Dalaman'da büyük çelişki: Tarımın kalbi TİGEM arazisine golf sahası tehdidi

Muğla — Muğla'nın en verimli tarım havzalarından biri olan Dalaman Ovası, yıllardır süregelen turizm yapılaşması ve özellikle TİGEM arazilerine golf sahası yapma projeleriyle karşı karşıya. Jeoloji Yüksek Mühendisi ve Tıbbi Jeoloji Uzmanı Dr. Eşref Atabey, gıda güvenliği ve su krizinin kapıda olduğu bir dönemde birinci sınıf tarım arazilerinin elit turizme kurban edilmesine sert tepki gösterdi. Diğer yandan uzman raporları, bir golf sahasının bir kasaba kadar su tükettiğini ve yeraltı sularını zehirlediğini ortaya koyuyor.

Devlet eliyle yürütülen "büyük çelişki"

Dr. Eşref Atabey’in değerlendirmelerine göre, 1935 yılında kurulan ve 1984'ten bu yana TİGEM olarak faaliyet gösteren işletme; sertifikalı tohum, damızlık hayvan ve polikültür tarım üretimiyle hem istihdam sağlıyor hem de Türkiye tarımı için stratejik bir rol üstleniyor. Ancak son 22 yıldır bu değerli toprakların turizm tesislerine ve golf sahalarına dönüştürülmesi için zemin hazırlanıyor.

"Domatesin cep yaktığı dönemde golf sahası akıl dışıdır"

Atabey, ortadaki devasa çelişkiye dikkat çekiyor: Bir yandan devlet bütçesi kullanılarak Dalaman Ovası'ndaki arazileri sulamak için "Dalaman-Ortaca Sulama Projesi" gibi yüksek basınçlı modern borulu sistemler inşa edilirken, diğer yandan tam da bu sulama projesinin merkezinde yer alan arazilerin golf sahasına dönüştürülmek istenmesi anlaşılamaz bir durumdur. Bir adet sebzenin bile cep yaktığı günümüzde, "Golf sahası mı, yoksa toprak ve su mu daha değerlidir?" diye soran Atabey, sadece üst gelir grubunu eğlendirmek uğruna verimli arazilerin yok edilmesinin akıl dışı olduğunu vurguluyor.

12 bin nüfuslu kentin suyunu tek bir saha içecek

Golf sahalarının bölgeye getireceği söylenen döviz getirisinin arkasında ağır bir ekolojik ve hidrolojik bedel yatıyor. Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF-Türkiye) verilerine göre, 100 hektarlık standart bir golf sahası yılda ortalama 1 milyon metreküp su tüketiyor. Bu miktar, 12 bin nüfuslu bir kentin bir yıllık su ihtiyacına eşdeğerdir. TEMA Vakfı raporları da turizm sektöründe en fazla su tüketiminin golf alanlarının sulamasında yapıldığına işaret ediyor.

Bununla da kalmayıp, golf çimlerinin yıl boyu yeşil kalabilmesi için tarımda kullanılanın altı katı daha fazla kimyasal gübre ve ilaç tüketiliyor. Dalaman gibi taban suyunun yüksek olduğu bölgelerde bu yoğun kimyasal kullanımı, yeraltı su kaynaklarının tükenmesine ve geri dönülemez şekilde kirlenmesine neden olma riski taşıyor.

Milyarlık sulama altyapısı çöpe gidebilir

Bölgeye yönelik akademik incelemeler, TİGEM arazilerinin golf turizmine açılıp parçalanmasının, yapımı süren "Aşağı Dalaman" kapalı sistem sulama altyapısını tamamen ekonomik olarak işlevsiz bırakacağını ve yatırımın çöpe gideceğini gösteriyor. Üstelik Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik gereği, suyun kullanım önceliği yasalarla belirlenmiş durumda. Buna göre; lk sırada içme suyu ve çevresel su ihtiyacı, ardından tarımsal sulama gelirken, enerji ve turizm sektörü (golf dâhil) en alt sırada yer almakta. Kuraklık dönemlerinde golf sahaları suyun tamamen kesilmesi gereken ilk yerler olmasına rağmen, 2026 yılı Haziran ayında Dalaman sahilinde açılması planlanan 18 delikli yeni şampiyona golf sahası (Hilton Dalaman) gibi elit projeler bölgenin su dengesi üzerinde büyük baskı oluşturmaya hazırlanıyor.

Japonya toprak kazanıyor, biz betona kurban ediyoruz

Japonya ve Hollanda gibi ülkelerin maliyetli yollarla veya denizi doldurarak tarım arazisi kazanmaya çalıştığını, Türkiye'nin ise yılda üç ürün alınan birinci sınıf Dalaman arazilerini betona ve turizme kurban ettiğini belirten Eşref Atabey, projeden derhal vazgeçilmesi gerektiğini belirtiyor.