İnternet kafeden doktora mülakatına: 'Bir kabloyu tutuştursak, her şey yanar mı?'

ODTÜ Lisansüstü öğrencisi 

---

ODTÜ lisansüstü mülakatları geçtiğimiz hafta itibariyle başladı. Yüzlerce yüksek lisans ve doktora adayı mülakatlarda soruları cevapladı. Bir doktora mülakatının çıkışında, kapı önündeki o gergin bekleyiş yerini derin bir sohbete bıraktı. Tanıştığım arkadaşım, sadece bir öğrenci adayı değil; gündüzü gecesine karışmış, bir internet kafede 35 bin lira maaşla hayatta kalmaya çalışan bir emekçiydi. "Vakit mi var?" diyordu, "Telefona bakacak zamanım bile yok. Sadece uyuyorum ve çalışıyorum."

Mülakata gelebilmek için fazla mesai yapıp zar zor izin almış. Müşterinin ödemediği hesabının kendi maaşından kesildiği, mekânın 1 milyon TL kâr ettiği ama kendisine 35 bin TL'nin reva görüldüğü bir sömürü çarkının içinden gelmişti. Ve en can alıcı cümleyi kurdu: "Bazen diyorum ki, şu makine kırıcılar gibi bir kabloyu tutuştursam, yansa ortalık..."

“Ne var canım bir yayın yapıverin” diyenlerin körlüğü

ODTÜ Senatosu’nun veya "akademik kalite" diye sayıklayanların duymadığı ses tam olarak bu kabloyu tutuşturmak isteyenlerin sesidir. "Ne var canım, mezun olana kadar bir yayın yapıverin" diyenler; o yayının hangi maddi koşullarda, hangi uyku saatlerinden çalınarak, hangi imkanlarla yapılacağını asla sormuyorlar.

Günde 12 saat internet kafede müşteri kovalayan, fazla mesaiyle izin koparan bir öğrenci için makale yazmak; sadece entelektüel bir çaba değil, fiziksel bir imkansızlık. Zaman, kapitalizmde satın alınan bir metayken bu öğrencinin zamanı, patronun 1 milyon TL'lik kârı için ipotek altında.

Yayın şartı getirmek aynı zamanda "Zengin olan, vakti olan, fonu olan akademik basamakları tırmansın; internet kafede çalışan çocuk mülakat kapısında kalsın" demek. Bu da bir nitelik yarışı değil, bir sınıf elemesidir.

19. yüzyılda işçiler, kendilerini işsiz bırakan ve köleleştiren dokuma tezgahlarını kırıyordu. Bugünün bir lisansüstü öğrencisi ise kendi emeğine yabancılaştığı, onu nefessiz bırakan bu sisteme karşı "kabloları tutuşturma" isteği duyuyor. Çünkü o yayın şartı, o öğrenci için aşılması gereken bir basamak değil; sırtındaki yükün üzerine binen son tuğla.

Bilim kimin için?

İnternet kafede sabahlayıp mülakata yetişen o arkadaşımızın hikayesi, bu ülkedeki lisansüstü eğitim gerçeğinin özeti niteliğinde. Bizim meselemiz yalnızca "yayın yapıp yapmamak” değil; bilimin, sadece hayat kaygısı olmayan bir azınlığın hobisi haline getirilmesine karşı çıkmaktır.

Yayın şartını dayatanlara soruyoruz: İnternet kafedeki o kablo yandığında, sizin "uluslararası görünürlük" endeksleriniz o yangını söndürmeye yetecek mi?

Akademik üretim, internet kafelerde sömürülen gençlerin sırtından yükselen bir "prestij" aracı olamaz. Biz, o kabloyu tutuşturmak isteyen öfkeyi; bilimi özgürleştirecek, sömürüyü bitirecek bir dayanışmaya dönüştürmek zorundayız. Tam da bu sebeple, yayın şartı dayatmasına karşı durmak ve sesimizi büyütmek için MOTUS Lisansüstü Araştırmalar Grubu’nun başlattığı imza kampanyasını yaygınlaştırmaya, tüm arkadaşlarımızı bu mücadelenin bir parçası olmaya çağırıyoruz.

(Evrensel)