirme Sahası" ile idari sınırlarla bölünemeyecek bir ekolojik bütünlük içerisinde yer alıyor.

İçme suları ve 500 yıllık Tosya pirinci doğrudan tehdit altında

Dilekçede en dikkat çeken tespitlerden biri de su kaynakları ve tarıma yönelik oldu. Karaköy ve Ortalıca köylerinin içme ve kullanma suyunun tamamı, doğrudan maden ruhsat sahası içerisinde yer alan kaynaklardan sağlanıyor. Şirket raporunda "tarım alanı yoktur" dese de, sunulan uydu haritaları ÇED alanının 500 yıllık coğrafi işaretli Sarıkılçık Tosya pirincinin ekildiği çeltik tarlalarına yalnızca 300 metre mesafede olduğunu kanıtlıyor.

Bölgedeki çeltik üretiminin tek sulama kaynağı olan Devrez Çayı'na maden faaliyetleri neticesinde sızacak asit maden drenajı, sondaj çamuru ve ağır metallerin, sürekli su içinde yetişen hassas çeltiği doğrudan zehirleyeceği ve Kızılırmak havzasındaki gıda güvenliğini yok edeceği uyarısı yapılıyor.

Projede deprem ve taşkın riski unutuldu

Son olarak, projenin aktif Kuzey Anadolu Fay Hattı'na yalnızca 6.9 kilometre mesafede olduğu hatırlatılarak, deprem anında veya aşırı yağışlarda yaşanacak sızıntı, taşkın ve heyelan risklerine karşı proje-özel acil durum planlarının dosyaya eklenmesi ve mevcut haliyle eksik olan bu PTD raporunun revize edilmesi gerektiği vurgulanıyor.